Module A/B Aspiratie/ Near drowning / ARDS
Pathologie
Leerdoelen
Van aspiratie, ARDS en ‘near drowning’ op gedetailleerde wijze:
1. De oorzaken/ risicofactoren beschrijven;
2. De symptomen en complicaties benoemen en verklaren;
3. Parameterveranderingen en (differentiaal)diagnostiek beschrijven;
4. De principes van behandeling uitleggen.
Aspiratie
Aspiratie = verslikken
Aspiratiepneumonie: Longontsteking die ontstaat
nadat braaksel, voedsel, zure maag- inhoud of
vloeistoffen ingeademd zijn wat vaak leidt tot
een bacteriële infectie
- Komt vaker voor bij mannen, jonge
kinderen en ouderen
Door de aard van de aspiraat kan je 3 varianten onderscheiden
1. Maagzuuraspiratie leidt tot acute of chronische pneumonitis
2. Beperkte aspiratie van water, bloed, contrastvloeistoffen
veroorzaakt dyspnoe en cyanose die meestal snel opklaren
3. Aspiratie van orofaryngeaal secreet of soms fecaloïd vocht leidt tot
bacteriële infectie
Fecaloïd vocht: Vocht dat eruitziet en ruikt als ontlasting. Vaak door
darmperforatie of ernstige ileus
Aspiratie van zure maaginhoud
- Wanneer zure maaginhoud in de longen terechtkomt → ontstaat een
chemische (steriele) ontsteking.
- Het maagzuur veroorzaakt directe schade aan het longepitheel. Dit
leidt tot interstitieel longoedeem (vocht tussen de longcellen).
Na enkele uren start een ontstekingsreactie:
– productie van cytokinen (ontstekingsstoffen)
– infiltratie van neutrofielen (witte bloedcellen)
– activatie van macrofagen
, – vorming van vrije zuurstofradicalen, die extra schade aan de
longcellen veroorzaken en dus nog meer vochtproductie
- Het ziektebeeld kan asymptomatisch verlopen, maar ook ernstige
klachten geven (bv. benauwdheid, hoesten).
- Therapie: Overtollig vocht verwijderen (bijv. door drainage) en
ondersteunende behandeling
Steriele ontsteking: De ontsteking niet veroorzaakt wordt door bacteriën,
virussen of andere micro-organismen, maar door iets anders dat schade
geeft
Aspiratie mechanisme
Direct na aspiratie:
- Ventilatie belemmerd door obstructie van de luchtwegen
- Perfusie blijft normaal of zelfs verhoogd door stressreactie van het
lichaam
- Daardoor ontstaat een ventilatie < perfusie mismatch → zuurstof in
bloed (SaO₂) daalt, CO₂ in bloed stijgt.
- Dit prikkelt het ademcentrum → ademfrequentie stijgt
Uren na aspiratie:
- Ventilatie neemt verder af door zwelling van de luchtwegen en
beschadiging van longweefsel.
- Perfusie neemt ook af door hypoxische vasoconstrictie
- Gevolg is shunting in wisselende mate.
Aspiratie van orofaryngeaal secreet
Naast chemische pneumonitis kan ook een bacteriële infectie ontstaan,
bacteriën die dit veroorzaken verschillen per patiënt afhankelijk van de
voorgeschiedenis en risicofactoren
- Afkomstig uit verpleeg/verzorgingshuis
- Recente ziekenhuisopname
- Verzwakt immuunsysteem
- Recente antibioticakuur
Bacteriën die aspiratiepneunomie veroorzaken
- Darmbacteriën: E. Coli, Helicobacter, Lactobacillus
- Anaërobe bacteriën: Actinomyces, Bacteroïdes, Clostridium
- Ziekenhuisbacteriën: MRSA methicilline resistente staphylococcus
aureus
, Aspiratie risicofactoren
Meeste patiënten voorkomen aspiratie doordat ze in staat zijn stevig op te
hoesten
- Algehele anesthesie
- Coma
- Kwijlen
- Sommige slokdarmaandoeningen
- Overmatig alcohol/drugsgebruik
- Slikproblemen
- Tandheelkundige problemen
- Afgenomen alertheid door neurologische aandoeningen
- Gastro-oesofageale reflux
Aspiratie verschijnselen
- Kortademigheid
- Koorts
- Piepende ademhaling
- Ophoesten van vies sputum (bruin/rood/groen)
- Overmatig transpireren
- Pijn op borst
- Slikproblemen
- Hese of gorgelende stem
Aspiratie diagnostiek
- Anamnese
- Lichamelijk onderzoek
- Lab
- Sputumkweek (bloedkweek, 30%)
- X-thorax
Plaats waar de consolidatie in de longen ontstaat is afhankelijk van de
positie van de pt en de zwaartekracht:
- In rugligging vaak midden en onderste rechter longkwabben (groter
kaliber en meer verticale oriëntatie van re hoofdbronchus)
- Bij staan vaak bilaterale onderste longkwabben
- Bij alcoholisten in rugligging vaak bovenste rechter longkwab.
Verslapping van de spieren en positie van het hoofd/nek in diepe
rugligging loopt aspiratiemateriaal niet zoals normaal naar de
midden- of onderkwab, maar kan het juist in de bovenste
rechterkwab terechtkomen
Pathologie
Leerdoelen
Van aspiratie, ARDS en ‘near drowning’ op gedetailleerde wijze:
1. De oorzaken/ risicofactoren beschrijven;
2. De symptomen en complicaties benoemen en verklaren;
3. Parameterveranderingen en (differentiaal)diagnostiek beschrijven;
4. De principes van behandeling uitleggen.
Aspiratie
Aspiratie = verslikken
Aspiratiepneumonie: Longontsteking die ontstaat
nadat braaksel, voedsel, zure maag- inhoud of
vloeistoffen ingeademd zijn wat vaak leidt tot
een bacteriële infectie
- Komt vaker voor bij mannen, jonge
kinderen en ouderen
Door de aard van de aspiraat kan je 3 varianten onderscheiden
1. Maagzuuraspiratie leidt tot acute of chronische pneumonitis
2. Beperkte aspiratie van water, bloed, contrastvloeistoffen
veroorzaakt dyspnoe en cyanose die meestal snel opklaren
3. Aspiratie van orofaryngeaal secreet of soms fecaloïd vocht leidt tot
bacteriële infectie
Fecaloïd vocht: Vocht dat eruitziet en ruikt als ontlasting. Vaak door
darmperforatie of ernstige ileus
Aspiratie van zure maaginhoud
- Wanneer zure maaginhoud in de longen terechtkomt → ontstaat een
chemische (steriele) ontsteking.
- Het maagzuur veroorzaakt directe schade aan het longepitheel. Dit
leidt tot interstitieel longoedeem (vocht tussen de longcellen).
Na enkele uren start een ontstekingsreactie:
– productie van cytokinen (ontstekingsstoffen)
– infiltratie van neutrofielen (witte bloedcellen)
– activatie van macrofagen
, – vorming van vrije zuurstofradicalen, die extra schade aan de
longcellen veroorzaken en dus nog meer vochtproductie
- Het ziektebeeld kan asymptomatisch verlopen, maar ook ernstige
klachten geven (bv. benauwdheid, hoesten).
- Therapie: Overtollig vocht verwijderen (bijv. door drainage) en
ondersteunende behandeling
Steriele ontsteking: De ontsteking niet veroorzaakt wordt door bacteriën,
virussen of andere micro-organismen, maar door iets anders dat schade
geeft
Aspiratie mechanisme
Direct na aspiratie:
- Ventilatie belemmerd door obstructie van de luchtwegen
- Perfusie blijft normaal of zelfs verhoogd door stressreactie van het
lichaam
- Daardoor ontstaat een ventilatie < perfusie mismatch → zuurstof in
bloed (SaO₂) daalt, CO₂ in bloed stijgt.
- Dit prikkelt het ademcentrum → ademfrequentie stijgt
Uren na aspiratie:
- Ventilatie neemt verder af door zwelling van de luchtwegen en
beschadiging van longweefsel.
- Perfusie neemt ook af door hypoxische vasoconstrictie
- Gevolg is shunting in wisselende mate.
Aspiratie van orofaryngeaal secreet
Naast chemische pneumonitis kan ook een bacteriële infectie ontstaan,
bacteriën die dit veroorzaken verschillen per patiënt afhankelijk van de
voorgeschiedenis en risicofactoren
- Afkomstig uit verpleeg/verzorgingshuis
- Recente ziekenhuisopname
- Verzwakt immuunsysteem
- Recente antibioticakuur
Bacteriën die aspiratiepneunomie veroorzaken
- Darmbacteriën: E. Coli, Helicobacter, Lactobacillus
- Anaërobe bacteriën: Actinomyces, Bacteroïdes, Clostridium
- Ziekenhuisbacteriën: MRSA methicilline resistente staphylococcus
aureus
, Aspiratie risicofactoren
Meeste patiënten voorkomen aspiratie doordat ze in staat zijn stevig op te
hoesten
- Algehele anesthesie
- Coma
- Kwijlen
- Sommige slokdarmaandoeningen
- Overmatig alcohol/drugsgebruik
- Slikproblemen
- Tandheelkundige problemen
- Afgenomen alertheid door neurologische aandoeningen
- Gastro-oesofageale reflux
Aspiratie verschijnselen
- Kortademigheid
- Koorts
- Piepende ademhaling
- Ophoesten van vies sputum (bruin/rood/groen)
- Overmatig transpireren
- Pijn op borst
- Slikproblemen
- Hese of gorgelende stem
Aspiratie diagnostiek
- Anamnese
- Lichamelijk onderzoek
- Lab
- Sputumkweek (bloedkweek, 30%)
- X-thorax
Plaats waar de consolidatie in de longen ontstaat is afhankelijk van de
positie van de pt en de zwaartekracht:
- In rugligging vaak midden en onderste rechter longkwabben (groter
kaliber en meer verticale oriëntatie van re hoofdbronchus)
- Bij staan vaak bilaterale onderste longkwabben
- Bij alcoholisten in rugligging vaak bovenste rechter longkwab.
Verslapping van de spieren en positie van het hoofd/nek in diepe
rugligging loopt aspiratiemateriaal niet zoals normaal naar de
midden- of onderkwab, maar kan het juist in de bovenste
rechterkwab terechtkomen
