Zintuigen A&F HS8
Zintuig = een orgaan dat door middel van zintuigcellen een bepaalde soort prikkel opvangt en deze
door middel van een impuls naar de hersenen en het ruggenmerg doorgeeft.
- Aanvoerende zenuwen: doorgeven van impulsen naar de hersenen en ruggenmerg
- Verwerking van de impulsen: hersenen, soms alleen ruggenmerg
- Afvoerende zenuwen: spieren, klieren en andere organen op gepast wijze reageren op de
impulsen.
Adequate prikkel = zintuigen zijn slechts gevoelig voor 1 bepaald soort prikkel. (oog = licht)
Prikkeldrempel = de minimale sterkte die een prikkel nodig heeft om een impuls op te wekken.
Onderscheidingsdrempel = wanneer de drempelwaarde overschreden is, kunnen we prikkels die in
sterkte uiteenlopen, van elkaar onderscheiden. (onderscheid tussen hard en zacht geluid). Daarvan
het minimale verschil dat we nog kunnen waarnemen is het onderscheidingsdrempel.
Prikkelgevoeligheid = elk zintuig heeft een prikkelgevoeligheid. Het oog kan bv niet alle prikkels
waarnemen, zoals UV of infrarood licht.
Aanpassingsvermogen (adaptatie) = zintuigen zijn gevoelig voor aanpassingen in de omgeving.
Wanneer bepaalde prikkels er lang zijn, nemen wij ze op een gegeven moment niet meer waar.
(donkere omgeving is niet meer donker, eentonig geluid niet meer opvallen)
Aandacht voor een prikkel = wanneer onze aandacht is afgeleid worden we ons niet bewust van vele
zintuigprikkels die we normaal wel zouden waarnemen. De prikkeldrempel is verhoogd.
Reuk- en smaakzintuig
Reukzintuig: bestaat uit reukslijmvlies met de zintuigcellen voor reuk. Bevindt zich in de neusholte.
- Langgerekte cellen met fijne haartjes, die de prikkels opvangen.
Vanuit de zintuigcellen lopen zenuwvezels naar het reukcentrum in de grote hersenen.
- Reukzintuigcellen zijn zeer gevoelig.
Reuk is ook van invloed op de smaakgewaarwording: verkoudheid minder proeven.
Het reukzintuig waarschuwt ons tegen schadelijke invloeden onaangename geur.
Vier smaken onderscheiden:
- Zoet, vooral op de tongpunt.
- Zuur, aan de zijkant en achterkant van de tong.
- Zout, aan de zijkant en voorste gedeelte van de tong.
- Bitter, achterkant van de tong.
Smaak is een combi van gewaarwordingen van smaak, reuk en temperatuur.
Smaakzintuigcellen zijn minder gevoelig dan de reukzintuigen.
Via zenuwceluitlopers zijn de smaakzintuigcellen met de hersenen verbonden.
, Tast-, druk- en pijnzintuigen
De tast en drukzintuigen zijn gevoelig voor vervormingen van de huid. De tastzintuigen zijn vooral
aanwezig in de vingertoppen en in de lippen.
De drukzintuigen liggen dieper in de huid. Daarmee kunnen we sterke vervormingen waarnemen,
zoals zware voorwerpen.
- Inwendige drukzintuigen: bevinden zich in de wand van de bloedvaten.
Pijnzintuigen= zijn vaak vrije uiteinden van gevoelszenuwen in de huid. De pijn zin heeft een
waarschuwende functie. De inwendige pijnzintuigen bevinden zich bijvoorbeeld in de maagwand en
in de hersenvliezen (niet in de hersenen zelf!).
Pijn in organen kan ontstaan door:
- Uitrekking van holle organen.
- Stoornis in de bloedvoorziening: hartinfarct.
- Kramptoestanden in gladspierweefsel (darmen) en dwarsgestreept spierweefsel
(beenspieren).
- Ontstekingsproducten.
Gehoorzintuig
Functie: kunnen we geluidstrillingen opvangen en deze verwerken tot waarnemingen.
Ligging: in het rotsbeen.
3 gedeeltes onderscheiden:
- Het uitwendige oor: vangt het geluid op.
- Het middenoor: dat het geluid voorgeleidt.
- Het binnenoor (inwendig): neemt het geluid waar. De mechanische prikkels worden
opgevangen door de gehoorzintuigcellen.
Het uitwendige oor bestaat uit: oorschelp (bevat elastische kraakbeen) en uitwendige gehoorgang
(bevat haartjes waardoor stof wordt tegengehouden en smeerklieren die het trommelvlies soepel
houden.
Het middenoor bestaat uit: een holte gevuld met lucht. In de trommelholte bevinden zich 3
gehoorbeentjes:
- Hamer
- Aambeeld
- Stijgbeugel
Via de buis van Eustachius is er een verbinding tussen de trommelholte en de keelholte.
Het inwendige oor (binnenoor) bestaat uit:
- Slakkenhuis - bevat zintuigcellen voor het gehoor
- Drie halfcirkelvormige kanalen - die zintuigcellen voor het evenwicht bevat
- Voorhof - het centrale deel van het inwendige oor, dat zintuigcellen
voor het evenwicht bevat.
Zintuig = een orgaan dat door middel van zintuigcellen een bepaalde soort prikkel opvangt en deze
door middel van een impuls naar de hersenen en het ruggenmerg doorgeeft.
- Aanvoerende zenuwen: doorgeven van impulsen naar de hersenen en ruggenmerg
- Verwerking van de impulsen: hersenen, soms alleen ruggenmerg
- Afvoerende zenuwen: spieren, klieren en andere organen op gepast wijze reageren op de
impulsen.
Adequate prikkel = zintuigen zijn slechts gevoelig voor 1 bepaald soort prikkel. (oog = licht)
Prikkeldrempel = de minimale sterkte die een prikkel nodig heeft om een impuls op te wekken.
Onderscheidingsdrempel = wanneer de drempelwaarde overschreden is, kunnen we prikkels die in
sterkte uiteenlopen, van elkaar onderscheiden. (onderscheid tussen hard en zacht geluid). Daarvan
het minimale verschil dat we nog kunnen waarnemen is het onderscheidingsdrempel.
Prikkelgevoeligheid = elk zintuig heeft een prikkelgevoeligheid. Het oog kan bv niet alle prikkels
waarnemen, zoals UV of infrarood licht.
Aanpassingsvermogen (adaptatie) = zintuigen zijn gevoelig voor aanpassingen in de omgeving.
Wanneer bepaalde prikkels er lang zijn, nemen wij ze op een gegeven moment niet meer waar.
(donkere omgeving is niet meer donker, eentonig geluid niet meer opvallen)
Aandacht voor een prikkel = wanneer onze aandacht is afgeleid worden we ons niet bewust van vele
zintuigprikkels die we normaal wel zouden waarnemen. De prikkeldrempel is verhoogd.
Reuk- en smaakzintuig
Reukzintuig: bestaat uit reukslijmvlies met de zintuigcellen voor reuk. Bevindt zich in de neusholte.
- Langgerekte cellen met fijne haartjes, die de prikkels opvangen.
Vanuit de zintuigcellen lopen zenuwvezels naar het reukcentrum in de grote hersenen.
- Reukzintuigcellen zijn zeer gevoelig.
Reuk is ook van invloed op de smaakgewaarwording: verkoudheid minder proeven.
Het reukzintuig waarschuwt ons tegen schadelijke invloeden onaangename geur.
Vier smaken onderscheiden:
- Zoet, vooral op de tongpunt.
- Zuur, aan de zijkant en achterkant van de tong.
- Zout, aan de zijkant en voorste gedeelte van de tong.
- Bitter, achterkant van de tong.
Smaak is een combi van gewaarwordingen van smaak, reuk en temperatuur.
Smaakzintuigcellen zijn minder gevoelig dan de reukzintuigen.
Via zenuwceluitlopers zijn de smaakzintuigcellen met de hersenen verbonden.
, Tast-, druk- en pijnzintuigen
De tast en drukzintuigen zijn gevoelig voor vervormingen van de huid. De tastzintuigen zijn vooral
aanwezig in de vingertoppen en in de lippen.
De drukzintuigen liggen dieper in de huid. Daarmee kunnen we sterke vervormingen waarnemen,
zoals zware voorwerpen.
- Inwendige drukzintuigen: bevinden zich in de wand van de bloedvaten.
Pijnzintuigen= zijn vaak vrije uiteinden van gevoelszenuwen in de huid. De pijn zin heeft een
waarschuwende functie. De inwendige pijnzintuigen bevinden zich bijvoorbeeld in de maagwand en
in de hersenvliezen (niet in de hersenen zelf!).
Pijn in organen kan ontstaan door:
- Uitrekking van holle organen.
- Stoornis in de bloedvoorziening: hartinfarct.
- Kramptoestanden in gladspierweefsel (darmen) en dwarsgestreept spierweefsel
(beenspieren).
- Ontstekingsproducten.
Gehoorzintuig
Functie: kunnen we geluidstrillingen opvangen en deze verwerken tot waarnemingen.
Ligging: in het rotsbeen.
3 gedeeltes onderscheiden:
- Het uitwendige oor: vangt het geluid op.
- Het middenoor: dat het geluid voorgeleidt.
- Het binnenoor (inwendig): neemt het geluid waar. De mechanische prikkels worden
opgevangen door de gehoorzintuigcellen.
Het uitwendige oor bestaat uit: oorschelp (bevat elastische kraakbeen) en uitwendige gehoorgang
(bevat haartjes waardoor stof wordt tegengehouden en smeerklieren die het trommelvlies soepel
houden.
Het middenoor bestaat uit: een holte gevuld met lucht. In de trommelholte bevinden zich 3
gehoorbeentjes:
- Hamer
- Aambeeld
- Stijgbeugel
Via de buis van Eustachius is er een verbinding tussen de trommelholte en de keelholte.
Het inwendige oor (binnenoor) bestaat uit:
- Slakkenhuis - bevat zintuigcellen voor het gehoor
- Drie halfcirkelvormige kanalen - die zintuigcellen voor het evenwicht bevat
- Voorhof - het centrale deel van het inwendige oor, dat zintuigcellen
voor het evenwicht bevat.
