Besigheidstudies
Graad 12
Opsommings
© 2026 Knap Opsommings
All notes, summaries, and study materials are owned by Knap Opsommings. Please use them only forg.your
Do person
not copy, share, or sell our content without permission
© 2026 Knap Opsommings
, Kwartaal 1
Die impak van wetgewing op besighede
Sleutelbegrippe
BBSEB-gradering Meet ’n besigheid se voldoening aan BBSEB en word op ’n sertifikaat
aangedui.
Bedingingsrade Liggame waar vakbonde en werkgewersorganisasies oor
arbeidskwessies, bv. lone en werksomstandighede, onderhandel.
Billikheid Regverdige en gelyke behandeling van mense in die werkplek of
samelewing.
Diskriminasie Onregverdige behandeling van mense op grond van faktore soos ras,
ouderdom, geslag, seksuele oriëntasie, gestremdheid of geloof.
Geskil ’n Argument of onenigheid tussen mense of groepe in die werkplek.
Heffings Geld wat deur die regering ingevorder word, gewoonlik in die vorm
van belasting.
Indiensnemingskontrak ’n Wetlik bindende ooreenkoms tussen ’n werkgewer en ’n
werknemer.
Kollektiewe bedinging Die gesamentlike proses waardeur vakbonde en
werkgewersorganisasies oor arbeidskwessies onderhandel om
geskille op te los.
Kollektiewe ’n Ooreenkoms tussen ’n vakbond en ’n werkgewersorganisasie oor
ooreenkoms diensvoorwaardes en spesifieke arbeidsaangeleenthede.
Kredietverskaffers Besighede wat krediet of kredietfasiliteite aan kliënte verskaf om
goedere en dienste op krediet te koop.
Leerlingskappe Teoretiese en praktiese opleiding wat tot ’n erkende
beroepskwalifikasie lei.
Nasionale Die liggaam wat die Nasionale Kredietwet (NKW) toepas, verbruikers
Kredietreguleerder oor hul regte opvoed, nakoming monitor en die kredietbedryf reguleer.
(NKR)
Ombudsman ’n Amptenaar wat klagtes van die publiek teen besighede,
organisasies of die regering ondersoek.
Regstellende aksie Beleide en maatreëls wat werksgeleenthede en ander voordele aan
voorheen benadeelde groepe bevorder om ongelykhede uit die
verlede reg te stel.
Skuldberaders Professionele persone wat mense met oormatige skuld adviseer en
hulle help om bekostigbare terugbetalingsreëlings te tref.
SOOO’s (SETAs) Organisasies wat vaardigheidsontwikkeling binne bepaalde
bedryfsektore bevorder en leerlingskappe, internskappe en ander
opleidingsprogramme fasiliteer.
Stakings Wanneer ’n groep werknemers gedeeltelik of heeltemal weier om te
werk om ’n grief of arbeidsgeskil oor ’n saak van wedersydse belang
aan te spreek.
Uitsluiting Wanneer ’n werkgewer werknemers tydelik verhinder om die werkplek
te betree tydens ’n arbeidsgeskil, gewoonlik as deel van ’n
arbeidsoptrede.
© 2026 Knap Opsommings
,Vergoedingsfonds ’n Fonds wat vergoeding aan werknemers verskaf vir werkverwante
beserings of beroepsiektes, onderhewig aan die toepaslike
wetgewing.
Werkplekbeserings Beserings wat werknemers opdoen terwyl hulle werksverwante pligte
uitvoer.
Wet op Vaardigheidsontwikkeling (WVO) Nr. 97 van 1998
DIE DOEL VAN DIE WVO
• Verbeter vaardighede en produktiwiteit → Ontwikkel werknemers se vaardighede om
werksprestasie te verhoog.
• Bevorder opleiding → Moedig besighede aan om in werknemers se opleiding en ontwikkeling
te belê.
• Herstel ongelykhede → Verbeter die werksvooruitsigte van voorheen benadeelde mense.
• Koördineer opleiding → Verseker sistematiese vaardigheidsontwikkeling op nasionale,
sektorale en werkplekbasis.
Positiewe Impak Negatiewe Impak
• Hoër produktiwiteit → Opgeleide • Hoër koste → Die
werknemers werk doeltreffender. vaardigheidsontwikkelingsheffing (VOH)
• Beter mededingendheid → Vaardige plaas ’n finansiële las op besighede.
werknemers help besighede om • Tydrowend en administrasie-intensief →
wêreldwyd mee te ding. Opleidingsbeplanning en dokumentasie
• Hoër opbrengs op belegging (OOB) → verg baie tyd en administrasie.
Opleiding kan werksprestasie en • Tydelike produktiwiteitsverlies →
besigheidsresultate verbeter. Werknemers wat opleiding tydens
• Beter dienslewering → Werknemers werksure bywoon, is minder beskikbaar
lewer gehaltewerk en beter dienste. vir gewone werk.
• Minder vaardigheidstekorte → Meer • Moeilike monitering → Dit kan uitdagend
werknemers ontwikkel skaars en wees om opleidingsprogramme te
relevante vaardighede. beheer en te evalueer.
Optredes wat nie aan die WVO voldoen nie
• Weiering van opleiding → Verhoed dat werknemers toegang tot opleidingsgeleenthede of
leerlingskappe kry.
• Diskriminasie → Weier opleiding op grond van ouderdom, geslag, swangerskap, geloof of
ander diskriminerende gronde.
• Onregverdige bevoordeling → Gee sekere werknemers onregverdige voorkeur by
opleiding.
• Vervalsing en misleiding → Vervals opleidings- of belastingdokumente of verskaf vals
inligting oor leerlingskappe.
© 2026 Knap Opsommings
, Strafmaatreëls vir oortreding van die WVO
• Nakomingsbevel → Die Arbeidshof kan die besigheid beveel om aan die wet te voldoen.
• Boetes of gevangenisstraf → Kan opgelê word, afhangend van die oortreding.
• Verlies aan voordele → Besighede kan sekere opleidingsgeleenthede of toelaes verloor.
• Staking van bedrywighede of verlies van lisensie → Kan volg waar die wet dit toelaat.
Maniere waarop besighede aan die WVO kan voldoen
• Identifiseer opleidingsbehoeftes → Evalueer werknemers se vaardighede om
opleidingsgapings vas te stel.
• Verskaf opleiding → Moedig alle werknemers aan om hul vaardighede te verbeter en aan
leerlingskappe deel te neem.
• Registreer en betaal → Registreer by die toepaslike SOOO (SETA) en betaal die vereiste
vaardigheidsheffing.
• Dien planne in → Stel ’n werksplekvaardigheidsplan op en lewer bewys dat dit
geïmplementeer is.
• Lig werknemers in → Vertoon ’n opsomming van die WVO waar werknemers dit kan sien.
Die rol en funksies van SOOO’s (SETAs)
• Bestuur opleiding → Registreer en bevorder leerlingskappe, internskappe en ander
leerprogramme binne hul onderskeie sektore.
• Monitor opleiding → Keur werksplekvaardigheidsplanne en jaarlikse opleidingsverslae van
besighede goed.
• Beplan vaardigheidsontwikkeling → Ontwikkel vaardigheidsplanne vir verskillende
sektore in ooreenstemming met die Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie (NVOS).
• Fasiliteer praktiese opleiding → Identifiseer geskikte werkplekke waar leerders praktiese
werkservaring kan opdoen.
Onthou: SETAs implementeer en ondersteun die Wet op Vaardigheidsontwikkeling (WVO); hulle is
nie self aparte wette nie.
💰 Befondsing van SETAs
• Vaardigheidsontwikkelingsheffing (VOH) → Werkgewers met ’n jaarlikse salarisrekening
van meer as R500 000 betaal 1% van hul jaarlikse salarisse aan die SAID.
• Verdeling van heffings → Volgens die voorgeskrewe inhoud ontvang SETAs 80% van die
heffing, terwyl 20% na die Nasionale Vaardigheidsfonds gaan.
• Ander bronne → Skenkings en toelaes van die publiek, besighede en KMI-programme,
surplusfondse van staatsinstellings en inkomste uit dienste.
© 2026 Knap Opsommings
Graad 12
Opsommings
© 2026 Knap Opsommings
All notes, summaries, and study materials are owned by Knap Opsommings. Please use them only forg.your
Do person
not copy, share, or sell our content without permission
© 2026 Knap Opsommings
, Kwartaal 1
Die impak van wetgewing op besighede
Sleutelbegrippe
BBSEB-gradering Meet ’n besigheid se voldoening aan BBSEB en word op ’n sertifikaat
aangedui.
Bedingingsrade Liggame waar vakbonde en werkgewersorganisasies oor
arbeidskwessies, bv. lone en werksomstandighede, onderhandel.
Billikheid Regverdige en gelyke behandeling van mense in die werkplek of
samelewing.
Diskriminasie Onregverdige behandeling van mense op grond van faktore soos ras,
ouderdom, geslag, seksuele oriëntasie, gestremdheid of geloof.
Geskil ’n Argument of onenigheid tussen mense of groepe in die werkplek.
Heffings Geld wat deur die regering ingevorder word, gewoonlik in die vorm
van belasting.
Indiensnemingskontrak ’n Wetlik bindende ooreenkoms tussen ’n werkgewer en ’n
werknemer.
Kollektiewe bedinging Die gesamentlike proses waardeur vakbonde en
werkgewersorganisasies oor arbeidskwessies onderhandel om
geskille op te los.
Kollektiewe ’n Ooreenkoms tussen ’n vakbond en ’n werkgewersorganisasie oor
ooreenkoms diensvoorwaardes en spesifieke arbeidsaangeleenthede.
Kredietverskaffers Besighede wat krediet of kredietfasiliteite aan kliënte verskaf om
goedere en dienste op krediet te koop.
Leerlingskappe Teoretiese en praktiese opleiding wat tot ’n erkende
beroepskwalifikasie lei.
Nasionale Die liggaam wat die Nasionale Kredietwet (NKW) toepas, verbruikers
Kredietreguleerder oor hul regte opvoed, nakoming monitor en die kredietbedryf reguleer.
(NKR)
Ombudsman ’n Amptenaar wat klagtes van die publiek teen besighede,
organisasies of die regering ondersoek.
Regstellende aksie Beleide en maatreëls wat werksgeleenthede en ander voordele aan
voorheen benadeelde groepe bevorder om ongelykhede uit die
verlede reg te stel.
Skuldberaders Professionele persone wat mense met oormatige skuld adviseer en
hulle help om bekostigbare terugbetalingsreëlings te tref.
SOOO’s (SETAs) Organisasies wat vaardigheidsontwikkeling binne bepaalde
bedryfsektore bevorder en leerlingskappe, internskappe en ander
opleidingsprogramme fasiliteer.
Stakings Wanneer ’n groep werknemers gedeeltelik of heeltemal weier om te
werk om ’n grief of arbeidsgeskil oor ’n saak van wedersydse belang
aan te spreek.
Uitsluiting Wanneer ’n werkgewer werknemers tydelik verhinder om die werkplek
te betree tydens ’n arbeidsgeskil, gewoonlik as deel van ’n
arbeidsoptrede.
© 2026 Knap Opsommings
,Vergoedingsfonds ’n Fonds wat vergoeding aan werknemers verskaf vir werkverwante
beserings of beroepsiektes, onderhewig aan die toepaslike
wetgewing.
Werkplekbeserings Beserings wat werknemers opdoen terwyl hulle werksverwante pligte
uitvoer.
Wet op Vaardigheidsontwikkeling (WVO) Nr. 97 van 1998
DIE DOEL VAN DIE WVO
• Verbeter vaardighede en produktiwiteit → Ontwikkel werknemers se vaardighede om
werksprestasie te verhoog.
• Bevorder opleiding → Moedig besighede aan om in werknemers se opleiding en ontwikkeling
te belê.
• Herstel ongelykhede → Verbeter die werksvooruitsigte van voorheen benadeelde mense.
• Koördineer opleiding → Verseker sistematiese vaardigheidsontwikkeling op nasionale,
sektorale en werkplekbasis.
Positiewe Impak Negatiewe Impak
• Hoër produktiwiteit → Opgeleide • Hoër koste → Die
werknemers werk doeltreffender. vaardigheidsontwikkelingsheffing (VOH)
• Beter mededingendheid → Vaardige plaas ’n finansiële las op besighede.
werknemers help besighede om • Tydrowend en administrasie-intensief →
wêreldwyd mee te ding. Opleidingsbeplanning en dokumentasie
• Hoër opbrengs op belegging (OOB) → verg baie tyd en administrasie.
Opleiding kan werksprestasie en • Tydelike produktiwiteitsverlies →
besigheidsresultate verbeter. Werknemers wat opleiding tydens
• Beter dienslewering → Werknemers werksure bywoon, is minder beskikbaar
lewer gehaltewerk en beter dienste. vir gewone werk.
• Minder vaardigheidstekorte → Meer • Moeilike monitering → Dit kan uitdagend
werknemers ontwikkel skaars en wees om opleidingsprogramme te
relevante vaardighede. beheer en te evalueer.
Optredes wat nie aan die WVO voldoen nie
• Weiering van opleiding → Verhoed dat werknemers toegang tot opleidingsgeleenthede of
leerlingskappe kry.
• Diskriminasie → Weier opleiding op grond van ouderdom, geslag, swangerskap, geloof of
ander diskriminerende gronde.
• Onregverdige bevoordeling → Gee sekere werknemers onregverdige voorkeur by
opleiding.
• Vervalsing en misleiding → Vervals opleidings- of belastingdokumente of verskaf vals
inligting oor leerlingskappe.
© 2026 Knap Opsommings
, Strafmaatreëls vir oortreding van die WVO
• Nakomingsbevel → Die Arbeidshof kan die besigheid beveel om aan die wet te voldoen.
• Boetes of gevangenisstraf → Kan opgelê word, afhangend van die oortreding.
• Verlies aan voordele → Besighede kan sekere opleidingsgeleenthede of toelaes verloor.
• Staking van bedrywighede of verlies van lisensie → Kan volg waar die wet dit toelaat.
Maniere waarop besighede aan die WVO kan voldoen
• Identifiseer opleidingsbehoeftes → Evalueer werknemers se vaardighede om
opleidingsgapings vas te stel.
• Verskaf opleiding → Moedig alle werknemers aan om hul vaardighede te verbeter en aan
leerlingskappe deel te neem.
• Registreer en betaal → Registreer by die toepaslike SOOO (SETA) en betaal die vereiste
vaardigheidsheffing.
• Dien planne in → Stel ’n werksplekvaardigheidsplan op en lewer bewys dat dit
geïmplementeer is.
• Lig werknemers in → Vertoon ’n opsomming van die WVO waar werknemers dit kan sien.
Die rol en funksies van SOOO’s (SETAs)
• Bestuur opleiding → Registreer en bevorder leerlingskappe, internskappe en ander
leerprogramme binne hul onderskeie sektore.
• Monitor opleiding → Keur werksplekvaardigheidsplanne en jaarlikse opleidingsverslae van
besighede goed.
• Beplan vaardigheidsontwikkeling → Ontwikkel vaardigheidsplanne vir verskillende
sektore in ooreenstemming met die Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie (NVOS).
• Fasiliteer praktiese opleiding → Identifiseer geskikte werkplekke waar leerders praktiese
werkservaring kan opdoen.
Onthou: SETAs implementeer en ondersteun die Wet op Vaardigheidsontwikkeling (WVO); hulle is
nie self aparte wette nie.
💰 Befondsing van SETAs
• Vaardigheidsontwikkelingsheffing (VOH) → Werkgewers met ’n jaarlikse salarisrekening
van meer as R500 000 betaal 1% van hul jaarlikse salarisse aan die SAID.
• Verdeling van heffings → Volgens die voorgeskrewe inhoud ontvang SETAs 80% van die
heffing, terwyl 20% na die Nasionale Vaardigheidsfonds gaan.
• Ander bronne → Skenkings en toelaes van die publiek, besighede en KMI-programme,
surplusfondse van staatsinstellings en inkomste uit dienste.
© 2026 Knap Opsommings
