OLOD - Psychologie
PSYCHOLOGIE
INLEIDING: ACTUELE VRAAGSTUKKEN
WETENSCHAPPELIJKE DISCIPLINE
• menselijk gedrag en ervaringen proberen begrijpen
• vertrekt vanuit het individu
• cognities - gedachten - emoties
Ø = mentale voorstellingen die we hebben van de wereld
Ø beeld van wereld in ons hoofd begrijpen (bv. faalangst)
• waarnemen = heeft te maken met vroegere ervaringen
• geheugen slaat dingen op die we ervaren op manier die we waarnemen
Ø sommige dingen slaan we op, andere worden weggefilterd
• interne geestelijke processen - ontwikkelings, persoonlijkheidspsychologie
• externe gedragingen
SOORTEN PSYCHOLOGIE
KLINISCHE PSYCHOLOGIE
• hoe mentale processen fout kunnen lopen en zorgen voor moeilijkheden
Ø mensen die denken altijd aangekeken worden
Ø mensen die niet vroeg kunnen opstaan
ORGANISATIE, ARBEIDSPSYCHOLOGIE
• hoe relaties tussen mensen organiseren, samenwerken → zodat output efficiënt is
Ø soorten mensen binnen een organisatie + wie past er binnen organisaties
Ø sollicitatieproces → maakt niet uit wie er leidinggevende wordt
§ hoeft niet op basis van motivatie
EXPERIMENTELE PSYCHOLOGIE
• 1 variabele veranderen → kijken naar effect → observationele methode
Ø probeert psychologische functies te bestuderen via een experiment
• = natuurlijke omgeving veranderen zodat de impact w beperkt + aantal varia bestuderen
§ Komt er in een nette omgeving meer/ minder stereotypering voor?
• experimenteel binnen sociale psychologie - interacties
Ø zelfrapportage: vragen wat mensen zelf denken → zichzelf mooier voorstellen
ALGEMENE PSYCHOLOGIE:
→ woordenschat + termen
• gaat nergens dieper op in
Ø bv. leerprocessen, vocabularium
• lange termijn geheugen
• korte termijn = paar seconden (Bv noteren tijdens les)
PSYCHOLOGIE VS PSYCHIATRIE
• psychologie = zelfstandig, geen medicatie voorschrijven
→ interne geestelijke processen en externe gedragingen
• psychiater = geneeskundig, wel medicatie voorschrijven
→ gedragingen die ‘pathologisch’ zijn
Woordenlijst kennen! - Ella Van Reusel - PBA-LA 1
, OLOD - Psychologie
PERSPECTIEVEN – PSYCHOLOGIE
WETENSCHAPPELIJKE STROMINGEN:
BIOLOGISCHE PSYCHOLOGIE:
= menselijk gedrag via werking van de hersenen en genetica
BEHAVIORISME = GEDRAGSPSYCHOLOGIE: COGNITIEVE PSYCHOLOGIE:
• begin 20e eeuw, • reactie op behaviorisme
• introspectie; naar binnen kijken • ontstaan jaren 50
o geheugen, discipline, blijheid,.. • info buitenwereld verwerken
→ verwijzing naar onzichtbare dingen o bv. armer vs rijker
• alles moet objectief zijn o gelijkenis met computer als mens
o bv. schrijven - opletten (subjectief) à informatieverwerkers met gedrag als gevolg
THERAPEUTISCHE STROMINGEN:
PSYCHODYNAMISCHE PSYCHOLOGIE: HUMANISTISCHE PSYCHOLOGIE:
• = theorieën van floïd • jaren 60
• Meerdere mannetjes in ons hoofd die discussiëren • = persoonlijke groei en zelfontwikkeling
WETENSCHAPPELIJK STATUUT VAN DE PSYCHOLOGIE EN BIOMEDISCHE WET.
één studie zegt niks => wees kritisch
wet. proces van onderzoek = keuzes maken doorheen onderzoek zijn toch beetje subjectief → wet. leidt tot vermoedens
• nudging = mensen manipuleren zonder dat ze het weten
EETGEDRAG (COGNITIEF):
§ bord met meer eten → je eet meer § snoepje 2m weg zetten → je eet minder
§ jongens eten meer bij meisjes § weinig betalen voor veel eten → slecht gevoel
§ eten is niet alleen uit honger § buffet - klein bord, meer kauwen, servet benen, stokjes eten →
§ magere ober → je bestelt minder eten minder eten
= WANSINK
• amerikaanse professor over eten en psychologie
• studies in toptijdschriften
• onderzoek over pizza = 150 wiskundige fouten in 32 pg
• geen fraude gepleegd, geen bedrieger, niet ter kwade trouw
Ø wou ten goede onderzoek doen, keuzes in voordeel van eigen carrière
DIEDERIK A. STABEL
= wel fraude gepleegd - bestaat niet veel
o treinstation nederland - ordelijkheid en discriminatie
• terug getrokken, niet betrouwbaar
• onderzoeker is nooit naar station geweest, hij heeft gefantaseerd
Woordenlijst kennen! - Ella Van Reusel - PBA-LA 2
, OLOD - Psychologie
PSYCHOLOOG BEN
repliceren = onderzoek exact op dezelfde manier nadoen
• onderzoek van Ben heeft andere resultaten dan de gerepliceerde onderzoeken
• wet. tijdschrift weigert die 2 onderzoeken want is negatief = commercieel
= REPLICATIECRISIS IN PSYCHOLOGIE
• veel bevindingen die tot ander resultaat komen
• extra onderzoek → 1/ 3 kon gerepliceerd worden
META WETENSCHAP
= onderzoekt de staat van de wetenschap + v. bepaalde wet. onderzoeken
• Spin = de manier waarop je een onderzoek verwoord maakt dat er zogezegd wel een positief resultaat/ een verschil is
• Study publication bias = helft van negatieve studies valt weg bij publicaties
CONCLUSIE
• Psychologie probeert op een wetenschappelijk manier het psychisch functioneren te bestuderen
→ Dat lukt niet altijd even goed
• Minimaal aantal gevallen van fraude
• Veel vaker: laakbare onderzoekspraktijken
Ø onbetrouwbare statistische methoden
Ø onkritisch gebruik van bepaalde methoden
• Mogelijke oplossingen
Ø kritisch nadenken over statistische methoden
Ø een meer transparante manier van wetenschapsbeoefening (Open Science)
Ø Preregistratie
• Complexiteit van gedrag
• Fouten en bias bestaan maar we ontdekken ze en leren ervan
• Eén studie ≠ waarheid: pas na herhaling en convergerend bewijs krijgen we vertrouwen → Kritisch zijn.
• Psychologie vernieuwt zichzelf met open science
• Wetenschap groeit door vragen te blijven stellen
HOOFDSTUK 2: DE HERSENEN
= psychisch functioneren is enkel mogelijk bij lichamelijke activiteit (hersenen)
Hersenen/ centraal zenuwstelsel = associeren we met psychische activiteiten
1. FUNCTIONELE OPDELING VAN DE HERSENEN
• Chomsky: structuur van taal is te complex om te leren
• Chomsky: aangeboren taalverwervingsapparaat in de hersenen
BROCA
o observeerde een man met hersenschade → die man kon enkel ‘tatatata’ zeggen
• afasie van broca = zone van broca in de hersenen
• verschillende klanken uitspreken gaat niet meer, begrijpen taal wel nog
WERNICKE
• afasie van wernicke = zone van wernicke in hersenen
• kan woorden en klanken spreken zonder de inhoudelijke sensie
• begrijpen van taal werkt niet meer
Woordenlijst kennen! - Ella Van Reusel - PBA-LA 3
PSYCHOLOGIE
INLEIDING: ACTUELE VRAAGSTUKKEN
WETENSCHAPPELIJKE DISCIPLINE
• menselijk gedrag en ervaringen proberen begrijpen
• vertrekt vanuit het individu
• cognities - gedachten - emoties
Ø = mentale voorstellingen die we hebben van de wereld
Ø beeld van wereld in ons hoofd begrijpen (bv. faalangst)
• waarnemen = heeft te maken met vroegere ervaringen
• geheugen slaat dingen op die we ervaren op manier die we waarnemen
Ø sommige dingen slaan we op, andere worden weggefilterd
• interne geestelijke processen - ontwikkelings, persoonlijkheidspsychologie
• externe gedragingen
SOORTEN PSYCHOLOGIE
KLINISCHE PSYCHOLOGIE
• hoe mentale processen fout kunnen lopen en zorgen voor moeilijkheden
Ø mensen die denken altijd aangekeken worden
Ø mensen die niet vroeg kunnen opstaan
ORGANISATIE, ARBEIDSPSYCHOLOGIE
• hoe relaties tussen mensen organiseren, samenwerken → zodat output efficiënt is
Ø soorten mensen binnen een organisatie + wie past er binnen organisaties
Ø sollicitatieproces → maakt niet uit wie er leidinggevende wordt
§ hoeft niet op basis van motivatie
EXPERIMENTELE PSYCHOLOGIE
• 1 variabele veranderen → kijken naar effect → observationele methode
Ø probeert psychologische functies te bestuderen via een experiment
• = natuurlijke omgeving veranderen zodat de impact w beperkt + aantal varia bestuderen
§ Komt er in een nette omgeving meer/ minder stereotypering voor?
• experimenteel binnen sociale psychologie - interacties
Ø zelfrapportage: vragen wat mensen zelf denken → zichzelf mooier voorstellen
ALGEMENE PSYCHOLOGIE:
→ woordenschat + termen
• gaat nergens dieper op in
Ø bv. leerprocessen, vocabularium
• lange termijn geheugen
• korte termijn = paar seconden (Bv noteren tijdens les)
PSYCHOLOGIE VS PSYCHIATRIE
• psychologie = zelfstandig, geen medicatie voorschrijven
→ interne geestelijke processen en externe gedragingen
• psychiater = geneeskundig, wel medicatie voorschrijven
→ gedragingen die ‘pathologisch’ zijn
Woordenlijst kennen! - Ella Van Reusel - PBA-LA 1
, OLOD - Psychologie
PERSPECTIEVEN – PSYCHOLOGIE
WETENSCHAPPELIJKE STROMINGEN:
BIOLOGISCHE PSYCHOLOGIE:
= menselijk gedrag via werking van de hersenen en genetica
BEHAVIORISME = GEDRAGSPSYCHOLOGIE: COGNITIEVE PSYCHOLOGIE:
• begin 20e eeuw, • reactie op behaviorisme
• introspectie; naar binnen kijken • ontstaan jaren 50
o geheugen, discipline, blijheid,.. • info buitenwereld verwerken
→ verwijzing naar onzichtbare dingen o bv. armer vs rijker
• alles moet objectief zijn o gelijkenis met computer als mens
o bv. schrijven - opletten (subjectief) à informatieverwerkers met gedrag als gevolg
THERAPEUTISCHE STROMINGEN:
PSYCHODYNAMISCHE PSYCHOLOGIE: HUMANISTISCHE PSYCHOLOGIE:
• = theorieën van floïd • jaren 60
• Meerdere mannetjes in ons hoofd die discussiëren • = persoonlijke groei en zelfontwikkeling
WETENSCHAPPELIJK STATUUT VAN DE PSYCHOLOGIE EN BIOMEDISCHE WET.
één studie zegt niks => wees kritisch
wet. proces van onderzoek = keuzes maken doorheen onderzoek zijn toch beetje subjectief → wet. leidt tot vermoedens
• nudging = mensen manipuleren zonder dat ze het weten
EETGEDRAG (COGNITIEF):
§ bord met meer eten → je eet meer § snoepje 2m weg zetten → je eet minder
§ jongens eten meer bij meisjes § weinig betalen voor veel eten → slecht gevoel
§ eten is niet alleen uit honger § buffet - klein bord, meer kauwen, servet benen, stokjes eten →
§ magere ober → je bestelt minder eten minder eten
= WANSINK
• amerikaanse professor over eten en psychologie
• studies in toptijdschriften
• onderzoek over pizza = 150 wiskundige fouten in 32 pg
• geen fraude gepleegd, geen bedrieger, niet ter kwade trouw
Ø wou ten goede onderzoek doen, keuzes in voordeel van eigen carrière
DIEDERIK A. STABEL
= wel fraude gepleegd - bestaat niet veel
o treinstation nederland - ordelijkheid en discriminatie
• terug getrokken, niet betrouwbaar
• onderzoeker is nooit naar station geweest, hij heeft gefantaseerd
Woordenlijst kennen! - Ella Van Reusel - PBA-LA 2
, OLOD - Psychologie
PSYCHOLOOG BEN
repliceren = onderzoek exact op dezelfde manier nadoen
• onderzoek van Ben heeft andere resultaten dan de gerepliceerde onderzoeken
• wet. tijdschrift weigert die 2 onderzoeken want is negatief = commercieel
= REPLICATIECRISIS IN PSYCHOLOGIE
• veel bevindingen die tot ander resultaat komen
• extra onderzoek → 1/ 3 kon gerepliceerd worden
META WETENSCHAP
= onderzoekt de staat van de wetenschap + v. bepaalde wet. onderzoeken
• Spin = de manier waarop je een onderzoek verwoord maakt dat er zogezegd wel een positief resultaat/ een verschil is
• Study publication bias = helft van negatieve studies valt weg bij publicaties
CONCLUSIE
• Psychologie probeert op een wetenschappelijk manier het psychisch functioneren te bestuderen
→ Dat lukt niet altijd even goed
• Minimaal aantal gevallen van fraude
• Veel vaker: laakbare onderzoekspraktijken
Ø onbetrouwbare statistische methoden
Ø onkritisch gebruik van bepaalde methoden
• Mogelijke oplossingen
Ø kritisch nadenken over statistische methoden
Ø een meer transparante manier van wetenschapsbeoefening (Open Science)
Ø Preregistratie
• Complexiteit van gedrag
• Fouten en bias bestaan maar we ontdekken ze en leren ervan
• Eén studie ≠ waarheid: pas na herhaling en convergerend bewijs krijgen we vertrouwen → Kritisch zijn.
• Psychologie vernieuwt zichzelf met open science
• Wetenschap groeit door vragen te blijven stellen
HOOFDSTUK 2: DE HERSENEN
= psychisch functioneren is enkel mogelijk bij lichamelijke activiteit (hersenen)
Hersenen/ centraal zenuwstelsel = associeren we met psychische activiteiten
1. FUNCTIONELE OPDELING VAN DE HERSENEN
• Chomsky: structuur van taal is te complex om te leren
• Chomsky: aangeboren taalverwervingsapparaat in de hersenen
BROCA
o observeerde een man met hersenschade → die man kon enkel ‘tatatata’ zeggen
• afasie van broca = zone van broca in de hersenen
• verschillende klanken uitspreken gaat niet meer, begrijpen taal wel nog
WERNICKE
• afasie van wernicke = zone van wernicke in hersenen
• kan woorden en klanken spreken zonder de inhoudelijke sensie
• begrijpen van taal werkt niet meer
Woordenlijst kennen! - Ella Van Reusel - PBA-LA 3
