Samenvatting Gezondgedrag & Gezonde Voeding | Gezondheidspsychologie | Arteveldehogeschool | 2026/27

WC4


DEEL 4: GEZONDGEDRAG
4.1 COMPLIANTIEGEDRAG
HELEMAAL NIET KENNEN

4.2 GEZONDE VOEDING
Gezond voedingspatroon = weinig vet, suikers en zout en veel fruit en groenten 
voorkomt ziekten op lange termijn (zowel op directe als indirecte manier)

Voorbeeld: inname van vetten

 Directe invloed: verband met verschillende hart en vaatziekten

 indirecte invloed: effect op gewichtsbeheersing overgewicht

tekort aan groenten en fruit verband met slechte gezondheid en niet-infectieziekten

meer fruit en groenten  verminderd risico op sommige non-communicable diseases
(NCD – niet overdraagbare aandoeninge)

bv. sommige soorten kanker en cardiovasculaire aandoeningen advies
Wereldgezondheidsorganisaties: minimum 400 gram fruit en groenten per dag

belang van gezonde voeding

 Wat betekent voor jou gezonde voeding?
 Wat zijn jouw drijfveren om gezond te eten?
o Automatisch?
 Gewoonten
 Behoeften en verlangens
o Reflectief?
 Eigen-effectiviteit
 Attitudes
 Uitkomstverwachting
 Risicoperceptie
 Sociale rol en identiteit
 Doelen en intenties

Beperk je zoutinname




4.2.1 DE GEZONDHEIDSVOORDELEN VAN HET ETEN VAN FRUIT EN GROENTE


1

,WC4


 WHO, 2018: minimum 400gr G&F per dag
 Voedingsstoffen: vitaminen, foliumzuur, antioxidanten en vezels
 Bescherming tegen bepaalde vormen van kanker, hart- en vaatziekten en
herseninfarcten
 Wetenschappelijk onderzoek
o Dosis-responsrelatie
o Nationale variatie: andere leefstijlfactoren
o Consistent bewijs: nut van groenten en fruit
 Indirect: effecten op het gewicht

Studie: health survey for England

studie waar men het afgenomen risico op ziekten bij 65.000 volwassenen meet na 7
porties groenten en fruit per dag (studie corrigeert risicofactoren zoals leeftijd,
alcoholconsumptie, etc. MAAR niet voor roken)

Een variatie van groenten, fruit en bv een mediterraan dieet (weinig vet, meer vis,
minder vlees,..) => sterkere relatie tussen consumptie van fruit en groenten vs een lager
ziekterisico

Meta-analyse = bespreking van herhaalde analyses van eerder verzamelde gegevens

kanker bij vegetariërs komt minder voor dan bij niet-vegetariërs

sterftecijfer ten gevolge van ischemische hartaandoeningen (= hartaandoening die
wordt veroorzaakt door beperkte bloedtoevoer naar het hart) bij vegetariërs ook minder



4.2.2 AANBEVELINGEN VOOR GEZONDE VOEDING

Nederlandse voedingscentrum promoot de “schijf van vijf” NIET KENNEN

Vlaams instituut gezond leven promoot de “voedingsdriehoek”

- Drie uitgaanspunten voor gezond eten:

 Eet in verhouding meer plantaardige voeding dan dierlijke
 Geef voorkeur aan weinig/niet bewerkte voeding
 Vermijd overconsumptie en voedselverspilling

zone product
Blauwe zone Water
Donkergroene zone Plantaardig product
Lichtgroene zone dierlijke oorsprong met gunstig, neutraal of onvoldoende
bewezen effect op gezondheid

Oranje zone dierlijke of plantaardige oorsprong met mogelijk
ongunstig effect op gezondheid


Rode zone ultrabewerkte producten  veel suiker vet en zout
toegevoegd




2

, WC4


Suikerinname

Soorten koolhydraten

 Enkelvoudig (suikers) = mono-/disachariden
o Zoet van smaak
o Vb. glucose, fructose, lactose, galactose,...
 Meervoudig (zetmeel) = ketens van enkelvoudige koolhydraten
o Geen zoete smaak
o Vb. granen, aardappelen,...

Wat is 'suiker'?

 Vaak toegevoegd aan voedingsmiddelen en dranken
 Ontgonnen uit o.a. suikerbieten

Vb. kristalsuiker, rietsuiker, kandij, siroop,...

Waarom bewust(er) omgaan met suiker?

- Risico’s: overgewicht, diabetes type II,
hart- en vaatziekten

- Beleidsmaatregel: suikertaks

Gezondheidstaks = suikertaks, frisdranktaks, …= Belasting op ongezonde
voedingsmiddelen

 Doel
o Preventief
o Socio-economisch
 Effectiviteit
o Verminderde consumptie suikerhoudende dranken
o Voorwaarde: > 20% belasting




NUTRISCORE (LEERPAD)


NUTRI-SCORE: EEN LEIDRAAD VOOR GEZONDERE VOEDINGSKEUZES
De Nutri-Score is een voedingslabel dat op verpakkingen verschijnt om consumenten te
helpen gezondere voedingskeuzes te maken.
Het werd voor het eerst geïntroduceerd in Frankrijk in 2017 en sinds augustus 2018 ook
in België toegepast. Nadien volgde ook andere Europese landen als Duitsland,
Zwitserland, Spanje, Luxenburg, Portugal en Nederland.
Het label combineert kleur- en lettercodes om aan te geven welke voedingsmiddelen
gezonder zijn dan andere.




3