Psychische kwetsbaarheid
H1: Een helikopterblik op onze geestelijke
gezondheidszorg
1. Geschiedenis in de psychiatrie (extra info in boek)
6 periodes kennen, geen extra namen, details of datums
Hippocrates Prehistorie – Oudheid Krankzinnigheid = hersenziekte
“geestesziekte” 300-1600 Nutteloos, gevaarlijk, zot
Gekkenhuizen en gestichten 1600-1800 Internering
Pinel en Guislain 19e eeuw Pioniers!
1e helft 20e eeuw Opkomst psycho-analyse, medische technieken
Instellingen, maar ook holocaust - Psychogenocide
Psychofarmaca 1950-2010 Jaren ’60: antipsychiatrie
2. De psychiatrie vandaag
Er zijn heel veel minder bedden ivg met vroeger
Behandelen, verzorgen en begeleiding moeten een ruimere invulling krijgen
o Van residentiel geëvolueerd naar ambulante zorg, van aanbod naar vraag gestuurde zorg, …
o Meer participatie van client en hun omgeving
o Meer herstelgericht werken
Niet focussen op klinisch herstel (= stabiliseren van symptomen/ genezen) maar wel op
sociaal herstel (= herstel van functioneren in samenleving, relaties herstellen) en persoonlijk
herstel (= herstel van eigen identiteit)
De steun van je omgeving is heel belangrijk bij het herstellen
o Behandelen = klinisch herstellen
o Er hangt nog een groot taboe rond psychische stoornissen, dit vermoeilijkt vaak het herstel
o Focus verschuift van zwakte van mensen naar hun sterktes
Kwartiermaken (video op dia 23)
o = Een veilige n warme plek creëren voor psychische kwetsbare personen om zo een normaal
mogelijk leven te leiden tussen alle andere mensen
o Kwartiermakers nemen initiatief om activiteiten te organiseren in de buurt
o Ze zetten in op tolerantie in de samenleving
o Ze maken het verschil
Herstelacademie (video op dia 23)
o Steun bieden
o Uit sociaal isolement komen
1
,Psychische kwetsbaarheid
o Openbloeien (begeleiden later anderen)
2.2 ervaringsdeskundigen
Personen die zelf ziek zijn geweest of nog altijd in kwetsbare situatie zijn
o Via vorming en bijscholing ontwikkeld tot een zinvolle bijdrage
Ervaringsdeskundigen zijn partners, geen concurrentie
Het horen van succesverhalen van anderen kan een positief effect hebben -> empowerment
o Na een opname zwijgen veel patienten vaak, met een succesverhalal doorbreek je dit zwijgen
2.7 enkele definities (podcast beluisteren)
Geestelijke gezondheid= een toestand van welzijn waarin het individu, zijn of haar competenties realiseert,
kan omgaan met de normale druk van het leven, producties en vruchtbaar kan werken en bekwaam is een
bijdrage te leveren aan zijn of haar gemeenschap
o Een toestand die de persoon toelaat om zich optimaal te ontwikkelen
Psychiatrie: medische discipline die zich bezighoudt met de studie en behandeling van psychiatrische
stoornissen, zijn medisch geschoold
Psychopathologie: ziekteleer van de geest, doen studies naar oorzaak, symptomen en het verloop
Vroeger werd gedacht dat kinderen en ouderen geen stoornis konden hebben, daarom bestaat
kinderpsychiatrie nog niet lang
2.8 DSM of ICD
Kenmerken kunnen herkennen maar niet criteria vanbuiten kennen
2 classificatie systemen
o ICD (= international classification diseases) wordt gebruikt in somatische zorg, eenvoudiger
o DSM (= diagnostic and statical manual of mental disorders) in geestelijke gezondheidszorg
2.9 bio-psycho-sociale benadering (lees boek p43)
= holistische benadering
o Overheersend (= bio psychosociale benadering)
Vroeger dualistische benadering (geest en lichaam)
Liaisonpsychiatrie: raakvlak tussen algemene geneeskunde en psychiatrie
Psychiatrische patienten hebben een groter risico op somatische aandoeningen
2.10 wanneer heeft iemand een geestelijk gezondheidsprobleem? Bio-psycho-
sociale benadering
1 op 4 heeft ooit een psychisch probleem gehad
wat is pathologisch (= afwijkend) en wat is normaal (vb. tijdelijk en langdurig verdriet)
2
,Psychische kwetsbaarheid
o cultuur en context bepaalt veel wat wij als afwijkend zien
2.11wat is ‘normaal’ in de psychiatrie
psychiatrische aandoening is meestal: lijden, disfunctie, invaliditeit, controleverlies
geen echte definitie (terrorisme wordt niet als aandoening gezien)
2.13psychiatrische aandoening
4 voorwaarden voor psychiatrische aandoening
o Afwijkend gedrag
o Lijden, ongemak of een beperking veroorzaken
o Het functioneeren op verschillende levensdomeinen is negatief beinvloed
o De vorige voorwaarden moeten een duurzaam karakter hebben
Eerste voorwaarde. Is moeilijk te bepalen en zal afhangen van persoon tot persoon
2.16 onrustwekkende toename van psychische problemen
Meer vraag en aabod in sector
Door meer kennis zetten mensen makkelijker de stap naar hulpverlening
Mensen verwachten tegenwoordig kant-en-klare antwoorden op hun problemen
Volgens samenleving moeten we altijd vrolijk zijn -> wordt hogere eisen gezet
De farmaceutische wereld speelt hierop in en ontwikkelt steeds nieuwe medicatie voor elk probleem
3. een aantal markante vaststellingen op het vla van geestelijke gezondheidszorg
3.1 overconsumptie van antidepressiva
Psychiatrische probleem zijn gestegen en dus ook het gebruik van medicatie
belgie gebruikt veel antipsychotica (off label)
er is over en onderconsumptie van psychofarmaca
o medicatie bij lichte problemen waarbij dat geen nut heeft (overconsumptie)
o patiënten die het nodig hebben krijgen het vaak ook niet (onderconsumptie)
antidepressiva is geen blijmaker maar houdt meer de stoffen in hersenen in evenwicht
3.2 zelfdoding
belgie scoort hoog op zelfdoding, in veel landen zijn cijfers gedaald
meeste bij mannen en jongvolwassenen
o vooral verhangen, daarna verstikken en intoxicatie
preventie is belangrijk en het bespreekbaar maken bijeen vertrouwenspersoon
o meer hulppersonen op scholen
signalenherkenning is belangrijk (voor zelfmoord zend persoon vaak signalen uit)
armoede vergroot kans op zelfmoord
mobiele teams kunnen heel behulpzaam zijn
3
, Psychische kwetsbaarheid
zorg voor nabestaanden van zelfmoord is ook belangrijk
3.3 kinderen en jongeren
veel jongeren krijgen geen hulp
vooral gefocust op ‘witte’ kinderen
zoeken vooral hulp bij informele kanalen en komen zo moeilijk bij echte hulp terecht
de nieuwe media gebruiken eindigen ook vaak in een verslavingsprobleem of gedragsproblemen uit
kinderen van ouders met een problematiek ontwikkelen vaak ook een problematiek
invisible-loyalties: kind neemt rol van de ouder over, door loyaliteit zet kind belangen van de ouder voor zijn
eigen belangen
kinderen van ouders met een problematiek moeten meer behandeld worden, nu is dit te veel op vrijwilligers
4
H1: Een helikopterblik op onze geestelijke
gezondheidszorg
1. Geschiedenis in de psychiatrie (extra info in boek)
6 periodes kennen, geen extra namen, details of datums
Hippocrates Prehistorie – Oudheid Krankzinnigheid = hersenziekte
“geestesziekte” 300-1600 Nutteloos, gevaarlijk, zot
Gekkenhuizen en gestichten 1600-1800 Internering
Pinel en Guislain 19e eeuw Pioniers!
1e helft 20e eeuw Opkomst psycho-analyse, medische technieken
Instellingen, maar ook holocaust - Psychogenocide
Psychofarmaca 1950-2010 Jaren ’60: antipsychiatrie
2. De psychiatrie vandaag
Er zijn heel veel minder bedden ivg met vroeger
Behandelen, verzorgen en begeleiding moeten een ruimere invulling krijgen
o Van residentiel geëvolueerd naar ambulante zorg, van aanbod naar vraag gestuurde zorg, …
o Meer participatie van client en hun omgeving
o Meer herstelgericht werken
Niet focussen op klinisch herstel (= stabiliseren van symptomen/ genezen) maar wel op
sociaal herstel (= herstel van functioneren in samenleving, relaties herstellen) en persoonlijk
herstel (= herstel van eigen identiteit)
De steun van je omgeving is heel belangrijk bij het herstellen
o Behandelen = klinisch herstellen
o Er hangt nog een groot taboe rond psychische stoornissen, dit vermoeilijkt vaak het herstel
o Focus verschuift van zwakte van mensen naar hun sterktes
Kwartiermaken (video op dia 23)
o = Een veilige n warme plek creëren voor psychische kwetsbare personen om zo een normaal
mogelijk leven te leiden tussen alle andere mensen
o Kwartiermakers nemen initiatief om activiteiten te organiseren in de buurt
o Ze zetten in op tolerantie in de samenleving
o Ze maken het verschil
Herstelacademie (video op dia 23)
o Steun bieden
o Uit sociaal isolement komen
1
,Psychische kwetsbaarheid
o Openbloeien (begeleiden later anderen)
2.2 ervaringsdeskundigen
Personen die zelf ziek zijn geweest of nog altijd in kwetsbare situatie zijn
o Via vorming en bijscholing ontwikkeld tot een zinvolle bijdrage
Ervaringsdeskundigen zijn partners, geen concurrentie
Het horen van succesverhalen van anderen kan een positief effect hebben -> empowerment
o Na een opname zwijgen veel patienten vaak, met een succesverhalal doorbreek je dit zwijgen
2.7 enkele definities (podcast beluisteren)
Geestelijke gezondheid= een toestand van welzijn waarin het individu, zijn of haar competenties realiseert,
kan omgaan met de normale druk van het leven, producties en vruchtbaar kan werken en bekwaam is een
bijdrage te leveren aan zijn of haar gemeenschap
o Een toestand die de persoon toelaat om zich optimaal te ontwikkelen
Psychiatrie: medische discipline die zich bezighoudt met de studie en behandeling van psychiatrische
stoornissen, zijn medisch geschoold
Psychopathologie: ziekteleer van de geest, doen studies naar oorzaak, symptomen en het verloop
Vroeger werd gedacht dat kinderen en ouderen geen stoornis konden hebben, daarom bestaat
kinderpsychiatrie nog niet lang
2.8 DSM of ICD
Kenmerken kunnen herkennen maar niet criteria vanbuiten kennen
2 classificatie systemen
o ICD (= international classification diseases) wordt gebruikt in somatische zorg, eenvoudiger
o DSM (= diagnostic and statical manual of mental disorders) in geestelijke gezondheidszorg
2.9 bio-psycho-sociale benadering (lees boek p43)
= holistische benadering
o Overheersend (= bio psychosociale benadering)
Vroeger dualistische benadering (geest en lichaam)
Liaisonpsychiatrie: raakvlak tussen algemene geneeskunde en psychiatrie
Psychiatrische patienten hebben een groter risico op somatische aandoeningen
2.10 wanneer heeft iemand een geestelijk gezondheidsprobleem? Bio-psycho-
sociale benadering
1 op 4 heeft ooit een psychisch probleem gehad
wat is pathologisch (= afwijkend) en wat is normaal (vb. tijdelijk en langdurig verdriet)
2
,Psychische kwetsbaarheid
o cultuur en context bepaalt veel wat wij als afwijkend zien
2.11wat is ‘normaal’ in de psychiatrie
psychiatrische aandoening is meestal: lijden, disfunctie, invaliditeit, controleverlies
geen echte definitie (terrorisme wordt niet als aandoening gezien)
2.13psychiatrische aandoening
4 voorwaarden voor psychiatrische aandoening
o Afwijkend gedrag
o Lijden, ongemak of een beperking veroorzaken
o Het functioneeren op verschillende levensdomeinen is negatief beinvloed
o De vorige voorwaarden moeten een duurzaam karakter hebben
Eerste voorwaarde. Is moeilijk te bepalen en zal afhangen van persoon tot persoon
2.16 onrustwekkende toename van psychische problemen
Meer vraag en aabod in sector
Door meer kennis zetten mensen makkelijker de stap naar hulpverlening
Mensen verwachten tegenwoordig kant-en-klare antwoorden op hun problemen
Volgens samenleving moeten we altijd vrolijk zijn -> wordt hogere eisen gezet
De farmaceutische wereld speelt hierop in en ontwikkelt steeds nieuwe medicatie voor elk probleem
3. een aantal markante vaststellingen op het vla van geestelijke gezondheidszorg
3.1 overconsumptie van antidepressiva
Psychiatrische probleem zijn gestegen en dus ook het gebruik van medicatie
belgie gebruikt veel antipsychotica (off label)
er is over en onderconsumptie van psychofarmaca
o medicatie bij lichte problemen waarbij dat geen nut heeft (overconsumptie)
o patiënten die het nodig hebben krijgen het vaak ook niet (onderconsumptie)
antidepressiva is geen blijmaker maar houdt meer de stoffen in hersenen in evenwicht
3.2 zelfdoding
belgie scoort hoog op zelfdoding, in veel landen zijn cijfers gedaald
meeste bij mannen en jongvolwassenen
o vooral verhangen, daarna verstikken en intoxicatie
preventie is belangrijk en het bespreekbaar maken bijeen vertrouwenspersoon
o meer hulppersonen op scholen
signalenherkenning is belangrijk (voor zelfmoord zend persoon vaak signalen uit)
armoede vergroot kans op zelfmoord
mobiele teams kunnen heel behulpzaam zijn
3
, Psychische kwetsbaarheid
zorg voor nabestaanden van zelfmoord is ook belangrijk
3.3 kinderen en jongeren
veel jongeren krijgen geen hulp
vooral gefocust op ‘witte’ kinderen
zoeken vooral hulp bij informele kanalen en komen zo moeilijk bij echte hulp terecht
de nieuwe media gebruiken eindigen ook vaak in een verslavingsprobleem of gedragsproblemen uit
kinderen van ouders met een problematiek ontwikkelen vaak ook een problematiek
invisible-loyalties: kind neemt rol van de ouder over, door loyaliteit zet kind belangen van de ouder voor zijn
eigen belangen
kinderen van ouders met een problematiek moeten meer behandeld worden, nu is dit te veel op vrijwilligers
4
