Methoden van onderzoek
Welke manieren van onderzoek zijn er? Hoe kun je onderzoek het beste uitvoeren? Dit is een
cursus om goede wetenschap uit te kunnen voeren en onderzoek te kunnen doen.
Wat kun je aan het einde van de cursus?
Je kunt aangeven
- Welk design er is gebruikt
- Welke controlemaatregelen er zijn toegepast
- welke onderzoeksopzet er is gebruikt
- Wat de resultaten van het onderzoek zijn
- Wat de kwaliteit van het onderzoek is in termen van de verschillende
....
Waarom is onderzoek belangrijk?
De psychologie houdt zich bezig met het verwerven van kennis over het gedrag van mensen. Er is
veel intresse in vragen over leren, motivatie, geheugen, perceptie, taal, persoonlijkheid, emoties,
ontwikkeling, psychopothologie en nog veel meer.
→ Het vak heeft ook veel raakvlakken met andere disciplines zoals geneeskunde, biologie, wiskunde
of kunstmatige intillifentie.
Bij onderzoeken wordt er niet gekeken naar intuïtie of authoriteit. Dit wordt in het dagelijks leven
veel gebruikt, maar is bij onderzoek niet handig. Wetenschappelijk onderzoek maakt gebruik van
bepaalde methoden:
- Empirisme:
Kennis is gebaseerd op observaties (zintuigelijke ervaring). Data die we uit onze
waarnemingen verzamelen is de basis voor conclusies.
- Rationalisme:
Kennis met gebruik van de ratio. Hierbij maken we gebruik van verschillende principes.
Inductie: van waarnemingen naar algemene principes. Klein naar groot.
Deductie: van algemeen princpe naar waarnemingen. Groot naar klein.
Falsificeerbaarheid: Het continue zoeken naar ontkrachtingen op je eigen theorieën. Als je
voorspellingen niet waar zou zijn moet je dit ook aan kunnen tonen met observaties.
→Dit proces noemt men empirisch redeneren
- Openheid:
Altijd het onderzoek delen met anderen. Zij kunnen hier ook van leren. Doe hierbij dan ook
altijd aan evalueren, repliceren en aanvullen van ontbrekende kennis.
Peer-review is cruciaal om te zien of een artiekel goed genoeg is voor publicatie. Heb je het
wel goed gedaan? Bij onderzoek moet je dus altijd ook kijken of een artikel een ronde van
peer-reviewing is ondergaan.
- Ethiek:
Niet alles mag. Zie latere uitleg.
Al deze dingen zijn belangrijk voor goed onderzoek.
,Methodeleer: welke conclusies mag je trekken uit gegevens, gezien de manier waarop de data
verzameld zijn?
Er zijn verschillende voordelen van leren over de methoden van onderzoek:
- Het zelf kunnen doen van onderzoek
- Kunnen evalueren van onderzoek door anderen
- Kritiesch leren denken
Het onderzoeksproces: Er zijn verschillende fasen in het onderzoeksproces. Deze gaan als volgt:
- Beginfase: welke vraag wil ik beantwoorden?
- Ontwerpfase: hoe kan ik op de beste manier die vraag beantwoorden?
- Uitvoeringsfase: het uitvoeren van het bedachte onderzoek
- Analysefase: het analyseren van de verzamelde data
- Presentatiefase: het delen van het uitgevoerde onderzoek. Wat is nu mijn antwoord op de
vraag?
De hoofdvraag hierin in ‘Wat laat mij het best antwoord geven op mijn vraag?’
Beginnen met onderzoek
De vraag die je met het onderzoek wilt beantwoorden is de vraagstelling. Dit kan over van alles gaan.
- Hoeveel procent van de beroepsbevolking ervaart stress van het werk?
- Wat is het verband tussen opleidingsniveau van werknemers en de mate van ervaren stress?
- Heeft opleidingsnivesau invloed op het ervaren van stress op het werk?
→ Hierin is de eerste vraag het minst sterk.
Variabelen
Een onderzoeksvraag gaat over de samenhang tussen variabelen. Een variabele heeft altijd twee of
meer waarden (niveaus). Een voorbeeld van een variabele is bijvoorbeeld een kenmerk van een
persoon of object dat varieert binnen het geheel. Denk aan gender, haarkleur, leeftijd, etc.
→ Een constante verandert niet.
Kwantitatieve variabelen geven altijd een hoeveelheid aan, bijvoorbeeld bij leeftijd, schoenmaat of
lengte. Continue (bestaat uit niet-hele getallen) of discreet (bestaat uit gehele getallen)
Kwalitatieve variabelen staan voor categorieën. Denk aan gender. Deze worden ook wel
categorische of nominale variabelen genoemd. Hierbij moet je echter ook altijd de niveaus noemen.
Dit laat zien dat de variabele ook echt varieert, en hoe dit varieert.
Koffie niet volledig
Koffie (wel of niet geconsumeerd) wel volledig
Ik kies random mensen uit een totaal van een verschijnsel = niet randomisatie
Ik maak 2 groepen uit een geheel van het voorkomende en niet-voorkomende verschijnsel = wel
randomisatie
,Operationaliseren is wat er per variabele gebeurd is in een onderzoek. Alle keuzes worden
beschreven. Bij lichamelijke kenmerken is dit makkelijk, maar een concept als angst is moeilijker te
meten. Meten van angst kan bijvoorbeeld via een vragenlijst, observatie of via een fysiologische
meting (Galvanic skin response met elektronen).
Bij intelligentie bestaan er zo ook verschillende metingen
- Score op WAIS
- Score op GIT
- Score op Raven
Samenhang betekent dat veranderingen in het ene variabele samengaan met de veranderingen tussen
het andere variabele. Deze samenhang kan positief, negatief,
Vragen over samenhang kan causaal of verklarend zijn.
“Wat is de samenhang tussen eenzaamheid en depressie?”
“Wat is de invloed van eenzaamheid op depressie?”
“Hoeveel procent van de vrouwen is depressief?”
Causaal verband: de ene variabele heeft invloed op de andere (oorzaak gevolg)
De onafhankelijke variabele = vermoedelijke oorzaak X
De afhankelijike variabele = vermoedelijk gevolg Y
Causaal verband: X → Y
Identificeren van causaal verband
1. Covariatie van oorzaak en devolg: oorzaak en gevolg moeten samenhangen
2. Temporal precedence: oorzaak moet voorafgaan aan gevolg
3. Eliminatie van alternatieve verklaringen: er mag niets anders mogelijk zijn voor de samenhang
Niet-experimenteel onderzoek: onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele niet wordt
gemanipuleerd, maar slechts is gemeten.
Experimenteel onderzoek: onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele is gemanipuleerd.
Manipulatie: de beïnvloeding van de onafhankelijke variabele door de onderzoeker
Wat is het effect van cafeïne op geheugenprestatie?
X = cafeïne (wel/niet)
Y = geheugenprestatie
Experimenteel onderzoek:
- Onderzoeker bepaalt wie er cafeïne drinkt en wie niet.
- Meting van geheugenprestatie
Niet-experimenteel onderzoek:
- Onderzoeker observeert wie er cafeïne drinkt en wie niet.
- Meting van geheugenprestatie
, Een causal verband kan alleen worden aangetoond met een zuiver experiment.
Dit is een experimenteel onderzoek (met manipulatie dus) met randomisatie van groepen. Deze
groepen worden dus gesplitst op basis van toeval. Vanuit een groep van 50 personen worden dan twee
groepen van 25 gemaakt op basis van pure toeval. Daarnaast moet je ervoor zorgen dat ale andere
potentieel storende variabelen geëlimineerd worden. Derde variabelen moeten gelijk verdeeld worden.
Dit kan door fixeren (het onderzoek sochtens doen), balanceren (sochtens en smiddags doen), of
randomisen. Er mag niets anders zijn tussen de twee groepen behalve de levels van de onafhankelijke
variabelen. Daarna wordt de afhankelijke variabele gemeten, en wordt deze vergeleken met het
gemiddelde op de afhankelijke variabele.
→ Randomisatie = altijd een ziver ecperiment!! Randomisatie is namelijk manipulatie door de
onderzoeker, én je elimineert gelijk andere oorzaken
Voorbeeld: een groep maakt aantekeningen op papier en de ander op de laptop. Alle variabelen waren
hetzelfde en mensen werden random een laptop of kladblok toegewezen. Hier kwam uit dat vanuit
aantekeningen op papier de volgende inzichtsvragen beter werden beantwoord.
Wanneer is een onderzoek een niet-experimenteel onderzoek?
Onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele niet is gemanipuleerd, maar slecht is gemeten.
Causaal verband is hierbij moeilijker af te leiden.
Wat is de samenhang tussen sportfrequentie en gezondheid? Dit is niet experimenteel omdat er niet is
bepaald hoe vaak mensen sporten. We hebben dit alleen gevraagd. Er ontstaan hierbij meerdere
verklaringen voor een gevonden verschil.
Hierbij kan een verband ook omgekeerd zijn (een betere gezondheid leidt tot meer sporten ipv
anderson). Ook kan er een storend derde variabele zijn, of kan leeftijd een factor zijn.
KIJK EINDE VAN COLLEGE EVEN TERUG OP RECORDING
Randomisering van groepen kan op verschillende wijzen voorkomen. Een voorbeeld hiervan is het
opgooien van een muntstuk, of het gooien van een dobbelsteen. Een nadeel hiervan is dat er een grote
kans is dat het aantal proefpersonen in iedere groep niet hetzelfde is. Vaak wil je wel dat iedere groep
even groot is. Hiervoor bespreken we nu 2 mogelijkheden, waarbij van tevoren moet worden bepaald
hoeveel proefpersonen er mee zullen doen aan het experiment.
- De eenvoudigste manier is om lootjes te trekken. Hierbij verdeel je de namen op de gepakte
looptjes om en om bij groep a, b of c.
- Een andere manier is om een computerprogramma getallen te laten genereren. De 8
proefpersonen met de laagste cijfers komen bij a, die 8 daarna bij b, en de proefpersonen met
de hoogste cijfers komen bij c.
Welke manieren van onderzoek zijn er? Hoe kun je onderzoek het beste uitvoeren? Dit is een
cursus om goede wetenschap uit te kunnen voeren en onderzoek te kunnen doen.
Wat kun je aan het einde van de cursus?
Je kunt aangeven
- Welk design er is gebruikt
- Welke controlemaatregelen er zijn toegepast
- welke onderzoeksopzet er is gebruikt
- Wat de resultaten van het onderzoek zijn
- Wat de kwaliteit van het onderzoek is in termen van de verschillende
....
Waarom is onderzoek belangrijk?
De psychologie houdt zich bezig met het verwerven van kennis over het gedrag van mensen. Er is
veel intresse in vragen over leren, motivatie, geheugen, perceptie, taal, persoonlijkheid, emoties,
ontwikkeling, psychopothologie en nog veel meer.
→ Het vak heeft ook veel raakvlakken met andere disciplines zoals geneeskunde, biologie, wiskunde
of kunstmatige intillifentie.
Bij onderzoeken wordt er niet gekeken naar intuïtie of authoriteit. Dit wordt in het dagelijks leven
veel gebruikt, maar is bij onderzoek niet handig. Wetenschappelijk onderzoek maakt gebruik van
bepaalde methoden:
- Empirisme:
Kennis is gebaseerd op observaties (zintuigelijke ervaring). Data die we uit onze
waarnemingen verzamelen is de basis voor conclusies.
- Rationalisme:
Kennis met gebruik van de ratio. Hierbij maken we gebruik van verschillende principes.
Inductie: van waarnemingen naar algemene principes. Klein naar groot.
Deductie: van algemeen princpe naar waarnemingen. Groot naar klein.
Falsificeerbaarheid: Het continue zoeken naar ontkrachtingen op je eigen theorieën. Als je
voorspellingen niet waar zou zijn moet je dit ook aan kunnen tonen met observaties.
→Dit proces noemt men empirisch redeneren
- Openheid:
Altijd het onderzoek delen met anderen. Zij kunnen hier ook van leren. Doe hierbij dan ook
altijd aan evalueren, repliceren en aanvullen van ontbrekende kennis.
Peer-review is cruciaal om te zien of een artiekel goed genoeg is voor publicatie. Heb je het
wel goed gedaan? Bij onderzoek moet je dus altijd ook kijken of een artikel een ronde van
peer-reviewing is ondergaan.
- Ethiek:
Niet alles mag. Zie latere uitleg.
Al deze dingen zijn belangrijk voor goed onderzoek.
,Methodeleer: welke conclusies mag je trekken uit gegevens, gezien de manier waarop de data
verzameld zijn?
Er zijn verschillende voordelen van leren over de methoden van onderzoek:
- Het zelf kunnen doen van onderzoek
- Kunnen evalueren van onderzoek door anderen
- Kritiesch leren denken
Het onderzoeksproces: Er zijn verschillende fasen in het onderzoeksproces. Deze gaan als volgt:
- Beginfase: welke vraag wil ik beantwoorden?
- Ontwerpfase: hoe kan ik op de beste manier die vraag beantwoorden?
- Uitvoeringsfase: het uitvoeren van het bedachte onderzoek
- Analysefase: het analyseren van de verzamelde data
- Presentatiefase: het delen van het uitgevoerde onderzoek. Wat is nu mijn antwoord op de
vraag?
De hoofdvraag hierin in ‘Wat laat mij het best antwoord geven op mijn vraag?’
Beginnen met onderzoek
De vraag die je met het onderzoek wilt beantwoorden is de vraagstelling. Dit kan over van alles gaan.
- Hoeveel procent van de beroepsbevolking ervaart stress van het werk?
- Wat is het verband tussen opleidingsniveau van werknemers en de mate van ervaren stress?
- Heeft opleidingsnivesau invloed op het ervaren van stress op het werk?
→ Hierin is de eerste vraag het minst sterk.
Variabelen
Een onderzoeksvraag gaat over de samenhang tussen variabelen. Een variabele heeft altijd twee of
meer waarden (niveaus). Een voorbeeld van een variabele is bijvoorbeeld een kenmerk van een
persoon of object dat varieert binnen het geheel. Denk aan gender, haarkleur, leeftijd, etc.
→ Een constante verandert niet.
Kwantitatieve variabelen geven altijd een hoeveelheid aan, bijvoorbeeld bij leeftijd, schoenmaat of
lengte. Continue (bestaat uit niet-hele getallen) of discreet (bestaat uit gehele getallen)
Kwalitatieve variabelen staan voor categorieën. Denk aan gender. Deze worden ook wel
categorische of nominale variabelen genoemd. Hierbij moet je echter ook altijd de niveaus noemen.
Dit laat zien dat de variabele ook echt varieert, en hoe dit varieert.
Koffie niet volledig
Koffie (wel of niet geconsumeerd) wel volledig
Ik kies random mensen uit een totaal van een verschijnsel = niet randomisatie
Ik maak 2 groepen uit een geheel van het voorkomende en niet-voorkomende verschijnsel = wel
randomisatie
,Operationaliseren is wat er per variabele gebeurd is in een onderzoek. Alle keuzes worden
beschreven. Bij lichamelijke kenmerken is dit makkelijk, maar een concept als angst is moeilijker te
meten. Meten van angst kan bijvoorbeeld via een vragenlijst, observatie of via een fysiologische
meting (Galvanic skin response met elektronen).
Bij intelligentie bestaan er zo ook verschillende metingen
- Score op WAIS
- Score op GIT
- Score op Raven
Samenhang betekent dat veranderingen in het ene variabele samengaan met de veranderingen tussen
het andere variabele. Deze samenhang kan positief, negatief,
Vragen over samenhang kan causaal of verklarend zijn.
“Wat is de samenhang tussen eenzaamheid en depressie?”
“Wat is de invloed van eenzaamheid op depressie?”
“Hoeveel procent van de vrouwen is depressief?”
Causaal verband: de ene variabele heeft invloed op de andere (oorzaak gevolg)
De onafhankelijke variabele = vermoedelijke oorzaak X
De afhankelijike variabele = vermoedelijk gevolg Y
Causaal verband: X → Y
Identificeren van causaal verband
1. Covariatie van oorzaak en devolg: oorzaak en gevolg moeten samenhangen
2. Temporal precedence: oorzaak moet voorafgaan aan gevolg
3. Eliminatie van alternatieve verklaringen: er mag niets anders mogelijk zijn voor de samenhang
Niet-experimenteel onderzoek: onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele niet wordt
gemanipuleerd, maar slechts is gemeten.
Experimenteel onderzoek: onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele is gemanipuleerd.
Manipulatie: de beïnvloeding van de onafhankelijke variabele door de onderzoeker
Wat is het effect van cafeïne op geheugenprestatie?
X = cafeïne (wel/niet)
Y = geheugenprestatie
Experimenteel onderzoek:
- Onderzoeker bepaalt wie er cafeïne drinkt en wie niet.
- Meting van geheugenprestatie
Niet-experimenteel onderzoek:
- Onderzoeker observeert wie er cafeïne drinkt en wie niet.
- Meting van geheugenprestatie
, Een causal verband kan alleen worden aangetoond met een zuiver experiment.
Dit is een experimenteel onderzoek (met manipulatie dus) met randomisatie van groepen. Deze
groepen worden dus gesplitst op basis van toeval. Vanuit een groep van 50 personen worden dan twee
groepen van 25 gemaakt op basis van pure toeval. Daarnaast moet je ervoor zorgen dat ale andere
potentieel storende variabelen geëlimineerd worden. Derde variabelen moeten gelijk verdeeld worden.
Dit kan door fixeren (het onderzoek sochtens doen), balanceren (sochtens en smiddags doen), of
randomisen. Er mag niets anders zijn tussen de twee groepen behalve de levels van de onafhankelijke
variabelen. Daarna wordt de afhankelijke variabele gemeten, en wordt deze vergeleken met het
gemiddelde op de afhankelijke variabele.
→ Randomisatie = altijd een ziver ecperiment!! Randomisatie is namelijk manipulatie door de
onderzoeker, én je elimineert gelijk andere oorzaken
Voorbeeld: een groep maakt aantekeningen op papier en de ander op de laptop. Alle variabelen waren
hetzelfde en mensen werden random een laptop of kladblok toegewezen. Hier kwam uit dat vanuit
aantekeningen op papier de volgende inzichtsvragen beter werden beantwoord.
Wanneer is een onderzoek een niet-experimenteel onderzoek?
Onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele niet is gemanipuleerd, maar slecht is gemeten.
Causaal verband is hierbij moeilijker af te leiden.
Wat is de samenhang tussen sportfrequentie en gezondheid? Dit is niet experimenteel omdat er niet is
bepaald hoe vaak mensen sporten. We hebben dit alleen gevraagd. Er ontstaan hierbij meerdere
verklaringen voor een gevonden verschil.
Hierbij kan een verband ook omgekeerd zijn (een betere gezondheid leidt tot meer sporten ipv
anderson). Ook kan er een storend derde variabele zijn, of kan leeftijd een factor zijn.
KIJK EINDE VAN COLLEGE EVEN TERUG OP RECORDING
Randomisering van groepen kan op verschillende wijzen voorkomen. Een voorbeeld hiervan is het
opgooien van een muntstuk, of het gooien van een dobbelsteen. Een nadeel hiervan is dat er een grote
kans is dat het aantal proefpersonen in iedere groep niet hetzelfde is. Vaak wil je wel dat iedere groep
even groot is. Hiervoor bespreken we nu 2 mogelijkheden, waarbij van tevoren moet worden bepaald
hoeveel proefpersonen er mee zullen doen aan het experiment.
- De eenvoudigste manier is om lootjes te trekken. Hierbij verdeel je de namen op de gepakte
looptjes om en om bij groep a, b of c.
- Een andere manier is om een computerprogramma getallen te laten genereren. De 8
proefpersonen met de laagste cijfers komen bij a, die 8 daarna bij b, en de proefpersonen met
de hoogste cijfers komen bij c.
