GOEDERENRECHT
Inhoudstafel
Inleiding: Wat is zakenrecht of goederenrecht?.......................................................................................................4
Situering................................................................................................................................................................4
Omschrijving..........................................................................................................................................................4
Uitsluiting..............................................................................................................................................................5
Wat zijn verbintenissen en vorderingsrechten?...............................................................................................5
Wat zijn intellectuele rechten?.........................................................................................................................5
Waar momenteel te vinden?................................................................................................................................5
Waar te zoeken in de toekomst?..........................................................................................................................6
Krachtlijnen nieuw goederenrecht:...................................................................................................................6
Waar vinden we het oud goederenrecht?............................................................................................................7
Hoorcollege 2............................................................................................................................................................8
Inleiding der goederen..........................................................................................................................................8
Goederen...........................................................................................................................................................8
Vruchten en opbrengsten.................................................................................................................................9
Verschillende categorieën.................................................................................................................................9
Hoorcollege 3..........................................................................................................................................................17
Indeling der goederen.........................................................................................................................................17
Roerend of onroerend: criterium....................................................................................................................17
Repertoriëring/inventarisering.......................................................................................................................17
Roerend versus onroerend..............................................................................................................................24
Oude examenvragen: Roerend versus onroerend..............................................................................................31
Hoorcollege 4..........................................................................................................................................................34
Indeling der goederen.........................................................................................................................................34
Roerend vs onroerend.....................................................................................................................................34
Zakelijke rechten.................................................................................................................................................35
Begrip..............................................................................................................................................................35
Gesloten systeem............................................................................................................................................37
Volgrecht en voorrang.....................................................................................................................................39
Absolute werking.............................................................................................................................................40
Eigendom.............................................................................................................................................................41
Algemeen.........................................................................................................................................................42
1
, Omvang eigendomsrecht................................................................................................................................44
Omvang eigendomsrecht................................................................................................................................49
Hoorcollege 5..........................................................................................................................................................53
Zakelijke rechten.................................................................................................................................................53
Eigendom.........................................................................................................................................................53
Verwerving van zakelijke rechten.......................................................................................................................56
Afgeleid en oorspronkelijk..............................................................................................................................56
Bezit en verjaring.............................................................................................................................................56
Bezit – animus en corpus................................................................................................................................58
Bezit – deugdelijk art. 3.21 BW.......................................................................................................................59
Bezit – rechtsbescherming..............................................................................................................................60
Bezit – roerende goederen..............................................................................................................................62
Bezit- onroerende goederen...........................................................................................................................66
Remedies – eigendomsvordering....................................................................................................................67
Remedies.........................................................................................................................................................68
Natrekking.......................................................................................................................................................68
Hoorcollege 6..........................................................................................................................................................71
Zakelijke rechten.................................................................................................................................................71
Vruchtgebruik..................................................................................................................................................71
Hoorcollege 7..........................................................................................................................................................88
Recht van erfpacht en recht van opstal..............................................................................................................88
Recht van erfpacht..........................................................................................................................................88
Recht van opstal..............................................................................................................................................95
Opstal vs. accessoir opstalrecht....................................................................................................................102
Vergelijking erfpacht en opstal.....................................................................................................................103
Hoorcollege 8........................................................................................................................................................104
Burenrelaties.....................................................................................................................................................104
Erfdienstbaarheden.......................................................................................................................................104
Burenrelaties.................................................................................................................................................121
Hoorcollege 9........................................................................................................................................................122
Burenrelaties.....................................................................................................................................................122
Burenhinder...................................................................................................................................................122
Gemene afsluiting (mandeligheid)................................................................................................................125
Mede-eigendom................................................................................................................................................127
Algemeen......................................................................................................................................................127
Toevallige mede-eigendom...........................................................................................................................128
Vrijwillige mede-eigendom...........................................................................................................................130
2
, Gedwongen mede-eigendom........................................................................................................................132
Hoorcollege 10......................................................................................................................................................150
Zakelijke zekerheden.........................................................................................................................................150
Overzicht.......................................................................................................................................................150
Algemene regels............................................................................................................................................150
Voorrechten..................................................................................................................................................158
Zakelijke zekerheidsrechten..........................................................................................................................164
Hypotheek.....................................................................................................................................................164
Rangregeling..................................................................................................................................................169
Hoorcollege 11......................................................................................................................................................172
Zakelijke zekerheden.........................................................................................................................................172
Onderscheid met persoonlijke zekerheidsrechten.......................................................................................172
Pandrecht......................................................................................................................................................172
Pandrecht......................................................................................................................................................173
Pandrecht......................................................................................................................................................173
3
, INLEIDING: WAT IS ZAKENRECHT OF GOEDERENRECHT?
Zakenrecht en goederenrecht zijn synoniemen
SITUERING
- Onderdeel van het privaatrecht/burgerlijk recht: regelt rechtsverhoudingen tussen
particulieren ≠ publiek recht: regelt rechtsverhouding tussen particulieren en de
OH en de samenstelling, werking … van overheidsinstellingen
o Er kunnen in het zakenrecht ook publiekrechtelijke aspecten zijn zoals een
erfdienstbaarheid van publiek nut, bijvoorbeeld een elektriciteitslijn die
onder uw perceel loopt, die elektriciteitslijn ligt daar niet in het voordeel
van een andere particulier maar wél in die van het algemeen belang, nl.
zodat je aansluiting kan hebben op de nutsleidingen. MAAR hoofzakelijk
situeert het goederenrecht zich in het privaatrecht
- Nauw verbonden met het verbintenissenrecht en het contractenrecht
Bijvoorbeeld: bij een koop-verkoop wordt het eigendomsrecht van het onroerend goed
overgedragen
- Privaatrecht wordt opgedeeld in:
o Patrimoniaal recht = vermogensrecht (er is een bepaalde waarde aan
verbonden die in geld uit te drukken is)
o Extrapatrimoniaal recht
- Onderdeel van het vermogensrecht: heeft betrekking op actieve en passieve
samenstelling van het vermogen/patrimonium
o Vermogen bestaat uit actieve bestanddelen = goederen en rechten
o Vermogen bestaat uit passieve bestanddelen = schulden en plichten
OMSCHRIJVING
- Waarom heeft men het ooit gecreëerd? De toe-eigening door de mens van voordelen
uit de natuur de mens heeft het subjectief gebruik ervan veilig gesteld
- Een zakelijk recht is een subjectief recht: het veronderstelt een concrete
rechtsverhouding tussen personen waarop het objectief recht (het goederenrecht)
wordt toegepast
o Een subjectief zakelijk recht laat toe om bepaalde bevoegdheden uit te
oefenen over een goed
- Subjectieve zakelijke rechten = concrete bevoegdheden en aanspraken t.a.v.
andere personen betreffende zaken wanneer de toelatingsvoorwaarden van
de algemene zakenrechtelijke regels vervuld zijn
Bijvoorbeeld: je bent vruchtgebruiker van een onroerend goed. Mag je de bomen
kappen die zich op dat onroerend goed bevinden? Mag je dat onroerend goed
verhuren? Mag je de appelen van de appelboom plukken?
- <-> subjectieve obligatoire rechten ‘verbintenisrechtelijke’ aanspraak
- Bijvoorbeeld: een verkoop doet verbintenissen ontstaan over en weer, maar doet ook
een zakelijk recht overgaan, namelijk het eigendomsrecht. Ten opzichte van de
gekochte zaak kan de eigenaar verregaande bevoegdheden uitoefenen, of
4
Inhoudstafel
Inleiding: Wat is zakenrecht of goederenrecht?.......................................................................................................4
Situering................................................................................................................................................................4
Omschrijving..........................................................................................................................................................4
Uitsluiting..............................................................................................................................................................5
Wat zijn verbintenissen en vorderingsrechten?...............................................................................................5
Wat zijn intellectuele rechten?.........................................................................................................................5
Waar momenteel te vinden?................................................................................................................................5
Waar te zoeken in de toekomst?..........................................................................................................................6
Krachtlijnen nieuw goederenrecht:...................................................................................................................6
Waar vinden we het oud goederenrecht?............................................................................................................7
Hoorcollege 2............................................................................................................................................................8
Inleiding der goederen..........................................................................................................................................8
Goederen...........................................................................................................................................................8
Vruchten en opbrengsten.................................................................................................................................9
Verschillende categorieën.................................................................................................................................9
Hoorcollege 3..........................................................................................................................................................17
Indeling der goederen.........................................................................................................................................17
Roerend of onroerend: criterium....................................................................................................................17
Repertoriëring/inventarisering.......................................................................................................................17
Roerend versus onroerend..............................................................................................................................24
Oude examenvragen: Roerend versus onroerend..............................................................................................31
Hoorcollege 4..........................................................................................................................................................34
Indeling der goederen.........................................................................................................................................34
Roerend vs onroerend.....................................................................................................................................34
Zakelijke rechten.................................................................................................................................................35
Begrip..............................................................................................................................................................35
Gesloten systeem............................................................................................................................................37
Volgrecht en voorrang.....................................................................................................................................39
Absolute werking.............................................................................................................................................40
Eigendom.............................................................................................................................................................41
Algemeen.........................................................................................................................................................42
1
, Omvang eigendomsrecht................................................................................................................................44
Omvang eigendomsrecht................................................................................................................................49
Hoorcollege 5..........................................................................................................................................................53
Zakelijke rechten.................................................................................................................................................53
Eigendom.........................................................................................................................................................53
Verwerving van zakelijke rechten.......................................................................................................................56
Afgeleid en oorspronkelijk..............................................................................................................................56
Bezit en verjaring.............................................................................................................................................56
Bezit – animus en corpus................................................................................................................................58
Bezit – deugdelijk art. 3.21 BW.......................................................................................................................59
Bezit – rechtsbescherming..............................................................................................................................60
Bezit – roerende goederen..............................................................................................................................62
Bezit- onroerende goederen...........................................................................................................................66
Remedies – eigendomsvordering....................................................................................................................67
Remedies.........................................................................................................................................................68
Natrekking.......................................................................................................................................................68
Hoorcollege 6..........................................................................................................................................................71
Zakelijke rechten.................................................................................................................................................71
Vruchtgebruik..................................................................................................................................................71
Hoorcollege 7..........................................................................................................................................................88
Recht van erfpacht en recht van opstal..............................................................................................................88
Recht van erfpacht..........................................................................................................................................88
Recht van opstal..............................................................................................................................................95
Opstal vs. accessoir opstalrecht....................................................................................................................102
Vergelijking erfpacht en opstal.....................................................................................................................103
Hoorcollege 8........................................................................................................................................................104
Burenrelaties.....................................................................................................................................................104
Erfdienstbaarheden.......................................................................................................................................104
Burenrelaties.................................................................................................................................................121
Hoorcollege 9........................................................................................................................................................122
Burenrelaties.....................................................................................................................................................122
Burenhinder...................................................................................................................................................122
Gemene afsluiting (mandeligheid)................................................................................................................125
Mede-eigendom................................................................................................................................................127
Algemeen......................................................................................................................................................127
Toevallige mede-eigendom...........................................................................................................................128
Vrijwillige mede-eigendom...........................................................................................................................130
2
, Gedwongen mede-eigendom........................................................................................................................132
Hoorcollege 10......................................................................................................................................................150
Zakelijke zekerheden.........................................................................................................................................150
Overzicht.......................................................................................................................................................150
Algemene regels............................................................................................................................................150
Voorrechten..................................................................................................................................................158
Zakelijke zekerheidsrechten..........................................................................................................................164
Hypotheek.....................................................................................................................................................164
Rangregeling..................................................................................................................................................169
Hoorcollege 11......................................................................................................................................................172
Zakelijke zekerheden.........................................................................................................................................172
Onderscheid met persoonlijke zekerheidsrechten.......................................................................................172
Pandrecht......................................................................................................................................................172
Pandrecht......................................................................................................................................................173
Pandrecht......................................................................................................................................................173
3
, INLEIDING: WAT IS ZAKENRECHT OF GOEDERENRECHT?
Zakenrecht en goederenrecht zijn synoniemen
SITUERING
- Onderdeel van het privaatrecht/burgerlijk recht: regelt rechtsverhoudingen tussen
particulieren ≠ publiek recht: regelt rechtsverhouding tussen particulieren en de
OH en de samenstelling, werking … van overheidsinstellingen
o Er kunnen in het zakenrecht ook publiekrechtelijke aspecten zijn zoals een
erfdienstbaarheid van publiek nut, bijvoorbeeld een elektriciteitslijn die
onder uw perceel loopt, die elektriciteitslijn ligt daar niet in het voordeel
van een andere particulier maar wél in die van het algemeen belang, nl.
zodat je aansluiting kan hebben op de nutsleidingen. MAAR hoofzakelijk
situeert het goederenrecht zich in het privaatrecht
- Nauw verbonden met het verbintenissenrecht en het contractenrecht
Bijvoorbeeld: bij een koop-verkoop wordt het eigendomsrecht van het onroerend goed
overgedragen
- Privaatrecht wordt opgedeeld in:
o Patrimoniaal recht = vermogensrecht (er is een bepaalde waarde aan
verbonden die in geld uit te drukken is)
o Extrapatrimoniaal recht
- Onderdeel van het vermogensrecht: heeft betrekking op actieve en passieve
samenstelling van het vermogen/patrimonium
o Vermogen bestaat uit actieve bestanddelen = goederen en rechten
o Vermogen bestaat uit passieve bestanddelen = schulden en plichten
OMSCHRIJVING
- Waarom heeft men het ooit gecreëerd? De toe-eigening door de mens van voordelen
uit de natuur de mens heeft het subjectief gebruik ervan veilig gesteld
- Een zakelijk recht is een subjectief recht: het veronderstelt een concrete
rechtsverhouding tussen personen waarop het objectief recht (het goederenrecht)
wordt toegepast
o Een subjectief zakelijk recht laat toe om bepaalde bevoegdheden uit te
oefenen over een goed
- Subjectieve zakelijke rechten = concrete bevoegdheden en aanspraken t.a.v.
andere personen betreffende zaken wanneer de toelatingsvoorwaarden van
de algemene zakenrechtelijke regels vervuld zijn
Bijvoorbeeld: je bent vruchtgebruiker van een onroerend goed. Mag je de bomen
kappen die zich op dat onroerend goed bevinden? Mag je dat onroerend goed
verhuren? Mag je de appelen van de appelboom plukken?
- <-> subjectieve obligatoire rechten ‘verbintenisrechtelijke’ aanspraak
- Bijvoorbeeld: een verkoop doet verbintenissen ontstaan over en weer, maar doet ook
een zakelijk recht overgaan, namelijk het eigendomsrecht. Ten opzichte van de
gekochte zaak kan de eigenaar verregaande bevoegdheden uitoefenen, of
4
