PERSONEN -EN FAMILIERECHT
INLEIDING
Familie – en personenrecht leren a.d.h.v. handboek, leerpad, wetboek.
Examen op laptop via Ans.
Wetboek MOET mee!! - Niks blokken regeling → alles staat in Wetboek.
Voorbeeldvragen:
- Een begrip toelichten
- Juist/fout stellingen
- Casussen
- Het vermelden van wetsartikelen
- …
- Nu mag het kind meer gezag hebben over de echtscheiding
- Familierechter: gaat naar het kind eens luisteren
- Belang van het kind heel belangrijk juridisch bepaald
SITUERING VAN HET PERSONEN – EN FAMILIERECHT
In het werkveld?
- In een advocatenkantoor
- In een notariskantoor
- In de rechtbank
- In een non-profitorganisatie
- In het centrum voor adoptie
- Als erkend bemiddelaar
- …
ONTWIKKELING IN HET PERSONEN – EN HET FAMILIERECHT
1
,PERSONEN -EN FAMILIERECHT
De ontwikkeling in het personen- en het familierecht
De maatschappij verandert voortdurend, en het recht evolueert mee. Wat ooit
normaal of
vanzelfsprekend leek, is vandaag soms volledig anders. Dat zien we heel duidelijk
als we kijken naar
hoe het familierecht zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld.
Het ancien régime
Tijdens het ancien régime (voor de Franse Revolutie) was het verboden om te
scheiden. Het
huwelijk werd beschouwd als een heilige en onverbrekelijke band. Bovendien was
de man het hoofd
van het gezin: hij had de beslissingsmacht over het huishouden, de financiën en
de kinderen. De
vrouw had een ondergeschikte rol en weinig tot geen rechten.
De 19de eeuw
In de 19e eeuw veranderden er enkele zaken. Het huwelijk werd niet langer
verplicht, maar in de
praktijk trouwden de meeste mensen nog steeds. Wie ongehuwd samenleefde,
werd met schande
bekeken – vooral op het platteland.
Andere relatievormen, zoals feitelijke of wettelijke samenwoning, bestonden toen
nog niet en
werden ook niet erkend.
Kinderen die buiten het huwelijk geboren werden, waren “onwettig” en hadden
minder rechten dan
kinderen van gehuwde ouders.
Echtscheiding was wel mogelijk, maar enkel onder zeer strikte voorwaarden.
Homoseksualiteit was bovendien strafbaar, en homoseksuele relaties werden
sociaal totaal niet
aanvaard.
De man bleef het hoofd van het gezin, en vrouwen waren vóór de wereldoorlogen
nog steeds
handelingsonbekwaam – dat wil zeggen dat ze bijvoorbeeld geen contracten
konden ondertekenen
of bankzaken regelen zonder toestemming van hun echtgenoot
2
,PERSONEN -EN FAMILIERECHT
De tweede helft van de 20ste eeuw
In de 20e eeuw, vooral na de jaren 1960 en 1970, begon de samenleving sneller
te veranderen. De
strijd voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen, de emancipatie van
vrouwen en de
erkenning van individuele vrijheid zorgden voor belangrijke juridische
hervormingen.
Zo kregen vrouwen meer zelfstandigheid, konden ze werken zonder toestemming
van hun
echtgenoot, en werden ze juridisch gelijkgesteld aan mannen.
Een belangrijk voorbeeld is de zaak Paula Max uit de jaren 1980. Zij was een kind
van ouders die niet
getrouwd waren, en daardoor had zij minder rechten dan “wettige” kinderen. Ze
stapte naar het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat België veroordeelde. Dit arrest
leidde tot
belangrijke hervormingen in het familierecht, zodat alle kinderen – ongeacht de
burgerlijke staat
van hun ouders – gelijke rechten kregen.
De 21ste eeuw
In een relatief korte periode zijn de veranderingen nog sneller gegaan. Vandaag
kunnen mensen van
hetzelfde geslacht trouwen, samenlevingsvormen zoals wettelijke en feitelijke
samenwoning
worden erkend, en echtscheidingen zijn eenvoudiger en sneller te regelen.
Het gezin van vandaag kan er dus heel verschillend uitzien: klassiek, nieuw
samengesteld,
alleenstaand of met twee ouders van hetzelfde geslacht. Het recht probeert al
die vormen zo eerlijk
mogelijk te behandelen.
Ontwikkelingen geven:
•1932: vrouw kreeg beheer over goederen uit haar beroepsarbeid
• 1958: opheffing handelingsonbekwaamheid gehuwde vrouw
• 1958: afschaffing toestemming aan vrouw van man voor beroepsactiviteit
• 1962: afschaffing machtiging ouders voor echtscheiding
• 1965: man en vrouw delen ouderlijke macht over kinderen –bij meningsverschil
beslist vader
• 1969: afschaffing regel: EOT pas mogelijk na 20 jaar huwelijk of als de vrouw
ouder was dan
45 jaar
• 1975: homoseksualiteit niet langer strafbaar
• 1976: man en vrouw volkomen gelijk
• 1972: afschaffing regel: bij EOT gaat helft van vermogen van echtgenoten
automatisch over
op de kinderen
• 1987: overspel niet langer strafbaar: straffen voor vrouwen zwaarder dan voor
de man
• 1987: gelijkstelling van kinderen geboren binnen en buiten het huwelijk
• 1998: naast huwelijk is ook wettelijke samenwoning mogelijk
3
, PERSONEN -EN FAMILIERECHT
• 1995: gezamenlijke uitoefening ouderlijk gezag wordt de regel
• 2003: holebi-huwelijk mogelijk
• 2006: adoptie door holebi-koppels mogelijk
• 2014: meemoederschap
In de toekomst:
- Ontwikkelingen ikv genderidentiteit
- Juridische meeouderschap
- Donoranomiteit
- Internationale adoptie
- Draagmoederschap
Juridische meeouderschap
Voorbeeld 1: Op dit moment kan je 2jurdische ouders hebben. De vraag stelt
nu is het nu 4 juridische ouders te geven.
Voorbeeld 2: een homokoppel beslist met de beste vriendin een kind. Die
vriendin heeft een kind wens
maar geen partner. Samen een kind krijgen. 1 juridische moeder en 1 vader.
Moeten rechten er
geen rechten zijn voor de andere vader? Of als kindje heel klein is en ze
scheiden. En die persoon
krijgen een nieuwe partner. Stiefvaders of stiefmoeders hebben weinig
rechten tot verhouding
met de ouders
Donoranonimiteit: Een kind heeft recht op afstammingsrelatie. Waar ben ik
biologisch afkomstig
van. Grondwettelijk hof heeft geoordeeld met betrekking wet
donoranonimiteit. Een kind heeft
recht op afstammingsrelatie. Heeft ook bepaalt 30juni 2027. Donoranomiteit
gaat verdwijnen
- Internationale adoptie: kinderen die ontvoerd worden.
Draagmoederschap: niet verboden niet geregeld. Zorgt voor veel
problemen. Bv een vrouw kiest
om zwangerschap voor koppel. Als ze bevalt ze is juridische moeder dat is
moeilijk voor de
wensouders. Die wensouders worden dan niet automatisch juridische ouders.
4
INLEIDING
Familie – en personenrecht leren a.d.h.v. handboek, leerpad, wetboek.
Examen op laptop via Ans.
Wetboek MOET mee!! - Niks blokken regeling → alles staat in Wetboek.
Voorbeeldvragen:
- Een begrip toelichten
- Juist/fout stellingen
- Casussen
- Het vermelden van wetsartikelen
- …
- Nu mag het kind meer gezag hebben over de echtscheiding
- Familierechter: gaat naar het kind eens luisteren
- Belang van het kind heel belangrijk juridisch bepaald
SITUERING VAN HET PERSONEN – EN FAMILIERECHT
In het werkveld?
- In een advocatenkantoor
- In een notariskantoor
- In de rechtbank
- In een non-profitorganisatie
- In het centrum voor adoptie
- Als erkend bemiddelaar
- …
ONTWIKKELING IN HET PERSONEN – EN HET FAMILIERECHT
1
,PERSONEN -EN FAMILIERECHT
De ontwikkeling in het personen- en het familierecht
De maatschappij verandert voortdurend, en het recht evolueert mee. Wat ooit
normaal of
vanzelfsprekend leek, is vandaag soms volledig anders. Dat zien we heel duidelijk
als we kijken naar
hoe het familierecht zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld.
Het ancien régime
Tijdens het ancien régime (voor de Franse Revolutie) was het verboden om te
scheiden. Het
huwelijk werd beschouwd als een heilige en onverbrekelijke band. Bovendien was
de man het hoofd
van het gezin: hij had de beslissingsmacht over het huishouden, de financiën en
de kinderen. De
vrouw had een ondergeschikte rol en weinig tot geen rechten.
De 19de eeuw
In de 19e eeuw veranderden er enkele zaken. Het huwelijk werd niet langer
verplicht, maar in de
praktijk trouwden de meeste mensen nog steeds. Wie ongehuwd samenleefde,
werd met schande
bekeken – vooral op het platteland.
Andere relatievormen, zoals feitelijke of wettelijke samenwoning, bestonden toen
nog niet en
werden ook niet erkend.
Kinderen die buiten het huwelijk geboren werden, waren “onwettig” en hadden
minder rechten dan
kinderen van gehuwde ouders.
Echtscheiding was wel mogelijk, maar enkel onder zeer strikte voorwaarden.
Homoseksualiteit was bovendien strafbaar, en homoseksuele relaties werden
sociaal totaal niet
aanvaard.
De man bleef het hoofd van het gezin, en vrouwen waren vóór de wereldoorlogen
nog steeds
handelingsonbekwaam – dat wil zeggen dat ze bijvoorbeeld geen contracten
konden ondertekenen
of bankzaken regelen zonder toestemming van hun echtgenoot
2
,PERSONEN -EN FAMILIERECHT
De tweede helft van de 20ste eeuw
In de 20e eeuw, vooral na de jaren 1960 en 1970, begon de samenleving sneller
te veranderen. De
strijd voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen, de emancipatie van
vrouwen en de
erkenning van individuele vrijheid zorgden voor belangrijke juridische
hervormingen.
Zo kregen vrouwen meer zelfstandigheid, konden ze werken zonder toestemming
van hun
echtgenoot, en werden ze juridisch gelijkgesteld aan mannen.
Een belangrijk voorbeeld is de zaak Paula Max uit de jaren 1980. Zij was een kind
van ouders die niet
getrouwd waren, en daardoor had zij minder rechten dan “wettige” kinderen. Ze
stapte naar het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat België veroordeelde. Dit arrest
leidde tot
belangrijke hervormingen in het familierecht, zodat alle kinderen – ongeacht de
burgerlijke staat
van hun ouders – gelijke rechten kregen.
De 21ste eeuw
In een relatief korte periode zijn de veranderingen nog sneller gegaan. Vandaag
kunnen mensen van
hetzelfde geslacht trouwen, samenlevingsvormen zoals wettelijke en feitelijke
samenwoning
worden erkend, en echtscheidingen zijn eenvoudiger en sneller te regelen.
Het gezin van vandaag kan er dus heel verschillend uitzien: klassiek, nieuw
samengesteld,
alleenstaand of met twee ouders van hetzelfde geslacht. Het recht probeert al
die vormen zo eerlijk
mogelijk te behandelen.
Ontwikkelingen geven:
•1932: vrouw kreeg beheer over goederen uit haar beroepsarbeid
• 1958: opheffing handelingsonbekwaamheid gehuwde vrouw
• 1958: afschaffing toestemming aan vrouw van man voor beroepsactiviteit
• 1962: afschaffing machtiging ouders voor echtscheiding
• 1965: man en vrouw delen ouderlijke macht over kinderen –bij meningsverschil
beslist vader
• 1969: afschaffing regel: EOT pas mogelijk na 20 jaar huwelijk of als de vrouw
ouder was dan
45 jaar
• 1975: homoseksualiteit niet langer strafbaar
• 1976: man en vrouw volkomen gelijk
• 1972: afschaffing regel: bij EOT gaat helft van vermogen van echtgenoten
automatisch over
op de kinderen
• 1987: overspel niet langer strafbaar: straffen voor vrouwen zwaarder dan voor
de man
• 1987: gelijkstelling van kinderen geboren binnen en buiten het huwelijk
• 1998: naast huwelijk is ook wettelijke samenwoning mogelijk
3
, PERSONEN -EN FAMILIERECHT
• 1995: gezamenlijke uitoefening ouderlijk gezag wordt de regel
• 2003: holebi-huwelijk mogelijk
• 2006: adoptie door holebi-koppels mogelijk
• 2014: meemoederschap
In de toekomst:
- Ontwikkelingen ikv genderidentiteit
- Juridische meeouderschap
- Donoranomiteit
- Internationale adoptie
- Draagmoederschap
Juridische meeouderschap
Voorbeeld 1: Op dit moment kan je 2jurdische ouders hebben. De vraag stelt
nu is het nu 4 juridische ouders te geven.
Voorbeeld 2: een homokoppel beslist met de beste vriendin een kind. Die
vriendin heeft een kind wens
maar geen partner. Samen een kind krijgen. 1 juridische moeder en 1 vader.
Moeten rechten er
geen rechten zijn voor de andere vader? Of als kindje heel klein is en ze
scheiden. En die persoon
krijgen een nieuwe partner. Stiefvaders of stiefmoeders hebben weinig
rechten tot verhouding
met de ouders
Donoranonimiteit: Een kind heeft recht op afstammingsrelatie. Waar ben ik
biologisch afkomstig
van. Grondwettelijk hof heeft geoordeeld met betrekking wet
donoranonimiteit. Een kind heeft
recht op afstammingsrelatie. Heeft ook bepaalt 30juni 2027. Donoranomiteit
gaat verdwijnen
- Internationale adoptie: kinderen die ontvoerd worden.
Draagmoederschap: niet verboden niet geregeld. Zorgt voor veel
problemen. Bv een vrouw kiest
om zwangerschap voor koppel. Als ze bevalt ze is juridische moeder dat is
moeilijk voor de
wensouders. Die wensouders worden dan niet automatisch juridische ouders.
4
