Het hart
Anatomie
Het hart is een holle spier die ritmisch samentrekt en
verantwoordelijk is voor de bloedcirculatie. Het
bevindt zich in de thorax (de borstholte) die links van
het borstbeen ligt.
Het hart ligt schuin in de borstholte, met het onderste
uiteinde naar de linkerkant van de borstkas.
Dwarsgestreept spierweefsel vormt de skeletspieren
en werkt willekeurig. Dit betekent dat je deze spieren
bewust kan aansturen, bijvoorbeeld wanneer je beslist om
je arm of been te bewegen.
Glad spierweefsel komt voor in de wanden van organen
zoals de maag, darmen en bloedvaten. Dit spierweefsel
werkt onwillekeurig: je hoeft er niet bewust aan te denken
om bijvoorbeeld voedsel te verteren of bloed door je
lichaam te laten stromen.
Hartspierweefsel (myocard) is een bijzondere spiergroep. Het heeft, net zoals
skeletspieren, een dwarsgestreepte structuur, maar het werkt onwillekeurig, zoals glad
spierweefsel. Het hart trekt dus automatisch samen zonder dat je dit bewust moet sturen.
Daardoor vormt het hartspierweefsel als het ware een tussenvorm tussen dwarsgestreept
en glad
spierweefsel.
Fysiologie
Het hart heeft een eigen elektrisch geleidingssysteem dat ervoor zorgt dat de hartspier
regelmatig en gecoördineerd samentrekt. De elektrische impuls ontstaat in
de sinusknoop in de rechterboezem. Deze sinusknoop werkt als de natuurlijke pacemaker
van het hart en bepaalt het hartritme. De impuls verspreidt zich vervolgens over beide
boezems, waardoor deze samentrekken. Op een elektrocardiogram (EKG) wordt dit
weergegeven als de P-golf.
Daarna bereikt de prikkel de AV-knoop, waar ze kort wordt vertraagd. Deze vertraging
zorgt ervoor dat de kamers zich eerst voldoende kunnen vullen met bloed voordat ze
samentrekken. Vervolgens wordt de impuls via de bundel van His en
1
, de Purkinjevezels naar de hartkamers geleid. De samentrekking van de kamers wordt op
het EKG weergegeven door het QRS-complex. Na de contractie herstellen de hartkamers
zich opnieuw. Dit proces wordt repolarisatie genoemd en verschijnt op het EKG als de T-
golf.
Hartziekten
Congestief hartfalen
Congestief hartfalen ontstaat wanneer het hart niet meer krachtig genoeg kan pompen
om aan de behoeften van het lichaam te voldoen. Hierdoor hoopt bloed zich op vóór het
deel van het hart dat onvoldoende werkt. Deze opstapeling van bloed noemt
men stuwing of congestie, vergelijkbaar met auto's die zich opstapelen in een file.
Linkerhartfalen Rechterhartfalen
Bij linkerhartfalen kan de linkerharthelft Bij rechterhartfalen kan de
het bloed uit de longen niet goed rechterharthelft het bloed uit het lichaam
wegpompen naar het lichaam. Daardoor niet goed naar de longen pompen.
ontstaat een "file" in de longen. Dit leidt Hierdoor ontstaat stuwing in de
tot: lichaamsaders, met als gevolgen:
- Vochtophoping in de longen - Vochtophoping (oedeem) in enkels
(longoedeem) en benen
- Kortademigheid, vooral bij - Vergrote lever
inspanning - Vochtophoping in de buik
- Moeilijk kunnen platliggen door - Gezwollen halsaders
ademhalingsproblemen
- Nachtelijk wakker worden met
benauwdheid of hoest
Oorzaken congestief hartfalen: Uitlokkende factoren van congestief
hartfalen:
o Coronaire hartziekte en
o Infecties (bv. longontsteking)
hartinfarct
o Bloedarmoede
o Hoge bloeddruk (hypertensie)
o Schildklierstoornissen
o Hartklepafwijkingen
o Opstoot van COPD
o Cardiomyopathie (ziekte van de
o Overmatige inname van zout of
hartspier)
vocht
o Ritmestoornissen
Compensatiemechanisme van het hart:
Als reactie op de verhoogde druk maakt het hart meer BNP aan. BNP probeert de
belasting van het hart te verminderen door:
1) Vasodilatatie: de bloedvaten worden wijder, waardoor het hart gemakkelijker bloed
kan rondpompen
2) Natriurese en diurese: de nieren scheiden extra zout en water uit via de urine.
3) Remming van het RAAS-systeem: hierdoor wordt minder zout en water
vastgehouden, wat de bloeddruk en de vochtbelasting verlaagt.
BNP en NT-proBNP:
Wanneer het hart overvuld raakt en de druk en het volume in de hartkamers stijgen,
rekken de wanden van de ventrikels uit. Hierdoor wordt BNP (Brain Natriuretic
Peptide) vrijgesteld. In het bloed kan men BNP of NT-proBNP meten. Hoe hoger deze
waarden zijn, hoe ernstiger het hartfalen meestal is.
2
Anatomie
Het hart is een holle spier die ritmisch samentrekt en
verantwoordelijk is voor de bloedcirculatie. Het
bevindt zich in de thorax (de borstholte) die links van
het borstbeen ligt.
Het hart ligt schuin in de borstholte, met het onderste
uiteinde naar de linkerkant van de borstkas.
Dwarsgestreept spierweefsel vormt de skeletspieren
en werkt willekeurig. Dit betekent dat je deze spieren
bewust kan aansturen, bijvoorbeeld wanneer je beslist om
je arm of been te bewegen.
Glad spierweefsel komt voor in de wanden van organen
zoals de maag, darmen en bloedvaten. Dit spierweefsel
werkt onwillekeurig: je hoeft er niet bewust aan te denken
om bijvoorbeeld voedsel te verteren of bloed door je
lichaam te laten stromen.
Hartspierweefsel (myocard) is een bijzondere spiergroep. Het heeft, net zoals
skeletspieren, een dwarsgestreepte structuur, maar het werkt onwillekeurig, zoals glad
spierweefsel. Het hart trekt dus automatisch samen zonder dat je dit bewust moet sturen.
Daardoor vormt het hartspierweefsel als het ware een tussenvorm tussen dwarsgestreept
en glad
spierweefsel.
Fysiologie
Het hart heeft een eigen elektrisch geleidingssysteem dat ervoor zorgt dat de hartspier
regelmatig en gecoördineerd samentrekt. De elektrische impuls ontstaat in
de sinusknoop in de rechterboezem. Deze sinusknoop werkt als de natuurlijke pacemaker
van het hart en bepaalt het hartritme. De impuls verspreidt zich vervolgens over beide
boezems, waardoor deze samentrekken. Op een elektrocardiogram (EKG) wordt dit
weergegeven als de P-golf.
Daarna bereikt de prikkel de AV-knoop, waar ze kort wordt vertraagd. Deze vertraging
zorgt ervoor dat de kamers zich eerst voldoende kunnen vullen met bloed voordat ze
samentrekken. Vervolgens wordt de impuls via de bundel van His en
1
, de Purkinjevezels naar de hartkamers geleid. De samentrekking van de kamers wordt op
het EKG weergegeven door het QRS-complex. Na de contractie herstellen de hartkamers
zich opnieuw. Dit proces wordt repolarisatie genoemd en verschijnt op het EKG als de T-
golf.
Hartziekten
Congestief hartfalen
Congestief hartfalen ontstaat wanneer het hart niet meer krachtig genoeg kan pompen
om aan de behoeften van het lichaam te voldoen. Hierdoor hoopt bloed zich op vóór het
deel van het hart dat onvoldoende werkt. Deze opstapeling van bloed noemt
men stuwing of congestie, vergelijkbaar met auto's die zich opstapelen in een file.
Linkerhartfalen Rechterhartfalen
Bij linkerhartfalen kan de linkerharthelft Bij rechterhartfalen kan de
het bloed uit de longen niet goed rechterharthelft het bloed uit het lichaam
wegpompen naar het lichaam. Daardoor niet goed naar de longen pompen.
ontstaat een "file" in de longen. Dit leidt Hierdoor ontstaat stuwing in de
tot: lichaamsaders, met als gevolgen:
- Vochtophoping in de longen - Vochtophoping (oedeem) in enkels
(longoedeem) en benen
- Kortademigheid, vooral bij - Vergrote lever
inspanning - Vochtophoping in de buik
- Moeilijk kunnen platliggen door - Gezwollen halsaders
ademhalingsproblemen
- Nachtelijk wakker worden met
benauwdheid of hoest
Oorzaken congestief hartfalen: Uitlokkende factoren van congestief
hartfalen:
o Coronaire hartziekte en
o Infecties (bv. longontsteking)
hartinfarct
o Bloedarmoede
o Hoge bloeddruk (hypertensie)
o Schildklierstoornissen
o Hartklepafwijkingen
o Opstoot van COPD
o Cardiomyopathie (ziekte van de
o Overmatige inname van zout of
hartspier)
vocht
o Ritmestoornissen
Compensatiemechanisme van het hart:
Als reactie op de verhoogde druk maakt het hart meer BNP aan. BNP probeert de
belasting van het hart te verminderen door:
1) Vasodilatatie: de bloedvaten worden wijder, waardoor het hart gemakkelijker bloed
kan rondpompen
2) Natriurese en diurese: de nieren scheiden extra zout en water uit via de urine.
3) Remming van het RAAS-systeem: hierdoor wordt minder zout en water
vastgehouden, wat de bloeddruk en de vochtbelasting verlaagt.
BNP en NT-proBNP:
Wanneer het hart overvuld raakt en de druk en het volume in de hartkamers stijgen,
rekken de wanden van de ventrikels uit. Hierdoor wordt BNP (Brain Natriuretic
Peptide) vrijgesteld. In het bloed kan men BNP of NT-proBNP meten. Hoe hoger deze
waarden zijn, hoe ernstiger het hartfalen meestal is.
2
