Minor ‘Dood en Letsel: Vergoeden, Vergelden en Voorkomen’
College 1 – inleiding en grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel p. 1
College 2 – verdieping aansprakelijkheidsrecht p. 4
College 3 – werkgeversaansprakelijkheid en beroepsziekten p. 10
College 4 – medische aansprakelijkheid MediRisk p. 14
College 5 – schadeberekening en personenschade p. 26
College 6 – overlijdensschade p. 32
College 7 – schadeverhaal na misdrijven p. 36
College 8 – schadefonds Geweldsmisdrijven p. 41
College 9 – verzekering van dood en letsel p. 44
College 10 – letselschade in het recht en in de werkelijkheid – ervaring van slachtoffers p.47
College 11 – letselschade in het recht en in de werkelijkheid – ervaring van slachtoffers p.51
College 1 – Inleiding en grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel.
Inleiding
Drie pijlers:
1. Vergoeden van schade door dood en letsel juridisch
- Wie moet vergoeden?
- Welke schade moet vergoed worden?
- Hoe werkt zo’n vergoedingstraject in de praktijk?
2. Vergelden van dood en letsel strafrecht
- Wat is de rol van strafrecht in gevallen van dood en letsel?
3. Voorkomen van dood en letsel
- Wat kunnen we doen om (dodelijke) ongevallen te voorkomen.
Laptop m zaal campus beide toetsen. Digitale openboek tentamens:
- Je mag alles op papier meenemen wat je maar wilt. Je mag schrijven en markeren. Ze
onderzoeken of het in pdf mag en kan.
- Niet toegestaan andere applicaties op de laptop te raadplegen.
- Geen mobiel.
Voorbereiding:
- Orden alle voorgeschreven stof per college en breng mee op papier
- Neem alle verplichte stof grondig door en bestudeer de kern.
- Oefentussentoets
- Oefeneindtoets
- Casuscolleges antwoorden van de oefentoetsen worden hier besproken
- Tijdens tentamen 3 soorten vragen: inzicht, casus en stelling-/essayvraag.
Grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel
Aansprakelijkheidsrecht:
- Uitgangspunt: Een ieder draagt zijn eigen schade…
… tenzij aansprakelijkheid kan worden aangenomen.
- Onderscheid
o Vestiging van aansprakelijkheid (is er een grondslag in de wet aanwezig om een
ander aansprakelijk te houden?) bijv. Art. 6:162 BW dus de grondslag.
o Vaststelling van de omvang van de aansprakelijkheid (volgende fase) welke
schadeposten komen voor vergoeden in aanmerking? vaststellen
schadevergoeding.
1
,Wettelijke bepaling nodig om iemand aansprakelijk te stellen.
Grondslagen aansprakelijkheid (niet limitief)
- Onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) (niet contractueel)
- Wanprestatie (6:74 BW) (contractueel)
- Werkgeversaansprakelijkheid (7:658 – 7:611)
- Risicoaansprakelijkheden (6:169 – 6:193)
o Niet omdat jij zelf iets verkeerds doet maar bv. Je huisdier die valt onder jouw
risico.
Onrechtmatige daad vereisten 6:162 BW:
1. Onrechtmatige daad uitgewerkt in lid 2
2. Schade
3. Causaliteit (‘dientengevolge’)
4. Toerekening (‘kan worden toegerekend’)
5. Relativiteit (‘jegens een ander’: art. 6:163 BW).
Bij punt 1 onrechtmatige daad 3 categorieën: (moet minimaal aan 1 voldoen)
1. Inbreuk op een (subjectief) recht:
- Recht op eigendom schade aan iemands eigendommen
2. Wettelijke plicht:
- Geschreven norm (bv. Verbod door rood rijden)
3. Maatschappelijk verkeer:
- Handelen in strijd met de maatschappelijke zorgvuldigheid en daarmee onrechtmatig, is
‘het nodeloos in het leven roepen van groter gevaar voor een ander dan waarop een
normaal mens berucht moet zijn’.
- Gevaarzetting: kelderluik- arrest (Hoge Raad t november 1965)
Kelderluik-arrest
Medewerker cola liet een luik open staan bij het lossen klant viel in het luik en raakte verwond
de vraag: heeft de medewerker onrechtmatige daad gepleegd?
‘de enkele mogelijkheid dat een gedraging tot schade leidt, maakt die gedraging..
Criteria/gezichtspunten hierbij:
- De aard van de gedraging
- De mate van waarschijnlijkheid van de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid
- De (grootte van de) kans op de schade
- De aard en de ernst van de eventuele schade
- De bezwaarlijkheid en gebruikelijkheid van het nemen van voorzorgsmaatregelen.
o Bijvoorbeeld het neerzetten van pionnen (is niet altijd genoeg, zie volgende
arrest).
Jetblast-arrest
Vrouw staat te kijken naar vliegtuigen en op het moment dat er een aanging werd de vrouw
meegesleurd door een propellor en belandde op een berg. De vrouw klaagt de luchtvaart aan voor
het niet veilige omgeving. Kelderluik criteria moeten worden afgewogen. Er stond een
waarschuwingsbord maar is dat dan voldoende?
Kan je aannemen dat mensen zich eraan houden? hier niet veel mensen keken alsnog naar
vliegtuigen. Moet een effectieve maatregel zijn.
2
,OD: bijzondere situaties
1. Sport en spel: natrap-arrest: gedragingen tijdens sport is minder snel onrechtmatig dan
daarbuiten (drempel ligt hoger), omdat deelnemers minder snel onrechtmatig dan
daarbuiten, omdat deelnemers tot op zekere hoogte gevaarlijke gedragingen van elkaar
hebben te verwachten. overtreden van een spelregel is niet per direct een onrechtmatige
daad. Het wordt wel meegenomen hierin. Scheidsrechter is een beoordelaar of getuigen,
maar de rechter bepaald of het een onrechtmatige daad is.
2. Vriendendienst: zusjes Jansen: de enkele mogelijkheid van een ongeval maakt dat gedrag
nog niet onrechtmatig. Drempel ligt hier ook hoger.
- Valt onder ongelukkige samenloop van omstandigheden (OSVO).
2e vereiste: schade
Er moet sprake zijn van psychisch of fysiek letsel.
3e vereiste: causale verband
2 soorten
1. Art. 6:162 BW: feitelijk causaal verband (condicio sine qua non-verband; ‘dientengevolge) als
het ongeval niet gebeurd was, was de schade niet ontstaan.
2. Alleen voor tweede fase aansprakelijkheid: art. 6:98 BW: juridisch causaal verband (omvang
aansprakelijkheid)
- Aard aansprakelijkheid
- Aard schade
4e vereiste: toerekening
- Iemands schuld volgend college
5e vereiste: relativiteit
Art. 6: 163 BW. Het relativiteitsvereiste kan de schade verminderen. Geen verplichting tot
schadevergoeding bestaat, wanneer de geschonden norm niet strekt tot bescherming tegen de
schade zoals de benadeelde die heeft geleden. Duwbak Linda-arrest. Dit schip is een jaar geleden
goed gekeurd voor 7 jaar. Drie toetsen:
- Tot welke personen
- Tot welke schade
- Welke wijzen van ontstaan van schade
Hier is niet voldaan aan het relativiteitsvereiste.
Tweede fase aansprakelijkheid: vaststellen van de omvang van aansprakelijkheid: wat is de inhoud en
omvang van de schadevergoeding.
- Moet gaan om vermogensschade (6:96) of ander nadeel (alleen voor vergoeding in
aanmerking als de wet daar aanleiding toe geeft. Art. 6:106 BW. Bijvoorbeeld de pijn en
het verdriet als gevolg van de schade.
Schadevergoeding
Schade van derden: alleen indien wettelijke grondslag
- Letsel: art. 6:107 en 6:107a BW (verplaatste schade) bv. De medische behandeling van
een gebroken been en het kan zo zijn dat de buurman deze kosten voor zijn rekening
neemt en dit kan hij vergoed krijgen als er aansprakelijkheid op iemand is gevestigd.
- Overlijden: art. 6:108 BW (college overlijdensschade).
3
, Zelfstandige onrechtmatige daad:
- Oogmerk
- Zgn. shockschade (Taxibus-arrest: een kind werd overreden door een taxibus en de
moeder zag het kind net daarna en heeft daardoor geestelijke schade opgelopen. Er is
onrechtmatig gedrag gepleegd jegens het kind. In dit geval werd volgens de hoge raad is
het niet alleen een onrechtmatige daad jegens het overleden kind, maar ook jegens
degene met de directe confrontatie ermee en hierdoor psychische schade krijgt bij een
nauwe affectieve relatie.)
o Sinds 1-1-2019: affectieschade (art. 6:107 lid 2 en 6:108 lid 2 BW).
Schade als gevolg van een schokkende gebeurtenis (shockschade)
4 vereisten:
- Overtreding van een verkeers- en veiligheidsnorm
- Directe confrontatie
- Geestelijk letsel
- (met name in geval van) nauwe affectieve relatie.
De wet affectieschade
- Affectieschade: immateriële schade, die bestaat uit het verdriet dat wordt veroorzaakt
door het overlijden of door het ernstig gewond raken van een naaste (waarvoor een
ander aansprakelijk is).
- Beperkte kring van gerechtigden (in wet vastgelegd 6:107)
- Vaste bedragen
o Relatie met het slachtoffer
o Ongeluk of misdrijf
Categorieën van letselschadezaken
- Arbeidsongevallen/beroepsziekten: is de werkgever verantwoordelijk?
- Medische missers: is de arts verantwoordelijk door bijv. een grove fout tijdens operatie.
- Verkeersongevallen
- Strafbare feiten
- Overige schadevoorvallen
College 2 – Verdieping aansprakelijkheidsrecht
Toerekening
Jongen op zijn knieën van een glijbaan dwarslaesie
Wie is aansprakelijk? De zwembadbeheerder, producent glijbaan? Of is er wellicht (ook) sprake van
eigen schuld?
Vereistten voor aansprakelijkheid tot onrechtmatige daad
Art. 6:162 lid 1 BW:
‘’ Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is
verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden’’.
Vereisten
1. Onrechtmatige daad (6:162 lid 2 BW)
2. Schade (art. 6:95 ev BW)
3. Causaliteit
4. Toerrekening (art. 6:163 BW lid 3 BW)
5. Relativiteit (art. 6:163 BW)
Let op onderscheid in
4
College 1 – inleiding en grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel p. 1
College 2 – verdieping aansprakelijkheidsrecht p. 4
College 3 – werkgeversaansprakelijkheid en beroepsziekten p. 10
College 4 – medische aansprakelijkheid MediRisk p. 14
College 5 – schadeberekening en personenschade p. 26
College 6 – overlijdensschade p. 32
College 7 – schadeverhaal na misdrijven p. 36
College 8 – schadefonds Geweldsmisdrijven p. 41
College 9 – verzekering van dood en letsel p. 44
College 10 – letselschade in het recht en in de werkelijkheid – ervaring van slachtoffers p.47
College 11 – letselschade in het recht en in de werkelijkheid – ervaring van slachtoffers p.51
College 1 – Inleiding en grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel.
Inleiding
Drie pijlers:
1. Vergoeden van schade door dood en letsel juridisch
- Wie moet vergoeden?
- Welke schade moet vergoed worden?
- Hoe werkt zo’n vergoedingstraject in de praktijk?
2. Vergelden van dood en letsel strafrecht
- Wat is de rol van strafrecht in gevallen van dood en letsel?
3. Voorkomen van dood en letsel
- Wat kunnen we doen om (dodelijke) ongevallen te voorkomen.
Laptop m zaal campus beide toetsen. Digitale openboek tentamens:
- Je mag alles op papier meenemen wat je maar wilt. Je mag schrijven en markeren. Ze
onderzoeken of het in pdf mag en kan.
- Niet toegestaan andere applicaties op de laptop te raadplegen.
- Geen mobiel.
Voorbereiding:
- Orden alle voorgeschreven stof per college en breng mee op papier
- Neem alle verplichte stof grondig door en bestudeer de kern.
- Oefentussentoets
- Oefeneindtoets
- Casuscolleges antwoorden van de oefentoetsen worden hier besproken
- Tijdens tentamen 3 soorten vragen: inzicht, casus en stelling-/essayvraag.
Grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel
Aansprakelijkheidsrecht:
- Uitgangspunt: Een ieder draagt zijn eigen schade…
… tenzij aansprakelijkheid kan worden aangenomen.
- Onderscheid
o Vestiging van aansprakelijkheid (is er een grondslag in de wet aanwezig om een
ander aansprakelijk te houden?) bijv. Art. 6:162 BW dus de grondslag.
o Vaststelling van de omvang van de aansprakelijkheid (volgende fase) welke
schadeposten komen voor vergoeden in aanmerking? vaststellen
schadevergoeding.
1
,Wettelijke bepaling nodig om iemand aansprakelijk te stellen.
Grondslagen aansprakelijkheid (niet limitief)
- Onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) (niet contractueel)
- Wanprestatie (6:74 BW) (contractueel)
- Werkgeversaansprakelijkheid (7:658 – 7:611)
- Risicoaansprakelijkheden (6:169 – 6:193)
o Niet omdat jij zelf iets verkeerds doet maar bv. Je huisdier die valt onder jouw
risico.
Onrechtmatige daad vereisten 6:162 BW:
1. Onrechtmatige daad uitgewerkt in lid 2
2. Schade
3. Causaliteit (‘dientengevolge’)
4. Toerekening (‘kan worden toegerekend’)
5. Relativiteit (‘jegens een ander’: art. 6:163 BW).
Bij punt 1 onrechtmatige daad 3 categorieën: (moet minimaal aan 1 voldoen)
1. Inbreuk op een (subjectief) recht:
- Recht op eigendom schade aan iemands eigendommen
2. Wettelijke plicht:
- Geschreven norm (bv. Verbod door rood rijden)
3. Maatschappelijk verkeer:
- Handelen in strijd met de maatschappelijke zorgvuldigheid en daarmee onrechtmatig, is
‘het nodeloos in het leven roepen van groter gevaar voor een ander dan waarop een
normaal mens berucht moet zijn’.
- Gevaarzetting: kelderluik- arrest (Hoge Raad t november 1965)
Kelderluik-arrest
Medewerker cola liet een luik open staan bij het lossen klant viel in het luik en raakte verwond
de vraag: heeft de medewerker onrechtmatige daad gepleegd?
‘de enkele mogelijkheid dat een gedraging tot schade leidt, maakt die gedraging..
Criteria/gezichtspunten hierbij:
- De aard van de gedraging
- De mate van waarschijnlijkheid van de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid
- De (grootte van de) kans op de schade
- De aard en de ernst van de eventuele schade
- De bezwaarlijkheid en gebruikelijkheid van het nemen van voorzorgsmaatregelen.
o Bijvoorbeeld het neerzetten van pionnen (is niet altijd genoeg, zie volgende
arrest).
Jetblast-arrest
Vrouw staat te kijken naar vliegtuigen en op het moment dat er een aanging werd de vrouw
meegesleurd door een propellor en belandde op een berg. De vrouw klaagt de luchtvaart aan voor
het niet veilige omgeving. Kelderluik criteria moeten worden afgewogen. Er stond een
waarschuwingsbord maar is dat dan voldoende?
Kan je aannemen dat mensen zich eraan houden? hier niet veel mensen keken alsnog naar
vliegtuigen. Moet een effectieve maatregel zijn.
2
,OD: bijzondere situaties
1. Sport en spel: natrap-arrest: gedragingen tijdens sport is minder snel onrechtmatig dan
daarbuiten (drempel ligt hoger), omdat deelnemers minder snel onrechtmatig dan
daarbuiten, omdat deelnemers tot op zekere hoogte gevaarlijke gedragingen van elkaar
hebben te verwachten. overtreden van een spelregel is niet per direct een onrechtmatige
daad. Het wordt wel meegenomen hierin. Scheidsrechter is een beoordelaar of getuigen,
maar de rechter bepaald of het een onrechtmatige daad is.
2. Vriendendienst: zusjes Jansen: de enkele mogelijkheid van een ongeval maakt dat gedrag
nog niet onrechtmatig. Drempel ligt hier ook hoger.
- Valt onder ongelukkige samenloop van omstandigheden (OSVO).
2e vereiste: schade
Er moet sprake zijn van psychisch of fysiek letsel.
3e vereiste: causale verband
2 soorten
1. Art. 6:162 BW: feitelijk causaal verband (condicio sine qua non-verband; ‘dientengevolge) als
het ongeval niet gebeurd was, was de schade niet ontstaan.
2. Alleen voor tweede fase aansprakelijkheid: art. 6:98 BW: juridisch causaal verband (omvang
aansprakelijkheid)
- Aard aansprakelijkheid
- Aard schade
4e vereiste: toerekening
- Iemands schuld volgend college
5e vereiste: relativiteit
Art. 6: 163 BW. Het relativiteitsvereiste kan de schade verminderen. Geen verplichting tot
schadevergoeding bestaat, wanneer de geschonden norm niet strekt tot bescherming tegen de
schade zoals de benadeelde die heeft geleden. Duwbak Linda-arrest. Dit schip is een jaar geleden
goed gekeurd voor 7 jaar. Drie toetsen:
- Tot welke personen
- Tot welke schade
- Welke wijzen van ontstaan van schade
Hier is niet voldaan aan het relativiteitsvereiste.
Tweede fase aansprakelijkheid: vaststellen van de omvang van aansprakelijkheid: wat is de inhoud en
omvang van de schadevergoeding.
- Moet gaan om vermogensschade (6:96) of ander nadeel (alleen voor vergoeding in
aanmerking als de wet daar aanleiding toe geeft. Art. 6:106 BW. Bijvoorbeeld de pijn en
het verdriet als gevolg van de schade.
Schadevergoeding
Schade van derden: alleen indien wettelijke grondslag
- Letsel: art. 6:107 en 6:107a BW (verplaatste schade) bv. De medische behandeling van
een gebroken been en het kan zo zijn dat de buurman deze kosten voor zijn rekening
neemt en dit kan hij vergoed krijgen als er aansprakelijkheid op iemand is gevestigd.
- Overlijden: art. 6:108 BW (college overlijdensschade).
3
, Zelfstandige onrechtmatige daad:
- Oogmerk
- Zgn. shockschade (Taxibus-arrest: een kind werd overreden door een taxibus en de
moeder zag het kind net daarna en heeft daardoor geestelijke schade opgelopen. Er is
onrechtmatig gedrag gepleegd jegens het kind. In dit geval werd volgens de hoge raad is
het niet alleen een onrechtmatige daad jegens het overleden kind, maar ook jegens
degene met de directe confrontatie ermee en hierdoor psychische schade krijgt bij een
nauwe affectieve relatie.)
o Sinds 1-1-2019: affectieschade (art. 6:107 lid 2 en 6:108 lid 2 BW).
Schade als gevolg van een schokkende gebeurtenis (shockschade)
4 vereisten:
- Overtreding van een verkeers- en veiligheidsnorm
- Directe confrontatie
- Geestelijk letsel
- (met name in geval van) nauwe affectieve relatie.
De wet affectieschade
- Affectieschade: immateriële schade, die bestaat uit het verdriet dat wordt veroorzaakt
door het overlijden of door het ernstig gewond raken van een naaste (waarvoor een
ander aansprakelijk is).
- Beperkte kring van gerechtigden (in wet vastgelegd 6:107)
- Vaste bedragen
o Relatie met het slachtoffer
o Ongeluk of misdrijf
Categorieën van letselschadezaken
- Arbeidsongevallen/beroepsziekten: is de werkgever verantwoordelijk?
- Medische missers: is de arts verantwoordelijk door bijv. een grove fout tijdens operatie.
- Verkeersongevallen
- Strafbare feiten
- Overige schadevoorvallen
College 2 – Verdieping aansprakelijkheidsrecht
Toerekening
Jongen op zijn knieën van een glijbaan dwarslaesie
Wie is aansprakelijk? De zwembadbeheerder, producent glijbaan? Of is er wellicht (ook) sprake van
eigen schuld?
Vereistten voor aansprakelijkheid tot onrechtmatige daad
Art. 6:162 lid 1 BW:
‘’ Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is
verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden’’.
Vereisten
1. Onrechtmatige daad (6:162 lid 2 BW)
2. Schade (art. 6:95 ev BW)
3. Causaliteit
4. Toerrekening (art. 6:163 BW lid 3 BW)
5. Relativiteit (art. 6:163 BW)
Let op onderscheid in
4
