Samenvatting invloeden van de levensloop (ontwikkelingspsychologie)

Samenvatting invloeden op de levensloop
Hoofdstuk 1
Ontwikkelingspsychologie = wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering
en stabiliteit van conceptie tot aan de ouderdom

De ontwikkeling is:
 Een continu proces
 Universeel en gelijk voor iedereen
 Beïnvloed door cultuur en etniciteit
 Uniek en individueel

De verschillende levensfases:
 Prenatale fase en geboorte (vanaf conceptie tot geboorte)
 Babytijd (0-2 jaar)
 Peuter- en kleutertijd (3-5 jaar)
 Basisschooltijd (6-12 jaar)
 Adolescentie (12-20 jaar)
 Vroege volwassenheid 20-40 jaar)
 Middelbare leeftijd (40-60 jaar)
 Ouderdom (vanaf 60 jaar)
o Jonge ouderen (65-74 jaar)
o Oude ouderen (75-84 jaar)
o Oudste ouderen (vanaf 85 jaar)

Vier thema’s binnen de ontwikkelingspsychologie:
 Fysieke ontwikkeling = fysieke opbouw van het lichaam
 Cognitieve ontwikkeling = groei en verandering gedrag van een mens
 Sociale ontwikkeling = sociale relaties en interacties met anderen
 Persoonlijkheidsontwikkeling = eigenschappen die de ene persoon van de andere
onderscheiden

Cohorten en ontwikkeling
Cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren
 Bijv. basisschool vrienden

Normatieve gebeurtenissen = gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen
een groep op dezelfde manier voltrekt
 Bijv. oorlog
 Bijv. bereiken puberteit/groeispurt
 Leeftijdgebonden
 Sociocultureel
 leidt tot een cohorteffect

Normatieve invloeden: leidt tot conformiteit omdat mensen de gevolgen van afwijkend
gedrag vrezen
 Bijv. leerplicht

1

,  Bijv. als iedereen antwoord A denkt, doe je meestal gewoon mee ook al denk je zelf
anders.

Niet-normatieve gebeurtenissen = specifiek gebeurtenis in het leven van een specifiek
persoon
 Bijv. overlijden opa, scheiding

Continue verandering: geleidelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een bepaald niveau
voortvloeien uit die van vorige niveaus (veranderd geleidelijk)
 Bijv. groei in lengte van een kind
Discontinue verandering: ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en
waarbij elk stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia
(veranderd in sprongetjes)
 Bijv. zindelijk worden (’s nachts)

Kritieke periode: een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de
grootste gevolgen heeft.
 Bijv. een kind moet zich veilig en gehecht voelen
Plasticiteit: de mate waarin een ontwikkeld gedragspatroon of fysieke structuur kan worden
gewijzigd.
 Bijv. kinderen gebruiken latere ervaringen om eerder achterstanden in te halen
Gevoelige periode: een afgebakende periode, meestal vroeg in het leven van een
organisme, waarin dat organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden die betrekking
hebben op een bepaald facet van de ontwikkeling.
 Bijv. kinderen in eerste 6 jaar leren makkelijk de taal

Maturatie: het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische
informatie (belangrijk verschil tussen nature en nurture, wordt genetisch beïnvloed)
 Bijv. kaal worden, al genetisch bepaald.

Hoofdstuk 2
Het ontwikkelingsperspectief bestaat uit:
1. Psychodynamisch perspectief
2. Behavioristisch perspectief
3. Cognitief perspectief
4. Systemisch perspectief
5. Evolutionair perspectief




Psychodynamisch perspectief

2

,  Onbewuste driften en conflicten
 Sigmund Freud
o Psychoanalytische theorie = ‘ons
gedrag en persoonlijkheid is
bepaald door onbewuste
krachten’
 Bevat kinderlijke wensen,
verlangens en behoeften
 Id  lusten, geweld, seks
 Ego  wat er uiteindelijk
te zien is (rationele en
redelijke deel van persoonlijkheid)
 Superego  ideale ik (maakt onderscheidt tussen goed en kwaad)
o Psychoseksuele ontwikkeling = fasen die kinderen doorlopen waarin genot of
bevrediging gericht is op een andere biologische functie van het lichaam
 Mens wil altijd zijn driften bevredigen
 Een gezonde persoonlijkheid heeft de
psychoseksuele stadia succesvol voltooid
 Oraal
 Anaal
 Fallisch
 Latent
 Genitaal
 Bevrediging wordt in elke fase geassocieerd met ander lichaamsdeel
 Als niet alle stadia worden doorlopen is er sprake van fixatie (= gedrag
dat bij een eerdere ontwikkelingsfase is blijven steken)
 Bijv. bij oraal: nagelbijten, teveel praten
 Erik Erikson
o Psychosociale ontwikkeling = veranderingen in de manier waarop we
aankijken tegen sociale onderdelen in de maatschappij
 Ontwikkelingen op psychosociaal gebied
 Sociale interactie
 Acht aparte stadia volgens een vast patroon
 Elke stadium heeft een kernconflict met een positief of negatief
resultaat
 Vormt jouw veerkracht en weerbaarheid


Plaatje hieronder belangrijk!




3

, 4