Samenvatting deel neuroanatomie

Samenvatting Neuroanatomie
HOOFDSTUK 1: MICROSCOPISCHE BASIS VAN DE
NEUROANATOMIE
1. Inleiding
- Neuron = zenuwcel
 Voortgeleiden van impulsen
 Grote kwetsbaarheid bij deprivatie van zuurstof
 Belangrijk voor vele vitale functies
 Onmogelijk om zicht te vermenigvuldigen
 Neurologische aandoeningen = onomkeerbaar of ongeneeslijk
- Zenuwstelsel
 Centraal zenuwstelsel: hersenen + ruggenmerg
 Perifeer zenuwstelsel: 12 paren craniale zenuwen + ganglia + overige zenuwen in
lichaam
 Ganglia = collecties van cellichamen

2. Opbouw neuron
- Elk neuron bestaat uit:
1. Cellichaam
2. Grote kern
 In deze kern nucleolus
3. Nissl-granulen
4. Dendrieten
 Ontvangen impulsen en geleiden impulsen naar cellichaam
5. Axon = lange uitloper vanuit cellichaam
 Vervoeren van impuls naar andere neuronen, spieren of klieren
- Synaps = plaats waar het axon van het ene neuron contact maakt met de dendriet van ene
ander neuron
- Neurotransmitters = chemische mediatoren die zorgen voor transmissie van impuls
 Vb. acetylcholine, dopamine, adrenaline…
- Myeline = vettige witte substantie rond de neuronen
o Noodzakelijk voor geleiding van de impulsen
 Bij jonge kinderen nog niet aanwezig (kunnen niet stappen)
 Multiple sclerose = afbraak myeline  sensibele en motorische stoornissen
o Myelinisatie door de Schwann cellen (perifeer ZS)
 Schede van Schwann/neurolemma = laag myeline
- Knopen van Ranvier = plaatsen waar geen myeline rond de axonen zit

2.1. Soorten neuronen
1. Motorisch (efferent)
 Zenuwimpulsen sturen naar spieren/klieren
2. Sensorisch (afferent)
 Sensorische zenuwimpulsen aanvoeren

2.2. Het centraal zenuwstelsel
- Grijze stof: zenuwcellichamen

1

, - Witte stof: axonen
- Steuncellen/gliacellen (3 types)
1. Astrocyten
 Kwetsbare neuronen samenhouden
 Bloedhersenbarrière opbouwen
2. Microglia
 Fagocyteren (‘opruimers’)
3. Oligedendroglia
 Productie myeline in hersenen en ruggenmerg
- Ependymale cellen
 Aflijnen van canalis centralis (ruggenmerg) en ventrikels in de hersenen
 Verschijnen het eerst bij embryonale ontwikkeling
- Zenuw bestaat uit bundels (fascikels)
 Fascikels bestaan uit honderden
axonen

3. Hersenen
3.1. Telencephalon
Anatomie: 2 delen
1. Hersenhemisferen
2. Basale ganglia

Basale ganglia
- Grove motorische activiteit
- Diep in hemisferen gelegen

Hersenhemisferen
- Gescheiden door fissura longitudinalis medialis
- Bevat windingen = gyri
- Gyri gescheiden door groeven = sulci
 Fissuur = diepe sulcus
- Belangrijke groeven
 Sulcus centralis en fissura lateralis
 Verdelen elke hersensfeer in 4 kwabben

Hersenkwabben
1. Lobus frontalis
2. Lobus parietalis
3. Lobus temporalis
4. Lobus occipitalis
5. Lobus limbicus
6. Lobus insularis

- Lobus parietalis en occipitalis gescheiden door denkbeeldige lijn vanuit fissura parieto
occipitalis
- Gyrus precentralis = gyrus net voor de sulcus centralis (motorisch centrum)
- polus frontalis = frontale pool op de lobus frontalis (zetel van persoonlijkheid)




2

,Onderkant hersenen
- Gyrus orbitalis
 Bedekt door reukzenuwen (nervi olfactori)
- Nervi optici
 Visuele impulsen leiden van oog naar hersenen
- Chiasma = samenkomst van beide optische zenuwen
- Tracti optici = vervolg van chiasma
- Gyrus hippocampalis

Doorsnede hesenen (horizontaal)
Grijze stof = substantia grisea

- Cortex
 Buitenste grijze laag
 Cellichamen
- Subcorticale kernen = nuclei basales
 Nucleus caudatus
 Putamen Corpus striatum
 Globus pallidus
- Operculum = cerebrale cortex van lobus frontalis, temporalis en parietalis rondom fissura
lateralis

Witte stof = substantia alba

- Gemyeliniseerde axonen
- Soorten vezels
1. Commisurale vezels = axonen die van de ene hersenhelft naar de andere gaan
 In corpus callosum
2. Associatieve vezels = axonen die van kwab naar kwab of gyrus naar gyrus lopen
 In dezelfde hemisfeer!
3. Projectievezels = axonen die van hemisferen naar ruggenmerg lopen
 Komen vaakst voor in capsula interna
- Insula = binnenwaartse plooi van de hemisferen
 ‘Vijfde hersenkwab ‘
 Geen gekende functie
- Limbische hersenkwab
 ‘Zesde hersenkwab’
 Bestaat uit: gyrus parahippocampalis, gyrus cingulatis en gyrus dentatus

3.2. Diencephalon
Anatomie: 5 delen
1. Thalamus
 Schakelcentrum hersenen
2. Hypothalamus
 Regulatie temperatuur, emotie, autonome ZS
3. Mediale en laterale corpus geniculatum
4. Subthalamische nucleus
5. Corpus pineale



3

, 3.3. Mesencephalon
Anatomie
- Onderdeel hersenstam
 Hersenstam = mesencephalon + pons + medulla oblongata
- Tectum = gebied boven aquaduct van Sylvius
 Bestaat uit 4 ronde structuren: corpora quadrigemina
 Colliculi superiores/inferiores
- Tegmentum = gebied onder aquaduct van Sylvius
 Passage belangrijke zenuwbanen
 Nucelus ruber
 Nervus oculomotorius (III) + kern
 Nervus trochlearis (IV) + kern
- Crus cerebri = dikke zenuwbundel aan basis mesencephalon
- Substantia nigra
 Cerebrale pedunkel = substantia nigra + crus cerebri + tegmentum

3.4. Pons en cerebellum
Anatomie cerebellum
- Cerebellum onder occipitale kwab
 Evenwicht
 Spiertonus
 Coördinatie spieractiviteit
- 2 hemisferen + vermis cerebelli
- Vezelbundels tussen cerebellum en hersenstam
1. Penduculus cerebrallis superior = brachium conjunctivum
2. Penduculus cerebrallis medius = brachium pontis
3. Penduculus cerebrallis inferior = corpus restiforme

Anatomie pons
- 4de ventrikel = scheiding pons-cerebellum
- Zenuwbanen
 N. trigeminus (V)
 N. abducens (VI)
 N. facialis (VII)

3.5. Medulla oblongata
Anatomie
- Gaat over in de medulla spinalis thv foramen magnum
- Zenuwbanen
 N. hypoglossus
 Respiratoire en cardiale centra

3.6. Medulla spinalis (ruggenmerg)
- Ruggenmerg gaat van foramen magnum tot L2
- Geleidingsbaan tussen perifere/spinale zenuwen en hersenen
- Perifere zenuwen door 31 spinale zenuwen verbonden met ruggenmerg

Doorsnede
- Grijze stof (vlindervorm)

4