Samenvatting ODW 1 (14/20)

Samenvatting: ODW1 2020-2021



1. Personen met een verstandelijke beperking
1. INLEIDING
× AAIDD: American Association on Intellectual and Developmental Disabilities
( vroeger AAMR: American Association on Mental Retardation)
o Maken vaak overzichten over de kennis
× Paradigmaverschuiving (opvallende vernieuwingen)
o Complex samenspel van mogelijkheden-beperkingen en de omgeving
(= niet langer persoonskenmerk)
o Aandacht voor de kwaliteit van de context
= is deze geschikt voor de persoon?
o Ondersteuning als centraal concept
= model verhoogt de kwaliteit van de ondersteuning

2. HISTORIEK
× Enkele pioniers:
Pinel (1745-1826) - De vader van de psychiatrie
- Maakte als eerste onderscheid tussen
krankzinnigheid en verstandelijke beperking



Equirol (leerling van Pinel) - Zette werk van Pinel verder
- Werd directeur van ziekenhuis voor
verstandelijke beperking (idioten) = La
Salpêtrière

Itard (1774-1838) - Probeerde de wilde jongen op te voeden
- Zijn werk heeft een grote invloed gehad op de
orthopedagogiek


Séguin (1812-1880) - Zette werk van Itard verder
- Werd apostel van de idioten genoemd
= hij wou hun lot verbeteren
- Oprichter van de AAIDD

× Pioniers in Vlaanderen:
Kanunnik Peter Jozef Triest (1760-1836) - Oprichter van de Broeders en zuster van liefde
- Actief in de orthopedagogische zorg




Dr. Jozef Guislain (1797-1860) - Hoofdgeneesheer in het krankzinnige gesticht

,Samenvatting: ODW1 2020-2021


3. TERMINOLOGIE
× Personen met een verstandelijke beperking
o Wetenschappers en opvoeders vonden dat de term niet meer klopte
o Er is een andere visie ten opzichte van deze mensen nu

× De AAIDD is al 4 keer van naam verandert
1876: idioten en zwakzinnigen
1906: zwakzinnigen
1933: mentaal (= geest (psyche) + verstand) disfunctioneren
1987: mentale (= geest + verstand) achterstand
2007: verstandelijke beperking en ontwikkelingsstoornissen
× In 1987 = het IQ staat centraal in de definitie, onderscheid naar gelang het IQ
o Wordt nog steeds vaak gebruikt in de praktijk - licht mentale handicap
o Diverse verwachtingen naargelang welke groep - matig mentale handicap
o Belangrijk voor ouders om te weten hoe ernstig het is - ernstig mentale handicap
o Ingrijpend: instelling of niet? - diep mentale handicap




→ mentaal = geest + verstand
→ verstandelijk = verstand

➔ er is niks mis met de persoonlijkheid




× 1992 = paradigmaverschuiving door de vernieuwingen van het AAIDD:
→ andere manier van kijken
→ andere manier van benaderen
→ anderen manier van ondersteuning

4. DE AAIDD EN HAAR BEDOELINGEN
× Vormt de basis om tot een diagnose te komen
× Een sterkte-zwakte analyse opmaken
× Een persoonlijk ondersteuningsplan opmaken

5. 5 BELANGRIJKE VOORONDERSTELLINGEN
× Beperkingen aanpakken met aandacht voor de context van de persoon
× Rekening houden met de culturele en taaldiversiteit
× Beperkingen nooit los zien van de mogelijkheden (= sterkte-zwakte analyse + 5 dimensies)
× Beperkingen in kaart brengen om de ondersteuning te verbeteren
× Door de aangepaste ondersteuning moet de levenskwaliteit verbeteren

,Samenvatting: ODW1 2020-2021


6. DEFINITIE
× Verstandelijke beperking:
“Een verstandelijke beperking verwijst naar functioneringsproblemen die worden gekenmerkt
door significante beperkingen in zowel het intellectuele functioneren als in het adaptieve
gedrag zoals tot uitdrukking komt in conceptuele, sociale en praktische vaardigheden. De
functioneringsproblemen ontstaan vóór de leeftijd van 18 jaar”
o Intellectuele functioneren
= onder het gemiddelde scoren
o Adaptieve gedrag
= onder het gemiddelde scoren
o Voor de leeftijd van 18 jaar
= meestal zichtbaar in de lagere school

7. THEORETISCH MODEL VAN DE AAIDD




× Multidimensioneel model = 5 dimensies van functioneren
o De persoon screenen: wat lukt wel en wat lukt niet?
o Kijken naar alle dimensies om een ruim beeld te krijgen
× Functioneel model = het handelen van de persoon staat centraal
o Niet enkel aandacht voor de beperkingen
o Nagaan welke invloed de dimensies hebben op het handelen
× Ondersteuningsmodel = “welke ondersteuning is nodig in deze context?”
o Moet ervoor zorgen dat het functioneren beter gaat
o Gericht op de persoon
Gericht op de omgeving
o Goed beeld nodig van de persoon

8. 3 ESSENTIËLE STAPPEN VAN HET AAIDD
× Goodness of fit bereiken
= eisen en verwachtingen van de context zijn aangepast aan de mogelijkheden van de persoon
= ondersteuning is aangepast aan de noden van de persoon
× Focussen op de mogelijkheden en niet enkel op de beperkingen

, Samenvatting: ODW1 2020-2021


8.1 STAP 1: AANZIEN ALS EEN MULTI-DIMENSIONEEL FENOMEEN

× Sterkte-zwakte analyse: aandacht voor mogelijkheden én beperkingen
× 5 dimensies bekijken = ruim beeld over de persoon → multidimensioneel
→ goede aangepaste ondersteuning kunnen bieden
o Aandacht voor mogelijkheden
o Aandacht voor moeilijkheden

DIMENSIE 1: INTELLECTUEEL FUNCTIONEREN

× Veel ruimer dan enkel het schoolse leren
× Intelligentie:
- redeneren - abstract denken
- plannen - snel leren
- problemen oplossen - leren uit ervaring
- complexe ideeën begrijpen
× IQ-test = geeft een maatstaf
= onder de 70
= veel kritiek, er is geen andere test

DIMENSIE 2: ADAPTIEVE VAARDIGHEDEN

× Adaptieve vaardigheden:
= vaardigheden om in het dagelijkse leven te kunnen functioneren
o Conceptueel:
- taal, lezen en schrijven
- besef van geldwaarde
- zelfbepaling
o Sociaal:
- interpersoonlijke vaardigheden
- verantwoordelijkheidsgevoel
- zelfwaardegevoel
- kunnen volgen van regels
- manipuleerbaarheid, naïef gedrag
o Praktisch:
- activiteiten van het dagelijkse leven
- instrumentele activiteiten (aankleden, opruimen, medicijngebruik)
- veiligheid van de omgeving kunnen inschatten
→ als je praktisch minder scoort → ook op de andere domeinen minder
× Geeft belangrijke info waar er ondersteuning nodig is
× Zijn geen meetinstrumenten voor

DIMENSIE 3: GEZONDHEID

× Lichamelijke gezondheid = hebben meer problemen
× Geestelijke gezondheid → zijn kwetsbaarder (maken veel mee van kinds af)