WC5 Gezondheidspsychologie
DEEL 10: STRESS, GEZONDHEID EN
ZIEKTE: THEORIE
10.1 CONCEPTEN VAN STRESS
Stress wordt op 3 verschillende manieren onderzocht:
Als stimulus of gebeurtenis buiten het individu
Als psychologische interactie tussen
o een stimulus of gebeurtenis
o de cognitieve en emotionele kenmerken individu
Als lichamelijke of biologische reactie
10.1.1 STRESS ALS REACTIE OP EEN STIMULUS
De spanning wordt toegeschreven aan een bepaalde gebeurtenis
De gebeurtenissen en zijn eigenschappen kunnen objectief gedefinieerd en
gemeten worden Vb; een huwelijk en de nabijheid (volgende maand, jaar,..)
Uiteenlopende gebeurtenissen, zowel catastrofaal (-) als positieve
levensgebeurtenissen (+)
THEORETHISCHE BENADERING V LEVENSGEBEURTENISSEN (LIFE EVENTS)
Holmes en Rahe 1967
Levensgebeurtenissen bestaan niet op zichzelf
Sorteren cumulatieve effecten (opstapeling) Hoe meer life events, hoe hoger de
kans op problemen met de lichamelijke gezondheid
Life events
= Ingrijpende gebeurtenissen
Vragen een aanpassing = stressbeleving
Specifieke achtereenvolging van life events kan erg nadelig zijn
De Social readjustment rating scale of Sociale heraanpassingsschaal (SRRS) Onderzoek
Holmes & Raheµ
Als eerste: 5000n personen kregen een lijst voorgeschoteld met stressvolle gebeurtenissen.
Hieruit kwamen 43 frequent gekozen gebeurtenissen.
Daarna:
Uit deze lijst moesten 400 personen (nieuwe steekproef) de 43 gebeurtenissen rangschikken obv
aanpassing en impact op hun leven. Bovendien vroegen ze de deelnemers elk van deze
gebeurtenissen te vergelijken met een huwelijk ( kreeg als arbitraire waarde 500 van de
onderzoekers). Vb; als ze een echtscheiding tweemaal erger vonden als een huwelijk, moesten
ze dit een score van 1000 geven
1
, WC5 Gezondheidspsychologie
Uit de resultaten van het onderzoek stelden H & R een schaal:
Deze schaal geeft de mate van aanpassing weer door eenheden levensverandering of Life
Changing Units (LCU).
UCL-scores van van 0 tot 100 per levensgebeurtenis
Sociale heraanpassing = de intensiteit en de tijd die nodig is om zich aan een
levensgebeurtenis aan te passen, ongeacht of deze positief of negatief wordt ervaren
door het individu
Vervolgonderzoek: gezondheidsklachten bij stress = Het risico op gezondheidsklachten
neemt toe bij een hogere LCU-score (cumulatief).
Bij cliënten met een LCU-score hoger dan 300, ondervonden 70% van de
huisartsen een achteruitgang op de gezondheid
Mensen met een LCU-score van minder dan 150, verkeren daarentegen
meestal in een betere gezondheid
Levenscrisissen
Lichte levenscrisis: 150 – 199 LCU’s
Matige levenscrisis: 200 – 299 LCU’s
Zware levenscrisis: 300 <
BEPERKINGEN BIJ DE METING VAN LEVENSGEBEURTENISSEN
Bij het onderzoek werd er gebruikt gemaakt van een retrospectieve beoordeling =
deelnemers die al ziek waren, werden bevraagd of voor hun ziekte al dan niet een
ingrijpende levensgebeurtenis hadden meegemaakt. In studies met een
prospectieve opzet bleken de relatie tussen levensgebeurtenissen en ziekte,
zwakker of zelfs afwezig te zijn.
o Een retrospectief onderzoek is een onderzoek waarbij er van alle lijders aan
een bepaalde ziekte wordt nagegaan, of er bij hen een gemeenschappelijke
factor kan worden aangewezen die een causale invloed kan hebben gehad.
2
DEEL 10: STRESS, GEZONDHEID EN
ZIEKTE: THEORIE
10.1 CONCEPTEN VAN STRESS
Stress wordt op 3 verschillende manieren onderzocht:
Als stimulus of gebeurtenis buiten het individu
Als psychologische interactie tussen
o een stimulus of gebeurtenis
o de cognitieve en emotionele kenmerken individu
Als lichamelijke of biologische reactie
10.1.1 STRESS ALS REACTIE OP EEN STIMULUS
De spanning wordt toegeschreven aan een bepaalde gebeurtenis
De gebeurtenissen en zijn eigenschappen kunnen objectief gedefinieerd en
gemeten worden Vb; een huwelijk en de nabijheid (volgende maand, jaar,..)
Uiteenlopende gebeurtenissen, zowel catastrofaal (-) als positieve
levensgebeurtenissen (+)
THEORETHISCHE BENADERING V LEVENSGEBEURTENISSEN (LIFE EVENTS)
Holmes en Rahe 1967
Levensgebeurtenissen bestaan niet op zichzelf
Sorteren cumulatieve effecten (opstapeling) Hoe meer life events, hoe hoger de
kans op problemen met de lichamelijke gezondheid
Life events
= Ingrijpende gebeurtenissen
Vragen een aanpassing = stressbeleving
Specifieke achtereenvolging van life events kan erg nadelig zijn
De Social readjustment rating scale of Sociale heraanpassingsschaal (SRRS) Onderzoek
Holmes & Raheµ
Als eerste: 5000n personen kregen een lijst voorgeschoteld met stressvolle gebeurtenissen.
Hieruit kwamen 43 frequent gekozen gebeurtenissen.
Daarna:
Uit deze lijst moesten 400 personen (nieuwe steekproef) de 43 gebeurtenissen rangschikken obv
aanpassing en impact op hun leven. Bovendien vroegen ze de deelnemers elk van deze
gebeurtenissen te vergelijken met een huwelijk ( kreeg als arbitraire waarde 500 van de
onderzoekers). Vb; als ze een echtscheiding tweemaal erger vonden als een huwelijk, moesten
ze dit een score van 1000 geven
1
, WC5 Gezondheidspsychologie
Uit de resultaten van het onderzoek stelden H & R een schaal:
Deze schaal geeft de mate van aanpassing weer door eenheden levensverandering of Life
Changing Units (LCU).
UCL-scores van van 0 tot 100 per levensgebeurtenis
Sociale heraanpassing = de intensiteit en de tijd die nodig is om zich aan een
levensgebeurtenis aan te passen, ongeacht of deze positief of negatief wordt ervaren
door het individu
Vervolgonderzoek: gezondheidsklachten bij stress = Het risico op gezondheidsklachten
neemt toe bij een hogere LCU-score (cumulatief).
Bij cliënten met een LCU-score hoger dan 300, ondervonden 70% van de
huisartsen een achteruitgang op de gezondheid
Mensen met een LCU-score van minder dan 150, verkeren daarentegen
meestal in een betere gezondheid
Levenscrisissen
Lichte levenscrisis: 150 – 199 LCU’s
Matige levenscrisis: 200 – 299 LCU’s
Zware levenscrisis: 300 <
BEPERKINGEN BIJ DE METING VAN LEVENSGEBEURTENISSEN
Bij het onderzoek werd er gebruikt gemaakt van een retrospectieve beoordeling =
deelnemers die al ziek waren, werden bevraagd of voor hun ziekte al dan niet een
ingrijpende levensgebeurtenis hadden meegemaakt. In studies met een
prospectieve opzet bleken de relatie tussen levensgebeurtenissen en ziekte,
zwakker of zelfs afwezig te zijn.
o Een retrospectief onderzoek is een onderzoek waarbij er van alle lijders aan
een bepaalde ziekte wordt nagegaan, of er bij hen een gemeenschappelijke
factor kan worden aangewezen die een causale invloed kan hebben gehad.
2
