Verbintenissenrecht
Cursus:
- Syllabus VRG
- Alles is belangrijk
- Woorden worden niet herhaald
- 2 bijlagen:
o Lijst met Nederlands – Frans in 2 richtingen te kennen
o Lijst met Latijnse begrippen en uitdrukkingen die je ook moet kennen in beide
richtingen
Examen:
- 2 uur schriftelijk gesloten boek examen
- 5/6 tal vragen: zowel theoretische vragen als casussen
o Inzicht en toepassen
o Vergelijkingen
o Juist/fout vragen
o Juridische grondslag van bepaalde begrippen
- Bij elke case moet je je afvragen tegen wie kan ik iets vorderen, wat kan ik vorderen, waarom
kan ik iets vorderen en wat is de juridische grondslag daartoe.
- Wetboek is heel belangrijk!
o Bij iedere vraag verwijzen naar relevante rechtsbepaling
o Zowel oud als nieuw burgerlijk wetboek kennen
o Geen losse bladen wetgeving meenemen
o Examenvraag: juridische grondslag geven
1
, Deel I: Inleiding
H1: Situering van het verbintenissenrecht
Het verbintenissenrecht en het goederenrecht zijn de twee basisonderdelen van het
vermogensrecht. Ze bevatten de kern van het objectieve recht tot regeling van het vermogen van
rechtssubjecten of personen.
Op basis van dat objectieve recht kan een rechtssubject subjectieve rechten doen gelden. Onder de
vermogensrechtelijke of patrimoniale subjectieve rechten wordt een basisonderscheid gemaakt
tussen:
- Persoonlijke rechten = voornamelijk het voorwerp van het verbintenissenrecht. Een
persoonlijke recht is verbonden aan een persoon. Vermogensrecht dat slechts in relatie tot
een of meer bepaalde personen kan worden uitgeoefend.
- Zakelijke rechten = voornamelijk het voorwerp van het goederenrecht. Recht verbonden aan
een zaak. Het zakelijke recht volgt de zaak in wiens handen de zaak zich ook bevindt.
Bijvoorbeeld: eigendom, recht op vruchtgebruik,…
Beide types van subjectieve rechten worden traditioneel onderscheiden naargelang van het
voorwerp waarop ze betrekking hebben (inhoudelijk verschil) en de mate waarin die rechten
tegenover derden afdwingbaar zijn (externe werking).
Verschillen Zakelijke rechten Persoonlijke rechten
Inhoudelijke - Zakelijke recht geeft aan de titularis ervan - Persoonlijk recht / schuldvordering doet
verschil een rechtstreekste aanspraak op het goed een aanspraak ontstaan ten aanzien van
- Betere positie dan de persoonlijk een bepaald persoon.
gerechtigde
- Volgrecht = zakelijk recht dat aan het goed
kleeft, volgt het goed, ongeacht in wiens
handen de eigendom van het goed
terechtkomt. De derde-verkrijger van een
goed is gebonden door de zakelijke
rechten die aan dat goed kleven.
- Recht van voorrang = de zakelijke
gerechtigde is niet onderworpen aan het
beginsel van de gelijke behandeling
waaraan de samenlopende schuldeisers
onderworpen zijn in geval van samenloop
(pondspondsgewijze verdeling) (art. 7-8
Hyp. W.).
- Bv. erfdienstbaarheid: recht van uitweg
Interne vs. - Zakelijke rechten werken tegen eenieder - Oorspronkelijk: persoonlijke rechten
Externe werking (erga omnes) werken tussen degenen tussen wie een
rechtsband is gecreëerd (inter partes). De
interne gevolgen van een verbintenis
gelden slechts tussen partijen.
vandaag de dag: de externe werking uit
zich in de theorie van de
derdemedeplichtigheid. Een derde kan
buitencontractueel aansprakelijk worden
gesteld.
2
,Voorbeeld zakelijk recht: er is 1 schuldenaar en 3 verschillende schuldeisers. Schuldeiser 3 heeft een
auto verkocht van 30 euro aan de schuldeiser. De andere schuldeisers moeten elk 30 euro krijgen van
de schuldenaar. Het vermogen van de schuldenaar bestaat uit 10 euro en de auto van 30 euro.
Pondspondsgewijze verdeling : als er een samenloop is van schuldeisers dan moet er een verdeling
worden gedaan in functie van het aandeel dat elke schuldeiser heeft in de pot. Elke schuldeiser krijgt
dus 1/3de van het vermogen van de schuldenaar. Schuldeiser 3 heeft een
eigendomsvoorbehoudsclausule opgenomen in het contract. De schuldeiser heeft zich de eigendom
van de auto voorbehouden tot de prijs van de auto betaald word. De schuldeiser van de auto is dus
nog steeds eigenaar van de auto. Schuldeiser 3 zal dus voorrang hebben op de andere schuldeisers
en zal de auto van 30 euro terug krijgen. De andere schuldeisers krijgen elke de helft van 10 euro
namelijk 5 euro wat er nog overblijft van het vermogen van de schuldenaar.
Belang en relativiteit van het verbintenissenrecht
Het verbintenissenrecht omvat een aantal algemene rechtsregels met betrekking tot het vermogen
van personen. Daarnaast ontwikkelden zich vele bijzondere rechtsregels en rechtstakken, met regels
die deels voortbouwen op de algemene regels en deels ervan afwijken. We moeten hierbij denken
aan onder meer bijzondere overeenkomsten uit het civiele recht (huur, aanneming, koop,…) en uit
het ondernemingsrecht (concessie, commissie, handelsagentuur), arbeidsrecht, vennootschapsrecht,
bank- en financieel recht,…
De bijzondere regels worden om uiteenlopende redenen ingevoerd. In sommige gevallen rijmen de
gemeenrechtelijke regels niet met de aard van een bepaalde overeenkomst. In andere gevallen
beoogt de wetgever om een bepaalde categorie van personen tegen hun medecontractant te
beschermen, dan wel een ander algemeen belang te beschermen.
Zo wordt tegelijk het belang en de relativiteit van het verbintenissenrecht duidelijk. Zonder het
verbintenissenrecht is de rechtspositie van bv. een koper en verkoper, een huurder en verhuurder,…
niet ten volle te begrijpen. Omgekeerd, volstaat het verbintenissenrecht evenmin om hun
respectieve rechtspositie te kennen omdat er in de vele bijzondere wetten van wordt afgeweken.
Daarnaast zijn de Belgische regels ook te relativeren door de toenemende constitutionalisering en
europeanisering van het privaatrecht. Met constitutionalisering wordt vooral bedoeld dat de
bescherming van de grondrechten zich ook op diverse wijzen in het privaatrecht laat voelen. Met
europeanisering wordt bedoelt dat het EU-recht bestaande privaatrechtelijke regels hetzij bevestigd
hetzij doorkruist. Ook digitalisering laat zich steeds sterker voelen.
aan een zaak in
Zakelijke rechten = recht verbonden
tegenstelling tot een
persoonlijk recht
dat verbonden is aan een
persoon. Het zakelijk recht
3
, volgt de zaak in wiens
handen de zaak
zich ook bevindt.Het
zakelijk recht blij$ op de
zaak rusten, en blij$ er
aldus aan verbonden
ongeacht in wiens handen
de zaak zich bevindt.
Bijvoorbeeld: eigendom,
recht op
vruchtgebruik…
4
Cursus:
- Syllabus VRG
- Alles is belangrijk
- Woorden worden niet herhaald
- 2 bijlagen:
o Lijst met Nederlands – Frans in 2 richtingen te kennen
o Lijst met Latijnse begrippen en uitdrukkingen die je ook moet kennen in beide
richtingen
Examen:
- 2 uur schriftelijk gesloten boek examen
- 5/6 tal vragen: zowel theoretische vragen als casussen
o Inzicht en toepassen
o Vergelijkingen
o Juist/fout vragen
o Juridische grondslag van bepaalde begrippen
- Bij elke case moet je je afvragen tegen wie kan ik iets vorderen, wat kan ik vorderen, waarom
kan ik iets vorderen en wat is de juridische grondslag daartoe.
- Wetboek is heel belangrijk!
o Bij iedere vraag verwijzen naar relevante rechtsbepaling
o Zowel oud als nieuw burgerlijk wetboek kennen
o Geen losse bladen wetgeving meenemen
o Examenvraag: juridische grondslag geven
1
, Deel I: Inleiding
H1: Situering van het verbintenissenrecht
Het verbintenissenrecht en het goederenrecht zijn de twee basisonderdelen van het
vermogensrecht. Ze bevatten de kern van het objectieve recht tot regeling van het vermogen van
rechtssubjecten of personen.
Op basis van dat objectieve recht kan een rechtssubject subjectieve rechten doen gelden. Onder de
vermogensrechtelijke of patrimoniale subjectieve rechten wordt een basisonderscheid gemaakt
tussen:
- Persoonlijke rechten = voornamelijk het voorwerp van het verbintenissenrecht. Een
persoonlijke recht is verbonden aan een persoon. Vermogensrecht dat slechts in relatie tot
een of meer bepaalde personen kan worden uitgeoefend.
- Zakelijke rechten = voornamelijk het voorwerp van het goederenrecht. Recht verbonden aan
een zaak. Het zakelijke recht volgt de zaak in wiens handen de zaak zich ook bevindt.
Bijvoorbeeld: eigendom, recht op vruchtgebruik,…
Beide types van subjectieve rechten worden traditioneel onderscheiden naargelang van het
voorwerp waarop ze betrekking hebben (inhoudelijk verschil) en de mate waarin die rechten
tegenover derden afdwingbaar zijn (externe werking).
Verschillen Zakelijke rechten Persoonlijke rechten
Inhoudelijke - Zakelijke recht geeft aan de titularis ervan - Persoonlijk recht / schuldvordering doet
verschil een rechtstreekste aanspraak op het goed een aanspraak ontstaan ten aanzien van
- Betere positie dan de persoonlijk een bepaald persoon.
gerechtigde
- Volgrecht = zakelijk recht dat aan het goed
kleeft, volgt het goed, ongeacht in wiens
handen de eigendom van het goed
terechtkomt. De derde-verkrijger van een
goed is gebonden door de zakelijke
rechten die aan dat goed kleven.
- Recht van voorrang = de zakelijke
gerechtigde is niet onderworpen aan het
beginsel van de gelijke behandeling
waaraan de samenlopende schuldeisers
onderworpen zijn in geval van samenloop
(pondspondsgewijze verdeling) (art. 7-8
Hyp. W.).
- Bv. erfdienstbaarheid: recht van uitweg
Interne vs. - Zakelijke rechten werken tegen eenieder - Oorspronkelijk: persoonlijke rechten
Externe werking (erga omnes) werken tussen degenen tussen wie een
rechtsband is gecreëerd (inter partes). De
interne gevolgen van een verbintenis
gelden slechts tussen partijen.
vandaag de dag: de externe werking uit
zich in de theorie van de
derdemedeplichtigheid. Een derde kan
buitencontractueel aansprakelijk worden
gesteld.
2
,Voorbeeld zakelijk recht: er is 1 schuldenaar en 3 verschillende schuldeisers. Schuldeiser 3 heeft een
auto verkocht van 30 euro aan de schuldeiser. De andere schuldeisers moeten elk 30 euro krijgen van
de schuldenaar. Het vermogen van de schuldenaar bestaat uit 10 euro en de auto van 30 euro.
Pondspondsgewijze verdeling : als er een samenloop is van schuldeisers dan moet er een verdeling
worden gedaan in functie van het aandeel dat elke schuldeiser heeft in de pot. Elke schuldeiser krijgt
dus 1/3de van het vermogen van de schuldenaar. Schuldeiser 3 heeft een
eigendomsvoorbehoudsclausule opgenomen in het contract. De schuldeiser heeft zich de eigendom
van de auto voorbehouden tot de prijs van de auto betaald word. De schuldeiser van de auto is dus
nog steeds eigenaar van de auto. Schuldeiser 3 zal dus voorrang hebben op de andere schuldeisers
en zal de auto van 30 euro terug krijgen. De andere schuldeisers krijgen elke de helft van 10 euro
namelijk 5 euro wat er nog overblijft van het vermogen van de schuldenaar.
Belang en relativiteit van het verbintenissenrecht
Het verbintenissenrecht omvat een aantal algemene rechtsregels met betrekking tot het vermogen
van personen. Daarnaast ontwikkelden zich vele bijzondere rechtsregels en rechtstakken, met regels
die deels voortbouwen op de algemene regels en deels ervan afwijken. We moeten hierbij denken
aan onder meer bijzondere overeenkomsten uit het civiele recht (huur, aanneming, koop,…) en uit
het ondernemingsrecht (concessie, commissie, handelsagentuur), arbeidsrecht, vennootschapsrecht,
bank- en financieel recht,…
De bijzondere regels worden om uiteenlopende redenen ingevoerd. In sommige gevallen rijmen de
gemeenrechtelijke regels niet met de aard van een bepaalde overeenkomst. In andere gevallen
beoogt de wetgever om een bepaalde categorie van personen tegen hun medecontractant te
beschermen, dan wel een ander algemeen belang te beschermen.
Zo wordt tegelijk het belang en de relativiteit van het verbintenissenrecht duidelijk. Zonder het
verbintenissenrecht is de rechtspositie van bv. een koper en verkoper, een huurder en verhuurder,…
niet ten volle te begrijpen. Omgekeerd, volstaat het verbintenissenrecht evenmin om hun
respectieve rechtspositie te kennen omdat er in de vele bijzondere wetten van wordt afgeweken.
Daarnaast zijn de Belgische regels ook te relativeren door de toenemende constitutionalisering en
europeanisering van het privaatrecht. Met constitutionalisering wordt vooral bedoeld dat de
bescherming van de grondrechten zich ook op diverse wijzen in het privaatrecht laat voelen. Met
europeanisering wordt bedoelt dat het EU-recht bestaande privaatrechtelijke regels hetzij bevestigd
hetzij doorkruist. Ook digitalisering laat zich steeds sterker voelen.
aan een zaak in
Zakelijke rechten = recht verbonden
tegenstelling tot een
persoonlijk recht
dat verbonden is aan een
persoon. Het zakelijk recht
3
, volgt de zaak in wiens
handen de zaak
zich ook bevindt.Het
zakelijk recht blij$ op de
zaak rusten, en blij$ er
aldus aan verbonden
ongeacht in wiens handen
de zaak zich bevindt.
Bijvoorbeeld: eigendom,
recht op
vruchtgebruik…
4
