Aardrijkskunde samenvattingen - Wonen in Nederland
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1 - Leven met water
Het klimaat verandert
Het Nederlandse waterbeleid was eeuwenlang gericht op het zo snel mogelijk afvoeren van
water.
● Klimaatverandering heeft gevolgen voor de waterhuishouding in Nederland
De klimaatverandering zorgt er voor dat er:
- warmere en drogere zomers komen
- zachte en nattere winters komen
- meer en grotere schommelingen in de hoeveelheid neerslag plaatsvinden
Neerslagregiem = de klimaatschommeling in een jaar
→ Grotere schommelingen neerslag zorgen voor een onregelmatiger neerslagregiem
Natuurgebieden en landbouwgronden krijgen steeds vaker last van droogte in de zomer:
- Door de verwachte stijging van de gemiddelde zomertemperatuur zal de verdamping
toenemen.
- Gedurende het drogere zomerseizoen zal de nuttige neerslag (neerslag min
verdamping) afnemen, dus er zal er minder water de bodem in zakken.
- Door de snellere waterafvoer zal de grondwaterspiegel dalen en de bovenste laag
van de bodem eerder uitdrogen.
Nederland is sterk verstedelijkt → hierdoor is er steeds meer verstening van het oppervlak.
↳Regenwater wordt snel afgevoerd naar riolen en grachten, zodat er minder
regenwater in de grond zakt.
Drietrapsstrategie = vasthouden, bergen en afvoeren
→ wanneer de bodem verzadigd is met water, worden er
maatregelen genomen om water op te slaan (te bergen).
→ pas wanneer er geen mogelijkheid meer is om het water op
te slaan, omdat aanwezige omslag bekers vol zijn, wordt het
water afgevoerd
1. Vasthouden(retentie): het water blijft op de plaats waar het valt
→ de neerslag wordt opgeslagen in het oppervlaktewater en in de bodem
2. Bergen: overtollig water dat niet vastgehouden kan worden, wordt geborgen in plassen,
meren of kanalen
3. afvoeren: water wordt naar een ander gebied gebracht (zoveel mogelijk in de zee)
→ als niet al het overtollige water kan worden afgevoerd, is er sprake van wateroverlast
waterschap = een regionale overheids instantie die de taak heeft om de waterhuishouding te
regelen.
, In de beschrijving van de bouwplannen moet in de watertoets een paragraaf over het water
opgenomen worden. Er zijn twee belangrijke criteria:
1. Er mag geen gebouw worden neergezet op een plaats die nodig is voor de uitvoering
van de drietrapsstrategie. Hetzelfde geldt voor de aanleg van wegen of andere
infrastructuur.
2. Waterproblemen mogen nooit worden afgewenteld in ruimte of in tijd.
Paragraaf 1.2 - Water: vriend of vijand?
Zeespiegelstijging vindt plaats door de opwarming van de aarde
→ zeespiegelstijging wordt niet alleen veroorzaakt door het smelten van landijs → grootste
oorzaak → door uitzetting van warmer oceaanwater
- Doordat ijskap in volume is toegenomen → beperkt de zeespiegelstijging → Als de
atmosfeer opwarmt, kan deze meer vocht bevatten en dit betekend dat er meer
sneeuw valt op Antarctica
bodemdaling + (absolute) zeespiegelstijging → relatieve zeespiegelstijging
Oorzaken daling bodem in Nederland:
- Overal aanleg dijken → rivieren kunnen niet meer doorstromen
- tijdens overstromingen werden zand/klei afgezet in een groot gebied naast de
rivier → sedimentatie compenseerde de bodemdaling
- Grondstoffen veen en klei bevatten veel water
- polders pompen grondwater weg → door verlaging waterstand liggen
bodemdeeltjes dichter bij elkaar (inklinking) en zakt de bodem van het klei- en
veengebied in → (veen droogt uit door ontwatering→ het krimpt)
- Veenoxidatie = proces waarbij veen dat boven het grondwater uitkomt, verteerd door
blootstelling aan de lucht
- Aardgaswinning
Na overstroming → dijken, dammen of duinen aangelegd/verhoogd/verbreed
Watersnoodramp 1953
Deltacommissie→ adviseerde de dijken te verhogen + deltawerken aan te leggen
Door zeespiegelstijging, bodemdaling en het onregelmatigere neerslagregime → kans groter
op overstroming
Doelen van de Tweede Deltacommissie:
1. Hetzelfde beschermingsniveau bieden aan iedere Nederlander die achter de dijk
woont → kans op overlijden niet groter dan 1 op 100.000 per jaar
2. Meer bescherming bieden op plaatsen waar sprake kan zijn van grote groepen
slachtoffers en/of grote economische schade
3. Meer bescherming bieden op plaatsen waar uitval van vitale of kwetsbare
infrastructuur grote landelijke gevolgen kan hebben
Waterkeringen = Een object dat als functie het tegenhouden van (oppervlakte)water heeft
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1 - Leven met water
Het klimaat verandert
Het Nederlandse waterbeleid was eeuwenlang gericht op het zo snel mogelijk afvoeren van
water.
● Klimaatverandering heeft gevolgen voor de waterhuishouding in Nederland
De klimaatverandering zorgt er voor dat er:
- warmere en drogere zomers komen
- zachte en nattere winters komen
- meer en grotere schommelingen in de hoeveelheid neerslag plaatsvinden
Neerslagregiem = de klimaatschommeling in een jaar
→ Grotere schommelingen neerslag zorgen voor een onregelmatiger neerslagregiem
Natuurgebieden en landbouwgronden krijgen steeds vaker last van droogte in de zomer:
- Door de verwachte stijging van de gemiddelde zomertemperatuur zal de verdamping
toenemen.
- Gedurende het drogere zomerseizoen zal de nuttige neerslag (neerslag min
verdamping) afnemen, dus er zal er minder water de bodem in zakken.
- Door de snellere waterafvoer zal de grondwaterspiegel dalen en de bovenste laag
van de bodem eerder uitdrogen.
Nederland is sterk verstedelijkt → hierdoor is er steeds meer verstening van het oppervlak.
↳Regenwater wordt snel afgevoerd naar riolen en grachten, zodat er minder
regenwater in de grond zakt.
Drietrapsstrategie = vasthouden, bergen en afvoeren
→ wanneer de bodem verzadigd is met water, worden er
maatregelen genomen om water op te slaan (te bergen).
→ pas wanneer er geen mogelijkheid meer is om het water op
te slaan, omdat aanwezige omslag bekers vol zijn, wordt het
water afgevoerd
1. Vasthouden(retentie): het water blijft op de plaats waar het valt
→ de neerslag wordt opgeslagen in het oppervlaktewater en in de bodem
2. Bergen: overtollig water dat niet vastgehouden kan worden, wordt geborgen in plassen,
meren of kanalen
3. afvoeren: water wordt naar een ander gebied gebracht (zoveel mogelijk in de zee)
→ als niet al het overtollige water kan worden afgevoerd, is er sprake van wateroverlast
waterschap = een regionale overheids instantie die de taak heeft om de waterhuishouding te
regelen.
, In de beschrijving van de bouwplannen moet in de watertoets een paragraaf over het water
opgenomen worden. Er zijn twee belangrijke criteria:
1. Er mag geen gebouw worden neergezet op een plaats die nodig is voor de uitvoering
van de drietrapsstrategie. Hetzelfde geldt voor de aanleg van wegen of andere
infrastructuur.
2. Waterproblemen mogen nooit worden afgewenteld in ruimte of in tijd.
Paragraaf 1.2 - Water: vriend of vijand?
Zeespiegelstijging vindt plaats door de opwarming van de aarde
→ zeespiegelstijging wordt niet alleen veroorzaakt door het smelten van landijs → grootste
oorzaak → door uitzetting van warmer oceaanwater
- Doordat ijskap in volume is toegenomen → beperkt de zeespiegelstijging → Als de
atmosfeer opwarmt, kan deze meer vocht bevatten en dit betekend dat er meer
sneeuw valt op Antarctica
bodemdaling + (absolute) zeespiegelstijging → relatieve zeespiegelstijging
Oorzaken daling bodem in Nederland:
- Overal aanleg dijken → rivieren kunnen niet meer doorstromen
- tijdens overstromingen werden zand/klei afgezet in een groot gebied naast de
rivier → sedimentatie compenseerde de bodemdaling
- Grondstoffen veen en klei bevatten veel water
- polders pompen grondwater weg → door verlaging waterstand liggen
bodemdeeltjes dichter bij elkaar (inklinking) en zakt de bodem van het klei- en
veengebied in → (veen droogt uit door ontwatering→ het krimpt)
- Veenoxidatie = proces waarbij veen dat boven het grondwater uitkomt, verteerd door
blootstelling aan de lucht
- Aardgaswinning
Na overstroming → dijken, dammen of duinen aangelegd/verhoogd/verbreed
Watersnoodramp 1953
Deltacommissie→ adviseerde de dijken te verhogen + deltawerken aan te leggen
Door zeespiegelstijging, bodemdaling en het onregelmatigere neerslagregime → kans groter
op overstroming
Doelen van de Tweede Deltacommissie:
1. Hetzelfde beschermingsniveau bieden aan iedere Nederlander die achter de dijk
woont → kans op overlijden niet groter dan 1 op 100.000 per jaar
2. Meer bescherming bieden op plaatsen waar sprake kan zijn van grote groepen
slachtoffers en/of grote economische schade
3. Meer bescherming bieden op plaatsen waar uitval van vitale of kwetsbare
infrastructuur grote landelijke gevolgen kan hebben
Waterkeringen = Een object dat als functie het tegenhouden van (oppervlakte)water heeft
