Thema 1 Stofwisseling in de cel Havo 5
Basisstof 1: Chemie in de cel
Stofwisseling: alle chemische omzettingsprocessen in een cel, ten behoeve van het behoud van de cellen.
Bijvoorbeeld verbranding, vertering, etc.
Organische stoffen:
- Grote stoffen
- Bevatten veel chemische energie
- Bestaan uit ketens van koolstofatomen (C) in combinatie met waterstofatomen (H) en vaak ook
zuurstofatomen (O)
Anorganische stoffen:
- Kleiner dan organische stoffen
- Bevatten weinig chemische energie
Chemische energie: opgeslagen energie tussen atoombindingen
Assimilatie:
- Kost energie
- Grotere organische moleculen worden gevormd uit kleinere moleculen
- Voorbeeld is fotosynthese
Dissimilatie:
- Levert energie op
- Grote organische moleculen worden afgebroken in kleinere moleculen
- De vrijgekomen energie kan voor processen in een organisme worden gebruikt
In autotrofe (bijv. planten: kunnen zelf organische stoffen opbouwen uit anorganische stoffen)
organismen vindt assimilatie, voortgezette assimilatie en dissimilatie plaats.
In heterotrofe (bijv. dieren, kunnen niet zelf organische stoffen opbouwen uit anorganische stoffen,
hebben hiervoor planten nodig) organismen vindt geen koolstofassimilatie plaats, maar wel voortgezette
assimilatie en dissimilatie
Koolstofassimilatie: vorming van glucose en zuurstof uit water en koolstofdioxide (fotosynthese)
Voortgezette assimilatie: vorming van eiwitten, vetten, DNA en koolhydraten met behulp van glucose en
mineralen
Energietransport door het lichaam gaat door middel van ATP.
- Ergens in lichaam is energie nodig -> ATP molecuul verplaatst er naartoe -> verbinding wordt
verbroken (fosfaatgroep splitst af) -> energie komt vrij -> ADP + P blijft over
- In mitochondriën wordt door middel van glucose weer de verbinding gemaakt en vormt er weer
ATP
, Basisstof 2: Enzymen
Enzymen: eiwitten die reacties mogelijk maken of versnellen, zonder daarbij zelf te worden verbruikt.
- Enzym:
Zet bijv. substraat om in meerdere reactieproducten of laat juist meerdere stoffen
binden aan elkaar
Enzymatische reacties zijn vaak evenwichtsreacties -> ze kunnen in twee richtingen
verlopen
Benaming enzym: substraat met achtervoegsel -ase
- Actieve centrum: hierop kan substraat binden, hier vindt de reactie plaats
- Substraat: stof waarop een enzym inwerkt, wordt omgezet via chemische reactie
Enzymactiviteit: de snelheid waarmee een enzym een proces versnelt/de hoeveelheid substraat die per
tijdseenheid wordt omgezet, dit wordt o.a. beïnvloed door de temperatuur en de pH.
- Optimum temperatuur: de beste temperatuur voor een enzym, hier heeft het enzym de hoogste
activiteit
Als een enzym te warm wordt verliest deze zijn vorm/structuur en functioneert niet
meer, dit is onomkeerbaar en dit enzym kan dus niet meer gebruikt worden!
Als een enzym te koud wordt kan het zijn dat deze ook niet meer functioneert, maar
wanneer de temperatuur stijgt zal deze wel weer functioneren
- Optimum pH waarde:
pH van zure oplossing is lager dan 7
pH van basische oplossing is hoger dan 7
Structuur van enzym blijft alleen in stand bij de optimale pH
Invloed van de pH op enzymactiviteit is omkeerbaar
Basisstof 3: Fotosynthese
Fotosynthese vindt plaats in chloroplasten van autotrofe organismen, dus in planten, algen en bepaalde
bacteriën.
Basisstof 1: Chemie in de cel
Stofwisseling: alle chemische omzettingsprocessen in een cel, ten behoeve van het behoud van de cellen.
Bijvoorbeeld verbranding, vertering, etc.
Organische stoffen:
- Grote stoffen
- Bevatten veel chemische energie
- Bestaan uit ketens van koolstofatomen (C) in combinatie met waterstofatomen (H) en vaak ook
zuurstofatomen (O)
Anorganische stoffen:
- Kleiner dan organische stoffen
- Bevatten weinig chemische energie
Chemische energie: opgeslagen energie tussen atoombindingen
Assimilatie:
- Kost energie
- Grotere organische moleculen worden gevormd uit kleinere moleculen
- Voorbeeld is fotosynthese
Dissimilatie:
- Levert energie op
- Grote organische moleculen worden afgebroken in kleinere moleculen
- De vrijgekomen energie kan voor processen in een organisme worden gebruikt
In autotrofe (bijv. planten: kunnen zelf organische stoffen opbouwen uit anorganische stoffen)
organismen vindt assimilatie, voortgezette assimilatie en dissimilatie plaats.
In heterotrofe (bijv. dieren, kunnen niet zelf organische stoffen opbouwen uit anorganische stoffen,
hebben hiervoor planten nodig) organismen vindt geen koolstofassimilatie plaats, maar wel voortgezette
assimilatie en dissimilatie
Koolstofassimilatie: vorming van glucose en zuurstof uit water en koolstofdioxide (fotosynthese)
Voortgezette assimilatie: vorming van eiwitten, vetten, DNA en koolhydraten met behulp van glucose en
mineralen
Energietransport door het lichaam gaat door middel van ATP.
- Ergens in lichaam is energie nodig -> ATP molecuul verplaatst er naartoe -> verbinding wordt
verbroken (fosfaatgroep splitst af) -> energie komt vrij -> ADP + P blijft over
- In mitochondriën wordt door middel van glucose weer de verbinding gemaakt en vormt er weer
ATP
, Basisstof 2: Enzymen
Enzymen: eiwitten die reacties mogelijk maken of versnellen, zonder daarbij zelf te worden verbruikt.
- Enzym:
Zet bijv. substraat om in meerdere reactieproducten of laat juist meerdere stoffen
binden aan elkaar
Enzymatische reacties zijn vaak evenwichtsreacties -> ze kunnen in twee richtingen
verlopen
Benaming enzym: substraat met achtervoegsel -ase
- Actieve centrum: hierop kan substraat binden, hier vindt de reactie plaats
- Substraat: stof waarop een enzym inwerkt, wordt omgezet via chemische reactie
Enzymactiviteit: de snelheid waarmee een enzym een proces versnelt/de hoeveelheid substraat die per
tijdseenheid wordt omgezet, dit wordt o.a. beïnvloed door de temperatuur en de pH.
- Optimum temperatuur: de beste temperatuur voor een enzym, hier heeft het enzym de hoogste
activiteit
Als een enzym te warm wordt verliest deze zijn vorm/structuur en functioneert niet
meer, dit is onomkeerbaar en dit enzym kan dus niet meer gebruikt worden!
Als een enzym te koud wordt kan het zijn dat deze ook niet meer functioneert, maar
wanneer de temperatuur stijgt zal deze wel weer functioneren
- Optimum pH waarde:
pH van zure oplossing is lager dan 7
pH van basische oplossing is hoger dan 7
Structuur van enzym blijft alleen in stand bij de optimale pH
Invloed van de pH op enzymactiviteit is omkeerbaar
Basisstof 3: Fotosynthese
Fotosynthese vindt plaats in chloroplasten van autotrofe organismen, dus in planten, algen en bepaalde
bacteriën.
