Hoofdstuk 3 – socialisatie
1. Klassieke benadering
1.1 Wat is socialisatie?
Socialisatie op 2 manieren bekijken – doorgeven & leren
Doorgeven Proces waarbij groep, organisatie of samenleving bestaande cultuur
doorgeeft
- Cultuur blijft zo bestaan & er is zo continuïteit
Alsnog kan cultuur veranderen
- Zorgt dat cultuur worden overgedragen aan nieuwe leden van groep
Samenleving oefent zo invloed uit op individu
Leren Leerproces waarbij individu aanleert wat cultuur in groep, organisatie &
samenleving is
- Kinderen & jongeren leren van significant & generalized others
Identiteit hierdoor verwerft + plaats in samenleving kennen
- Geslaagd socialisatieproces: waarden & normen vanzelfsprekend
geworden
Cultuur is geïnternaliseerd
Socialisatie zorgt voor continuïteit & identiteit
Op achtergrond speelt nature – nurture discussie
- Sommige vinden nature het belangrijkste: identiteit krijgen we met natuur mee
o Niet veranderbaar
- Andere vinden nurture belangrijkste: identiteit krijgen we mee via opvoeding &
socialisatie
Ieder individu = mix van nature & nurture
1.2 Wie socialiseert zich?
Klassieke benadering – externe socialisatieagenten socialiseren individuen
- Mensen, in groepen, in samenleving… die cultuur actief doorgeven & aanleren
o Kinderen & jongeren: ouders, gezin, leraars, peergroup…
- Opvoeden = fysiek groeien + verwerven van cultuur
Ook volwassenen in contact met externe socialisatieagenten
Gezin, werkgever, overheid, politie…
- Individu leert levenslang bij over culturele contexten waarin hij leeft
o Krijgen voortdurend prikkels die ons zeggen:
Welke kennis & rondom ons aangewezen is & welke we moeten verwerven
Welke waarden & doelen de mensen rondom koesteren
In welke maten die moeten/ willen ons eigen maken
Welke normen er gangbaar zijn in samenleving
in welke maten onze eigen normen van maken?
1
, 1.3 Sociale controle & sancties
Klassieke benadering – vooral nadruk op sociale controle
Gaat uit van externe socialisatieagenten
- Sociale beheersing/ sociale aansturing van gedrag = betere term
Sociale controle = geheel van processen dat ervoor zorgt dat leden van groep
binnen lijntjes blijven
leven dat min of meer in overeenstemming is met cultuur van groep, organisatie of
samenleving
- Sociale controle: vindt plaats door sancties
o Zijn er om mensen binnen de lijntjes te houden
- Volgens klassieke benadering: sancties vooral extern
o Omgeving legt sanctie dwingend op, kan op verschillende manieren
Positieve sancties Beloningen voor wie zich gedraagt volgens cultuur
- Conformisme
Negatieve Sancties om gedrag te ontmoedigen
sancties - Wanneer ze zich niet gedragen naar cultuur = non-conformisme
Vieze blik, uitsluiting in groep, geldboetes, gevangenisstraf…
1.3.1 Macht & gezag bij externe sociale controle & sancties
Sociale controle – door macht & gezag
- Mensen aansturen van buitenaf kan met of zonder dwang
o Bepaalt verschil tussen macht & gezag
Macht Kan ander aansturen
- Zelfs tegen zijn zin & dus met dwang
Verschillende bronnen van macht die zorgen dat je binnen lijntjes zal
lopen
(Kijk verder in samenvatting)
Gezag De ander aansturen omdat ander akkoord gaat met visie van gezaghebber
- Geen dwang maar blijft wel externe druk
- Gezag wordt aanvaard omdat de onderschikte verhouding rechtvaardig
vindt
Of gezaghebber heeft groot prestige
Gezag hangt vaak samen met charisma
- Persoon straalt iets uit dat als charismatisch wordt gezien
Vb. bevlogenheid, enthousiasme, energie, deskundigheid, sympathie…
Economische macht Macht bij mensen die verdeling van schaarse middelen kunnen
controleren
Politieke macht Ligt in democratie bij verkozen politici, bepalen wat er met
gemeenschappelijke middelen gebeurt
2
1. Klassieke benadering
1.1 Wat is socialisatie?
Socialisatie op 2 manieren bekijken – doorgeven & leren
Doorgeven Proces waarbij groep, organisatie of samenleving bestaande cultuur
doorgeeft
- Cultuur blijft zo bestaan & er is zo continuïteit
Alsnog kan cultuur veranderen
- Zorgt dat cultuur worden overgedragen aan nieuwe leden van groep
Samenleving oefent zo invloed uit op individu
Leren Leerproces waarbij individu aanleert wat cultuur in groep, organisatie &
samenleving is
- Kinderen & jongeren leren van significant & generalized others
Identiteit hierdoor verwerft + plaats in samenleving kennen
- Geslaagd socialisatieproces: waarden & normen vanzelfsprekend
geworden
Cultuur is geïnternaliseerd
Socialisatie zorgt voor continuïteit & identiteit
Op achtergrond speelt nature – nurture discussie
- Sommige vinden nature het belangrijkste: identiteit krijgen we met natuur mee
o Niet veranderbaar
- Andere vinden nurture belangrijkste: identiteit krijgen we mee via opvoeding &
socialisatie
Ieder individu = mix van nature & nurture
1.2 Wie socialiseert zich?
Klassieke benadering – externe socialisatieagenten socialiseren individuen
- Mensen, in groepen, in samenleving… die cultuur actief doorgeven & aanleren
o Kinderen & jongeren: ouders, gezin, leraars, peergroup…
- Opvoeden = fysiek groeien + verwerven van cultuur
Ook volwassenen in contact met externe socialisatieagenten
Gezin, werkgever, overheid, politie…
- Individu leert levenslang bij over culturele contexten waarin hij leeft
o Krijgen voortdurend prikkels die ons zeggen:
Welke kennis & rondom ons aangewezen is & welke we moeten verwerven
Welke waarden & doelen de mensen rondom koesteren
In welke maten die moeten/ willen ons eigen maken
Welke normen er gangbaar zijn in samenleving
in welke maten onze eigen normen van maken?
1
, 1.3 Sociale controle & sancties
Klassieke benadering – vooral nadruk op sociale controle
Gaat uit van externe socialisatieagenten
- Sociale beheersing/ sociale aansturing van gedrag = betere term
Sociale controle = geheel van processen dat ervoor zorgt dat leden van groep
binnen lijntjes blijven
leven dat min of meer in overeenstemming is met cultuur van groep, organisatie of
samenleving
- Sociale controle: vindt plaats door sancties
o Zijn er om mensen binnen de lijntjes te houden
- Volgens klassieke benadering: sancties vooral extern
o Omgeving legt sanctie dwingend op, kan op verschillende manieren
Positieve sancties Beloningen voor wie zich gedraagt volgens cultuur
- Conformisme
Negatieve Sancties om gedrag te ontmoedigen
sancties - Wanneer ze zich niet gedragen naar cultuur = non-conformisme
Vieze blik, uitsluiting in groep, geldboetes, gevangenisstraf…
1.3.1 Macht & gezag bij externe sociale controle & sancties
Sociale controle – door macht & gezag
- Mensen aansturen van buitenaf kan met of zonder dwang
o Bepaalt verschil tussen macht & gezag
Macht Kan ander aansturen
- Zelfs tegen zijn zin & dus met dwang
Verschillende bronnen van macht die zorgen dat je binnen lijntjes zal
lopen
(Kijk verder in samenvatting)
Gezag De ander aansturen omdat ander akkoord gaat met visie van gezaghebber
- Geen dwang maar blijft wel externe druk
- Gezag wordt aanvaard omdat de onderschikte verhouding rechtvaardig
vindt
Of gezaghebber heeft groot prestige
Gezag hangt vaak samen met charisma
- Persoon straalt iets uit dat als charismatisch wordt gezien
Vb. bevlogenheid, enthousiasme, energie, deskundigheid, sympathie…
Economische macht Macht bij mensen die verdeling van schaarse middelen kunnen
controleren
Politieke macht Ligt in democratie bij verkozen politici, bepalen wat er met
gemeenschappelijke middelen gebeurt
2
