Minor Psychiatrie ziektenbeelden alle leerdoelen uitgewerkt

Minor psychiatrie, medicatie en voeding

Week 1 Dementie
DSM:4  Meest gebruikte systeem voor classificeren van psychische stoornissen
(Diagnostic and Statical Manual of mentel disorders), specifieke diagnostische
criteria
As 1: Klinische stoornissen (angststoornissen, schizofrinie)
As 2: Persoonlijkheidsstoornissen/ verstandelijke handicap
As 3: Somatische aandoeningen (lichamelijke aandoening)
As 4: Psychosociale en omgevingsproblemen (werk, omgeving sociaal
problemen)
As 5: Globale beoordeling van het functioneren (0-100)

91-100: uitstekend functioneren, geen symptomen
61-70: lichte symptomen, enige moeite in omgang met vrienden/werk
21-30: wanen (denken dat je iemand bent, achtervolgd wordt e.c.), hallucinaties,
ligt hele dag in bed, geen baan, geen vrienden
1-10: voortdurend gevaar om zichzelf of anderen fysieke schade toe te brengen

DSM:4 – Classificeren van stoornissen, niet van mensen!!

Sign: objectief waarneembaar teken van ziekte (3 x hetzelfde vertellen in een
uur)
Symptom: een subjectieve klacht volgens de beleving van de patiënt (“ik vergeet
zoveel”)
Syndroom: geheel van gerelateerde symptomen (bijv. schizofrenie)

Cognitieve stoornissen: stoornissen die zich kenmerken door achteruitgang
van de cognitieve vermogens en het functioneren in het dagelijks leven, waarbij
een organische oorzaak bekend of waarschijnlijk is.
Belangrijkste vormen van cognitieve stoornissen: delirium, amnestie en
dementie

Delirium
 Toestand van extreme geestelijke verwarring→ geheugenstoornis,
desorientaties, taalstoornis, hallucinaties (vooral ‘beestjes zien lopen’ ).
 Ontwikkeld zich in korte tijd (uren/dagen)
 Desoriëntatie in tijd en plaats komt vaak voor
 Periodes van rusteloosheid en lethargie(slaapzucht) kunnen elkaar snel
afwisselen
Rusteloosheid: slapeloosheid, doelloze bewegingen, het uit bes schieten,
uithalen naar niet- bestaande objecten
 Gevolg: concentratieproblemen en onsamenhangend praten
 Delirium duurt relatie kort→ niet meer dan een week, zelden langer dan
een maand
 Als de oorzaak blijft bestaan of erger wordt kan delirium leiden tot coma of
de dood

Oorzaken:
 Abrupte onthouding van middelen → alcohol en/of drugs
- Chronische alcoholisten die abrupt stoppen met drinken, kunnen
terecht komen in een vorm van delirium → delirium tremens
- Delirium tremens: slachtoffer belaagd door angtaanjagende

, hallucinaties, kan een week of langer aanhouden, kan behandeld
woorden met benzodiazepinen
 Diverse somatische aandoeningen
 Hoofdtrauma
 Stofwisselingsstoornissen → hypoglykemie (lage bloedsuiker), verstoord
evenwicht tussen vocht en elektrolyten, atteques (epilepsie), tekort
aan vit B1 (thiamine)

 Hersenbeschadigingen: verschillende ziekten die invloed hebben op
het functioneren van het centrale zenuwstelsel zoals de ziekten van
Parkison en Alzheimer, leverziekten en nierziekten
 Vergiftiging door medicijnen, giftige paddenstoelen, overdosis van alcohol
of drugs

Amnesie
 Wordt gekenmerkt door een ernstige achteruitgang van de
geheugenfunctie die niet samenhangt met een delirium of dementie
 Onvermogen om nieuwe informatie te leren (defecten in
kortetermijngeheugen)
 Onvermogen om gebeurtenissen uit het verleden te herinneren
(defecten in langetermijngeheugen)
 Vaak gedesoriënteerd in plaats en tijd
 Vaak niet bewust van hun geheugenverlies → proberen ontkennen of te
maskeren
 Vaak vullen ze gaten in hun geheugen op met imaginaire gebeurtenissen
(confabulatie)
 Hun algemene intelligentie blijft intact
 Gevolg: Beperkingen in het sociale functioneren en in werksituaties

Oorzaken:
 Traumatische gebeurtenissen zoals een klap op het hoofd, een elektrische
schok en operatie
 Onderbreking zuurstoftoevoer naar hersenen (hypoxie)
 Blokkade in de bloedvaten die de hersenen bevoorraden (infarcering)
 Herseninfecties en hersenziekten
 Langdurig gebruik van alcohol (Korsakov): langdurige amnesie
Ataxie: verlies van spiercoördinatie

Syndroom van Korsakov
Alcoholisten eten vaak ongezond of vervangen voedsel door alcohol → vit B 1
tekort kan ontstaan
Thiaminetekorten kunnen leiden tot een onomkeerbare vorm van
geheugenverlies die door alcohol veroorzaakte amnesie wordt genoemd →
syndroom van Korsakov
De ziekte komt niet alleen voor bij alcoholisten maar ook bij o.a. groepen mensen
die tijdens een periode van honger een thiaminetekort hebben opgelopen (zoals
krijgsgevangenen).
Het geheugen is aangetast maar patienten met Korsakov over het algemeen
normaal intelligent → langetermijngeheugen in algemene zin blijft intact.

Dementie
Dementie is geen ziekte op zichzelf maar een verzamelnaam, een combinatie
van allerlei stoornissen

, Dementie is een ingrijpende verslechtering van de geestelijke functie.
Symptomen zijn ernstige problemen met het geheugen of cognitieve gebreken
(afasie, apraxie, agnosie)

DSM- IV:
Minstens 1 van de volgende kenmerken:
 Afasie → problemen met het begrijpen van taal en/of het vinden van de
juiste woorden of maken van goede zinnen
 Agnosie → Voorwerpen niet kunnen herkennen als je het ziet, hoort, ruikt
of voelt
 Apraxie→ Verminderd vermogen om doelgerichte bewegingen uit te
voeren (zonder een defect van de motorische functies)
 Niet goed plannen, organiseren of logisch en abstract denken
 Problemen met auto rijden of de weg kwijtraken
 Koffer niet kunnen inpakken voor vakantie
 Problemen met het maken van afspraken met vrienden/familie
 Niet meer kunnen werken, sociale relaties onderhouden en sociale
activiteiten ondernemen
Typen dementie/ oorzaken
 Ziekte van Alzheimer: 50%
 Progressieve hersenziekte
 Kenmerken zijn geleidelijke verlies van geheugen en intellectuele
capaciteiten, veranderingen in de persoonlijkheid en uiteindelijk verlies
van vermogen om voor zichzelf te zorgen
 Vasculaire dementie: 20%
 Dementie die het gevolg is van een reeks beroertes in de hersenen
 Treedt plotseling op en gaan de mentale functies veel sneller en
stapsgewijs achteruit vergeleken met Alzheimer
 Alzheimer + vasculaire dementie: 20%
 Andere aandoeningen: Parkinson, Ziekte van Pick, Creutzfeldt-Jakob,
Huntington, hersentumoren, aids: 10%
 Parkinson: Progressieve ziekte in de basale ganglia (in de hersenen)
Symptomen: spiertremor en schudden, verstarring, moeite met lopen,
slechte controle over de fijne moteriek, te weinig spierspanning in het
gezicht en , in sommige gevallen, cognitieve achteruitgang.
 Pick: een vorm van dementie, lijkend op de ziekte van Alzheimer. In
tegenstelling tot Alzheimer bevinden zich bij Pick geen neurofibrillaire
klontjes en plaques in de hersenvellen, maar wel andere abnormale
structuren, Pick –lichaampjes genoemd.
Symptomen: geheugenverlies en sociaal onaangepast gedrag, zoals
onbeschoftheid of openlijk seksueel gedrag.
 Creutzfeldt- Jakob: zeldzame en dodelijke hersenziekte. Kenmerkend
is het ontstaan van kleine holten in de hersenen die lijken op gaten in
een spons.
 Huntington: Erfelijke degeneratieve ziekte die zich kenmerkt door
zenuwachtige, trekkerige bewegingen, paranoia en geestelijke
achteruitgang.

Seniele dementie → dementie die na het 65 e jaar begint → late dementie
Preseniele dementie → dementie die voor het 65 e jaar begint → vroege dementie

Risicofactoren: