Les 1 pedagogiek
Hoofdstuk 1 – pedagogiek & opvoeding
1.1 Beschrijving van het begrip pedagogiek
Pedagogische wetenschappen
- Bestuderen ontwikkeling & opvoeding van kinderen, jongeren & jongvolwassenen
o Spelen af verschillende contexten
vb. Gezin, school…
o Spelen af over verschillende relaties
vb. Opvoeding, onderwijs, begeleiding, intensieve hulpverlening
- Wetenschappen verwijst naar deeldisciplines
o Onderwijs-, sociale-, historische-, orthopedagogiek
Pedagogiek
- Wetenschappelijke studie van opvoeding van kinderen & jongeren (0 – 18)
o Gedrag verklaren, voorspellen of begrijpen van kind
o Vaardigheden & handelen opvoeder ondersteunen
Doel pedagogiek = opvoeders handvaten geven
- Zo bijdragen aan verbetering van opvoedingssituatie
- Ontwikkeling kind stimuleren
o Belang van kind ALTIJD centraal!
o Opvoedingssituatie van kind/ jongeren verbeteren
Adhv. Hulpverlening
- Richten op: algemene principes van & kennis over opvoeding
o Gebruikt om algemene opvoedingsvragen te beantwoorden
In situaties waar geen specifieke problemen zijn
Vb. mijn baby huilt vee. Is dit normaal & wat kan ik doen?
Problemen & belemmeringen in opvoeding
- Vaak kleine, tijdelijke belemmeringen
o Verdwijnen vanzelf
o Steeds over milde problemen binnen gewone opvoedingssituatie
Verschil pedagogiek – orthopedagogiek
Pedagogiek Gaat over opvoedproblemen die preventief of met lichte ingrepen
opgelost kunnen worden
Orthopedagogiek Verontrustende opvoedingssituaties, specifieke opvoedings- en
ontwikkelingsvragen
1.2 Wat verstaan we onder opvoeden
1
, Opvoeden ouders & kinderen beïnvloeden elkaar wederzijds
Idee: opvoeden is circulair & complementair proces
Circulair proces - Actie & reactie in omgang tussen ouder & kind
- Noden van kind = pedagogische vraag
ouder doet aanbod (pedagogisch aanbod)
- Ouder handelt om ontwikkeling van kind te bevorderen
- Ontstaan interactie
Complementair - Ouder & kind dragen evenveel bij in proces
proces
Ontwikkeling van kind als dynamisch spel aanleg – milieu – zelfbepaling
Erfelijke aanleg – nature Met bepaalde aanleg geboren zijn
- Vb. visuele beperking
Milieu – nurture Kind ontwikkelt zich in contact met milieu & andere mensen.
Beïnvloed door culturele & maatschappelijke zaken
- Vb. opgroeien in kansarmoede
Zelfbepaling Kinderen kunnen zelf beslissingen nemen, hebben eigen wil.
- Vb. kiezen voor moeilijke richting ondanks
moeilijkheden
Ouder hebben slechts een deeltaak, beperkte invloed! Kinderen geven vorm aan eigen
leven
1.3 Is opvoeden een zaak van de ouders alleen?
Opvoedingsmilieu
- Naast gezin meer omgevingen waarin opgroeiend kind leeft
o Vb. school, opvang…
Omgeving waarin kind opgroeit & die invloed heeft op de ontwikkeling noemen we
opvoedingsmilieu
Verschillende niveaus van opvoedingsmilieus
Primair opvoedingsmilieu - Kind leert beeld van wereld te vormen binnen gezin
Het gezin Socialisatie
Secundair - Scholen hebben ook opvoedende taak
opvoedingsmilieu Heeft invloed op de ontwikkeling van het kind
School & kinderopvang
Tertiair opvoedingsmilieu - Rol van leeftijdsgenoten wordt belangrijker bij ouder
Buurt, leeftijdsgenoten… worden
Maken zich los van ouders & meer gericht op
vrienden
- Buurt: verschillen tussen stad & dorp
Invloed mag niet onderschat worden!
Quartair opvoedingsmilieu - Maatschappelijke veranderingen & technologische
De wereld ontwikkelingen
Belangrijkste = internet & sociale media
2
Hoofdstuk 1 – pedagogiek & opvoeding
1.1 Beschrijving van het begrip pedagogiek
Pedagogische wetenschappen
- Bestuderen ontwikkeling & opvoeding van kinderen, jongeren & jongvolwassenen
o Spelen af verschillende contexten
vb. Gezin, school…
o Spelen af over verschillende relaties
vb. Opvoeding, onderwijs, begeleiding, intensieve hulpverlening
- Wetenschappen verwijst naar deeldisciplines
o Onderwijs-, sociale-, historische-, orthopedagogiek
Pedagogiek
- Wetenschappelijke studie van opvoeding van kinderen & jongeren (0 – 18)
o Gedrag verklaren, voorspellen of begrijpen van kind
o Vaardigheden & handelen opvoeder ondersteunen
Doel pedagogiek = opvoeders handvaten geven
- Zo bijdragen aan verbetering van opvoedingssituatie
- Ontwikkeling kind stimuleren
o Belang van kind ALTIJD centraal!
o Opvoedingssituatie van kind/ jongeren verbeteren
Adhv. Hulpverlening
- Richten op: algemene principes van & kennis over opvoeding
o Gebruikt om algemene opvoedingsvragen te beantwoorden
In situaties waar geen specifieke problemen zijn
Vb. mijn baby huilt vee. Is dit normaal & wat kan ik doen?
Problemen & belemmeringen in opvoeding
- Vaak kleine, tijdelijke belemmeringen
o Verdwijnen vanzelf
o Steeds over milde problemen binnen gewone opvoedingssituatie
Verschil pedagogiek – orthopedagogiek
Pedagogiek Gaat over opvoedproblemen die preventief of met lichte ingrepen
opgelost kunnen worden
Orthopedagogiek Verontrustende opvoedingssituaties, specifieke opvoedings- en
ontwikkelingsvragen
1.2 Wat verstaan we onder opvoeden
1
, Opvoeden ouders & kinderen beïnvloeden elkaar wederzijds
Idee: opvoeden is circulair & complementair proces
Circulair proces - Actie & reactie in omgang tussen ouder & kind
- Noden van kind = pedagogische vraag
ouder doet aanbod (pedagogisch aanbod)
- Ouder handelt om ontwikkeling van kind te bevorderen
- Ontstaan interactie
Complementair - Ouder & kind dragen evenveel bij in proces
proces
Ontwikkeling van kind als dynamisch spel aanleg – milieu – zelfbepaling
Erfelijke aanleg – nature Met bepaalde aanleg geboren zijn
- Vb. visuele beperking
Milieu – nurture Kind ontwikkelt zich in contact met milieu & andere mensen.
Beïnvloed door culturele & maatschappelijke zaken
- Vb. opgroeien in kansarmoede
Zelfbepaling Kinderen kunnen zelf beslissingen nemen, hebben eigen wil.
- Vb. kiezen voor moeilijke richting ondanks
moeilijkheden
Ouder hebben slechts een deeltaak, beperkte invloed! Kinderen geven vorm aan eigen
leven
1.3 Is opvoeden een zaak van de ouders alleen?
Opvoedingsmilieu
- Naast gezin meer omgevingen waarin opgroeiend kind leeft
o Vb. school, opvang…
Omgeving waarin kind opgroeit & die invloed heeft op de ontwikkeling noemen we
opvoedingsmilieu
Verschillende niveaus van opvoedingsmilieus
Primair opvoedingsmilieu - Kind leert beeld van wereld te vormen binnen gezin
Het gezin Socialisatie
Secundair - Scholen hebben ook opvoedende taak
opvoedingsmilieu Heeft invloed op de ontwikkeling van het kind
School & kinderopvang
Tertiair opvoedingsmilieu - Rol van leeftijdsgenoten wordt belangrijker bij ouder
Buurt, leeftijdsgenoten… worden
Maken zich los van ouders & meer gericht op
vrienden
- Buurt: verschillen tussen stad & dorp
Invloed mag niet onderschat worden!
Quartair opvoedingsmilieu - Maatschappelijke veranderingen & technologische
De wereld ontwikkelingen
Belangrijkste = internet & sociale media
2
