Gezondheidspromotie en -
bevordering
H1 – Theoretisch kader van het concept gezondheid
1.1 Het concept gezondheid
Vlaams instituut gezond leven
= erkende Vlaamse organisatie die werkt aan gezondheidsbevordering en
ziektepreventie. Richt op bevorderen en gezondheid/welzijn van de bevolking.
Ondersteunt professionals, organisaties en beleidsmakers. Werkt met
wetenschappelijke onderbouwde kennis, en aandacht voor duurzame
gedragsverandering en gezondheidsvaardigheden.
7 april = Wereldgezondheidsdag
Goede gezondheid
WHO gezondheid “Goede gezondheid is een toestand van volledig
lichamelijk, geestelijk
en maatschappelijk welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of
andere lichamelijk gebrek.”
Verband ziekte – gezondheid
Disease = een objectief vaststelbare combinatie van symptomen en fysieke
tekenen die verklaarbaar zijn door verstoorde lichamelijke (bio-fysiologische)
functies
Illness = subjectieve ervaring van pijn of ongemak
Sickness = sociale en culturele aspecten van ziek zijn. Gaat om hoe de
samenleving en de omgeving reageren op iemand die ziek is.
Goede gezondheid = ‘Gezondheid is breder dan de afwezigheid van ziekte en
klachten. Elementen als veerkracht, zingeving en zelfmanagement staan steeds
meer centraal.’
Positieve gezondheid
= breder concept dat gezondheid opentrekt van lichaamsfuncties en mentaal
welbevinden naar kwaliteit van leven, zingeving, meedoen, en dagelijks
functioneren.
De mens staat centraal niet de ziekte, mensen voelen zich in hun kracht
aangesproken en niet in zwakte
,Visie Vlaams Instituut Gezond Leven op het concept positieve
gezondheid
goed begrip, maar meer een model dat individueel face-to-face gericht is,
maar moeilijk maatschappelijk toe te passen is. Zeer eenzijdige focus op individu,
onbewust veel verantwoordelijk op individue gelegd en niet iedereen kan
hiermee omgaan.
Fysieke omgevingsfactoren worden vaak gemist, als gezin, opgroeimogelijkheden
etc.
Begrip goede mondgezondheid
- De afwezigheid van ziekte, pijn en discomfort en de progressie er van
- Het vermogen een reeks acties te ondernemen zoals spreken, kauwen,
slikken etc…
- Het verband tussen mondgezondheid en psychosociaal functioneren.
,Sturende determinanten – factoren die de mondgezondheid kunnen aantasten
Genetisch, biologisch, sociale omgevingsfactoren, fysieke
omgevingsfactoren, gezondheidsgedrag, toegang tot zorg.
Modererende factoren – bepalen hoe een persoon aankijkt tegenover zijn
mondgezondheid en in staat zal zijn deze te managen
Leeftijd, cultuur, inkomen, sociale context, aanpassingsvermogen,
ervaringen, verwachtingen
Kenmerken van mondgezondheid
Het is een fundamenteel onderdeel van gezondheid en het fysiek en mentaal
welzijn
Het weerspiegelt de fysiologische, sociale en psychologische kenmerken die
essentieel zijn voor de kwaliteit van het leven
Het wordt beïnvloed door persoonlijke aspecten zoals ervaringen,
waarnemingen, verwachtingen en aanpassingsvermogen
1.2 Gezondheidsdeterminanten
Concept om te kijken naar factoren die een invloed hebben op gezondheid van
groepen van mensen
Health field concept van Lalonde (1974)
Menselijke biologie (endogeen)
, Gezondheid wordt beïnvloed door complex samenspel van endogene
persoonsgebonden determinanten, onderverdeeld in:
o Genetische factoren uiterlijke kenmerken, rol in fysiologische
eigenschappen, intelligentie en persoonlijkheid
Negatieve invloeden treden op bij – genetische-, chromosomale
afwijkingen en multifactoriële gezondheidsproblemen
o Biologische verworven factoren vaak fysiologisch, werken bepaalde
gezondheidsproblemen in de hand – Hypertensie, disfunctionerend
immuunsysteem, te hoog gewicht, vatbarheid infectie…. Werken mee aan
de basis van ontstaan ziekte
Rol van de zorgprofessional!
Cruciale rol bij informeren en begeleiden van individuen in relatie tot invloed
van levensstijl en omgeving op verworven eigenschappen. Voorlichting,
begeleiden, nieuwe gewoonten leren, ondersteunen in accepteren,
preventieve zorg. Door individuele zorgplanning te hanteren kunnen
professionals op maat gemaakte benadering ontwikkelen, rekening houdend
met genetische aanleg en verworven eigenschappen met als doel het
bevorderen van optimaal welzijn
Leefstijl (exogeen)
Hieronder vallen alle gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben
op de gezondheid: voeding, alcohol- en drugsgebruik, mondhygiëne, roken,
beweging etc.
Belangrijk welk gedrag relatie heeft tot gezondheid maar ook of dit gedrag
‘overmatig’ of ‘ondermaats’ aanwezig is
Rol van de zorgprofessional
De zorgprofessional geeft voorlichting en educatie over gezondheidsrisico’s en
leefstijlkeuzes, vergroot het bewustzijn en begrip van patiënten, en ondersteunt
hen actief bij zelfmanagement door samen haalbare doelen te stellen,
persoonlijke actieplannen te ontwikkelen en begeleiding te bieden bij het omgaan
met uitdagingen tijdens gedragsverandering.
belang van de gezondheidsvaardigheden
spelen cruciale rol in beïnvloeden van leefstijlkeuzes. Met sterke
gezondheidsvaardigheden beter in staat om info te begrijpen, kritisch te
evalueren en effectief toe te passen in dagelijks leven wat leidt tot gezondere
keuzes met betrekking op de aspecten van leefstijl
versterken van gezondheidsvaardigheden is een belangrijk onderdeel van
gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Het vergroot de autonomie in
nemen van beslissingen over gezondheid en draagt bij aan het bevorderen van
gezonde leefstijl op langere termijn.
bevordering
H1 – Theoretisch kader van het concept gezondheid
1.1 Het concept gezondheid
Vlaams instituut gezond leven
= erkende Vlaamse organisatie die werkt aan gezondheidsbevordering en
ziektepreventie. Richt op bevorderen en gezondheid/welzijn van de bevolking.
Ondersteunt professionals, organisaties en beleidsmakers. Werkt met
wetenschappelijke onderbouwde kennis, en aandacht voor duurzame
gedragsverandering en gezondheidsvaardigheden.
7 april = Wereldgezondheidsdag
Goede gezondheid
WHO gezondheid “Goede gezondheid is een toestand van volledig
lichamelijk, geestelijk
en maatschappelijk welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of
andere lichamelijk gebrek.”
Verband ziekte – gezondheid
Disease = een objectief vaststelbare combinatie van symptomen en fysieke
tekenen die verklaarbaar zijn door verstoorde lichamelijke (bio-fysiologische)
functies
Illness = subjectieve ervaring van pijn of ongemak
Sickness = sociale en culturele aspecten van ziek zijn. Gaat om hoe de
samenleving en de omgeving reageren op iemand die ziek is.
Goede gezondheid = ‘Gezondheid is breder dan de afwezigheid van ziekte en
klachten. Elementen als veerkracht, zingeving en zelfmanagement staan steeds
meer centraal.’
Positieve gezondheid
= breder concept dat gezondheid opentrekt van lichaamsfuncties en mentaal
welbevinden naar kwaliteit van leven, zingeving, meedoen, en dagelijks
functioneren.
De mens staat centraal niet de ziekte, mensen voelen zich in hun kracht
aangesproken en niet in zwakte
,Visie Vlaams Instituut Gezond Leven op het concept positieve
gezondheid
goed begrip, maar meer een model dat individueel face-to-face gericht is,
maar moeilijk maatschappelijk toe te passen is. Zeer eenzijdige focus op individu,
onbewust veel verantwoordelijk op individue gelegd en niet iedereen kan
hiermee omgaan.
Fysieke omgevingsfactoren worden vaak gemist, als gezin, opgroeimogelijkheden
etc.
Begrip goede mondgezondheid
- De afwezigheid van ziekte, pijn en discomfort en de progressie er van
- Het vermogen een reeks acties te ondernemen zoals spreken, kauwen,
slikken etc…
- Het verband tussen mondgezondheid en psychosociaal functioneren.
,Sturende determinanten – factoren die de mondgezondheid kunnen aantasten
Genetisch, biologisch, sociale omgevingsfactoren, fysieke
omgevingsfactoren, gezondheidsgedrag, toegang tot zorg.
Modererende factoren – bepalen hoe een persoon aankijkt tegenover zijn
mondgezondheid en in staat zal zijn deze te managen
Leeftijd, cultuur, inkomen, sociale context, aanpassingsvermogen,
ervaringen, verwachtingen
Kenmerken van mondgezondheid
Het is een fundamenteel onderdeel van gezondheid en het fysiek en mentaal
welzijn
Het weerspiegelt de fysiologische, sociale en psychologische kenmerken die
essentieel zijn voor de kwaliteit van het leven
Het wordt beïnvloed door persoonlijke aspecten zoals ervaringen,
waarnemingen, verwachtingen en aanpassingsvermogen
1.2 Gezondheidsdeterminanten
Concept om te kijken naar factoren die een invloed hebben op gezondheid van
groepen van mensen
Health field concept van Lalonde (1974)
Menselijke biologie (endogeen)
, Gezondheid wordt beïnvloed door complex samenspel van endogene
persoonsgebonden determinanten, onderverdeeld in:
o Genetische factoren uiterlijke kenmerken, rol in fysiologische
eigenschappen, intelligentie en persoonlijkheid
Negatieve invloeden treden op bij – genetische-, chromosomale
afwijkingen en multifactoriële gezondheidsproblemen
o Biologische verworven factoren vaak fysiologisch, werken bepaalde
gezondheidsproblemen in de hand – Hypertensie, disfunctionerend
immuunsysteem, te hoog gewicht, vatbarheid infectie…. Werken mee aan
de basis van ontstaan ziekte
Rol van de zorgprofessional!
Cruciale rol bij informeren en begeleiden van individuen in relatie tot invloed
van levensstijl en omgeving op verworven eigenschappen. Voorlichting,
begeleiden, nieuwe gewoonten leren, ondersteunen in accepteren,
preventieve zorg. Door individuele zorgplanning te hanteren kunnen
professionals op maat gemaakte benadering ontwikkelen, rekening houdend
met genetische aanleg en verworven eigenschappen met als doel het
bevorderen van optimaal welzijn
Leefstijl (exogeen)
Hieronder vallen alle gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben
op de gezondheid: voeding, alcohol- en drugsgebruik, mondhygiëne, roken,
beweging etc.
Belangrijk welk gedrag relatie heeft tot gezondheid maar ook of dit gedrag
‘overmatig’ of ‘ondermaats’ aanwezig is
Rol van de zorgprofessional
De zorgprofessional geeft voorlichting en educatie over gezondheidsrisico’s en
leefstijlkeuzes, vergroot het bewustzijn en begrip van patiënten, en ondersteunt
hen actief bij zelfmanagement door samen haalbare doelen te stellen,
persoonlijke actieplannen te ontwikkelen en begeleiding te bieden bij het omgaan
met uitdagingen tijdens gedragsverandering.
belang van de gezondheidsvaardigheden
spelen cruciale rol in beïnvloeden van leefstijlkeuzes. Met sterke
gezondheidsvaardigheden beter in staat om info te begrijpen, kritisch te
evalueren en effectief toe te passen in dagelijks leven wat leidt tot gezondere
keuzes met betrekking op de aspecten van leefstijl
versterken van gezondheidsvaardigheden is een belangrijk onderdeel van
gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Het vergroot de autonomie in
nemen van beslissingen over gezondheid en draagt bij aan het bevorderen van
gezonde leefstijl op langere termijn.
