,
,
,
,1. Mededingingsrecht
1.2 Belangrijkste spelers
Het mededingingsrecht beschermt effectieve concurrentie en voorkomt dat ondernemingen door verboden
afspraken, machtsmisbruik of marktconcentratie de werking van markten verstoren. De uitvoering berust op
ondernemingen, consumenten, belangenorganisaties, toezichthouders, rechters en overheden.
Definities en kernbegrippen
Begrip Definitie
Mededinging Concurrentie tussen ondernemingen om klanten, omzet en marktaandeel.
Verboden samenwerking tussen concurrenten, bijvoorbeeld over prijzen of
Kartel
marktverdeling.
Economische Een positie waarin een onderneming zich in belangrijke mate onafhankelijk kan
machtspositie gedragen van concurrenten, afnemers en consumenten.
Misbruik van Het onrechtmatige benutten van een machtspositie, bijvoorbeeld door
machtspositie uitsluitingsgedrag.
Marktconcentratie De mate waarin een markt wordt beheerst door een beperkt aantal ondernemingen.
Mededingingstoezicht Overheidscontrole op de naleving van mededingingsregels.
De belangrijkste spelers en hun rol
Ondernemingen en leidinggevenden. Ondernemingen concurreren op prijs, kwaliteit, innovatie en
dienstverlening. Zij moeten zelfstandig hun marktgedrag bepalen. Verboden prijsafspraken, marktverdeling en
concurrentiebeperkende informatie-uitwisseling kunnen leiden tot sancties. Leidinggevenden spelen een
belangrijke rol bij het voorkomen en signaleren van overtredingen.
Consumenten. Consumenten profiteren van concurrentie door keuzevrijheid, prijsdruk, kwaliteit en innovatie.
Beperkte concurrentie kan juist leiden tot hogere prijzen, minder keuze en een lagere prikkel tot vernieuwing.
Belangenorganisaties. Consumenten- en brancheorganisaties vertegenwoordigen collectieve belangen. Zij
kunnen mogelijke overtredingen signaleren en onder wettelijke voorwaarden collectieve rechtsvorderingen
ondersteunen. Brancheorganisaties moeten voorkomen dat overleg tussen concurrenten uitmondt in verboden
afstemming.
Nationale en Europese mededingingsautoriteiten.
ACM: houdt toezicht op de Nederlandse mededingingsregels en de toepasselijke Europese regels.
Europese Commissie: handhaaft het Europese mededingingsrecht, met name bij gedragingen die de
handel tussen lidstaten beïnvloeden.
Rechter: toetst besluiten van toezichthouders en behandelt civiele geschillen en schadeclaims.
1.3 Ordeningskader en instrumenten
1.3.1 Doel van marktordening
,Marktordening stelt juridische grenzen aan marktgedrag om effectieve concurrentie te beschermen. Het doel is
niet om iedere onderneming even succesvol te maken, maar om te voorkomen dat ondernemingen de
concurrentie onrechtmatig beperken.
De belangrijkste maatschappelijke doelen zijn:
Efficiënte inzet van economische middelen.
Bescherming van keuzevrijheid en consumentenwelvaart.
Stimulering van innovatie en productkwaliteit.
Voorkoming van kartelvorming en misbruik van marktmacht.
Behoud van toegang tot markten voor concurrerende ondernemingen.
1.3.2 Regelgevend kader
Rechtsbron Kernfunctie
Mededingingswet Regelt de belangrijkste nationale mededingingsverboden en het toezicht daarop.
Verbiedt mededingingsbeperkende overeenkomsten en onderling afgestemde
Artikel 101 VWEU
gedragingen die aan de toepassingsvoorwaarden voldoen.
Artikel 102 VWEU Verbiedt misbruik van een economische machtspositie.
Europese
Maken voorafgaande controle mogelijk op bepaalde fusies en overnames.
concentratieregels
Beperken onder voorwaarden selectieve steunmaatregelen van overheden die de
Staatssteunregels
concurrentie kunnen verstoren.
1.4 Toezicht en handhaving
Toezicht is gericht op het opsporen, beoordelen en beëindigen van mogelijke overtredingen. De ACM en de
Europese Commissie kunnen binnen hun wettelijke bevoegdheden informatie verzamelen, onderzoeken
uitvoeren en besluiten nemen.
1.4.1 Sturingsmechanismen
Informeel
Voorlichting, overleg, waarschuwingen en nalevingsbevordering.
Doel: overtredingen voorkomen en vrijwillige naleving stimuleren.
Formeel
Onderzoeksmaatregelen, bindende besluiten, opdrachten en wettelijke sancties.
Doel: overtredingen vaststellen, beëindigen en waar nodig bestraffen.
Oorzaak → mechanisme → gevolg
Oorzaak Mechanisme Gevolg
Ondernemingen maken prijsafspraken Onderlinge concurrentiedruk Mogelijk hogere prijzen en minder
,
,
,1. Mededingingsrecht
1.2 Belangrijkste spelers
Het mededingingsrecht beschermt effectieve concurrentie en voorkomt dat ondernemingen door verboden
afspraken, machtsmisbruik of marktconcentratie de werking van markten verstoren. De uitvoering berust op
ondernemingen, consumenten, belangenorganisaties, toezichthouders, rechters en overheden.
Definities en kernbegrippen
Begrip Definitie
Mededinging Concurrentie tussen ondernemingen om klanten, omzet en marktaandeel.
Verboden samenwerking tussen concurrenten, bijvoorbeeld over prijzen of
Kartel
marktverdeling.
Economische Een positie waarin een onderneming zich in belangrijke mate onafhankelijk kan
machtspositie gedragen van concurrenten, afnemers en consumenten.
Misbruik van Het onrechtmatige benutten van een machtspositie, bijvoorbeeld door
machtspositie uitsluitingsgedrag.
Marktconcentratie De mate waarin een markt wordt beheerst door een beperkt aantal ondernemingen.
Mededingingstoezicht Overheidscontrole op de naleving van mededingingsregels.
De belangrijkste spelers en hun rol
Ondernemingen en leidinggevenden. Ondernemingen concurreren op prijs, kwaliteit, innovatie en
dienstverlening. Zij moeten zelfstandig hun marktgedrag bepalen. Verboden prijsafspraken, marktverdeling en
concurrentiebeperkende informatie-uitwisseling kunnen leiden tot sancties. Leidinggevenden spelen een
belangrijke rol bij het voorkomen en signaleren van overtredingen.
Consumenten. Consumenten profiteren van concurrentie door keuzevrijheid, prijsdruk, kwaliteit en innovatie.
Beperkte concurrentie kan juist leiden tot hogere prijzen, minder keuze en een lagere prikkel tot vernieuwing.
Belangenorganisaties. Consumenten- en brancheorganisaties vertegenwoordigen collectieve belangen. Zij
kunnen mogelijke overtredingen signaleren en onder wettelijke voorwaarden collectieve rechtsvorderingen
ondersteunen. Brancheorganisaties moeten voorkomen dat overleg tussen concurrenten uitmondt in verboden
afstemming.
Nationale en Europese mededingingsautoriteiten.
ACM: houdt toezicht op de Nederlandse mededingingsregels en de toepasselijke Europese regels.
Europese Commissie: handhaaft het Europese mededingingsrecht, met name bij gedragingen die de
handel tussen lidstaten beïnvloeden.
Rechter: toetst besluiten van toezichthouders en behandelt civiele geschillen en schadeclaims.
1.3 Ordeningskader en instrumenten
1.3.1 Doel van marktordening
,Marktordening stelt juridische grenzen aan marktgedrag om effectieve concurrentie te beschermen. Het doel is
niet om iedere onderneming even succesvol te maken, maar om te voorkomen dat ondernemingen de
concurrentie onrechtmatig beperken.
De belangrijkste maatschappelijke doelen zijn:
Efficiënte inzet van economische middelen.
Bescherming van keuzevrijheid en consumentenwelvaart.
Stimulering van innovatie en productkwaliteit.
Voorkoming van kartelvorming en misbruik van marktmacht.
Behoud van toegang tot markten voor concurrerende ondernemingen.
1.3.2 Regelgevend kader
Rechtsbron Kernfunctie
Mededingingswet Regelt de belangrijkste nationale mededingingsverboden en het toezicht daarop.
Verbiedt mededingingsbeperkende overeenkomsten en onderling afgestemde
Artikel 101 VWEU
gedragingen die aan de toepassingsvoorwaarden voldoen.
Artikel 102 VWEU Verbiedt misbruik van een economische machtspositie.
Europese
Maken voorafgaande controle mogelijk op bepaalde fusies en overnames.
concentratieregels
Beperken onder voorwaarden selectieve steunmaatregelen van overheden die de
Staatssteunregels
concurrentie kunnen verstoren.
1.4 Toezicht en handhaving
Toezicht is gericht op het opsporen, beoordelen en beëindigen van mogelijke overtredingen. De ACM en de
Europese Commissie kunnen binnen hun wettelijke bevoegdheden informatie verzamelen, onderzoeken
uitvoeren en besluiten nemen.
1.4.1 Sturingsmechanismen
Informeel
Voorlichting, overleg, waarschuwingen en nalevingsbevordering.
Doel: overtredingen voorkomen en vrijwillige naleving stimuleren.
Formeel
Onderzoeksmaatregelen, bindende besluiten, opdrachten en wettelijke sancties.
Doel: overtredingen vaststellen, beëindigen en waar nodig bestraffen.
Oorzaak → mechanisme → gevolg
Oorzaak Mechanisme Gevolg
Ondernemingen maken prijsafspraken Onderlinge concurrentiedruk Mogelijk hogere prijzen en minder
