CONSTRUCTIE EN MATERIALEN 1
(EX MIN. 10/20 OM TE SLAGEN)
Les 1: 3 OKT
Constructie kan gebouwd worden op verschillende bouwwijzen (stapelen, gieten, assemblage, opblazen, weven), een
constructie begint altijd bij een fundering, waarop een vloer wordt gelegd. Daarna komen de muren/ kolommen en als
laatst wordt er een dak op geplaatst
Ruwbouw= dingen die we maken om te dragen (fundering, muren, kolommen, dak, vloer…)
Afbouw= gaat om het dichten en afwerken van de bouwschil (zie 2e bachelor)
Wat is constructie?
> het is een geheel van 2 of meer delen dat zijn samengevoegd (een houten klomp ≠ constructie, een simpel kruis wel)
> constructieleer is de wetenschap van het bouwen van constructies (zoals machines, gebouwen…) en vormt een
belangrijk onderdeel van civiele techniek, de mechanica, werktuigbouwkunde
> in de bouwkunde is een constructie datgene van een bouwwerk dat zorgt voor sterkte, stijfheid en stabiliteit
Wat is bouwen?
> 5 terugkerende elementen:
- oprichten van een bouwwerk (bijvoorbeeld een woning, berging in de tuin, aanbouw aan bestaande woning…)
- Veranderen van een bouwwerk (vernieuwen, renoveren, onderhouden…)
- Perceel waar voorzieningen zijn/ aangelegd moeten worden (aansluitingen voor water, elektriciteit, riolering en telecom)
- Bouwwerk wordt gede nieerd als elke constructie van enige omvang in hout, steen…, die op de standplaats (in)direct
steun vindt in/ op de grond, bedoeld om ter plaatse te functioneren
- Gemeentelijke vergunningsplicht
Hoe en waarom bouwen we?
- verscheidenheid aan functies (wonen, onderwijs, ontspanning…)
- Verscheidenheid aan vormen, stijlen, materialen
- Verscheidenheid aan bouwwijzen (=locatie-/ cultuurgebonden; japan > aardbevingen)
- Invloeden van duurzame en economische aspecten
- Renovaties
- Wettelijke voorschriften
- Beschikbare technieken, materiaal en personeel
Wat typeert een bouwwerk (hieronder 4 utilitaire functies)
- ruimtelijkheid (oppervlakte, volume, vorm) voor het kunnen uitvoeren van functies
- Scheidend of beschermend vermogen tegen wind, regen, kou, gevaarlijke stoffen… (ook voor privacy)
- Verbindend vermogen (gebouwen zijn plekken waar mensen bewegen/ samenkomen)
- Dragende structuur (weerstand tegen belastingen/ bijkomende lasten)
Hiernaast bestaat er ook een maatschappelijke functie: passen in zijn omgeving (zet de Eiffeltoren in een omgeving
van wolkenkrabbers en het ziet er al niet meer zo spectaculair uit. Vandaar waarschijnlijk de keuze voor een natuurrijke
omgeving)
Ruimtelijkheid: punten > lijnen > vlakken > volumes (dimensies) (elk element op een plan heeft een functie!)
Pagina 1 van 27
fi
, Invloeden op constructies en manier van bouwen:
1. DUURZAAMHEID(heeft een invloed op constructies en manier van bouwen) (zie afbeelding vorige pagina)
= een combinatie van het rekening houden met mensen, aarde en resultaat
We ontwerpen voor hergebruik, lange levensduur en demontage
LCA (life cycle analysis)
De 17 SDG’s: opgesteld door de VN, deze moeten we in ons achterhoofd houden bij ontwerpen
Veranderingsgericht bouwen (zie OVAM “24 ontwerprichtlijnen veranderingsgericht bouwen”)
- grondstoffen en uitputtingen
- Groeiende wereldbevolking
- Klimaatverandering, reductie CO2
- 2024: 8% van de broeikasgassen is afkomstig van gebouwen (directe uitstoot)
- Tellen voor 40% van de totale wereldwijde energievraag en voor 12% van het wereldwijde waterverbruik
- Bouwproces algemeen: initiatief - (voor)ontwerp - prijs & contractvorming - werkvoorbereiding - uitvoering -
(voorlopige en de nitieve) oplevering en facturatie - beheer
Problemen bij bouwprocessen: bouwfouten, vertraging, meer- en minkosten, werknemers die niet doen wat er gevraagd is…
- bouwactoren (=bouwteam)
Bouwheer
Onderaannemers
Stabiliteitsingenieur Loodgieter
Interieurarchitect Elektricien
Tuinarchitect Tuinaannemer
Ontwerper installatie Keukenbouwer
… Architect aannemer(s) …
LES 2: 10 OKT
Taken bouwheer: initiatief, verantwoordelijke (maar kan ook sommige verantwoordelijkheden opschuiven naar anderen),
opvolging (zorgen dat het project goed loopt), contracten opstellen, verantwoordelijke voor nanciële aspecten
Taken architect: adviserend en bijstand + begeleiding bouwproces; opmeten, tekenen, plannen, contractdocumenten
(contract met bouwheer > lastboeken, meetstaten…), aanbesteding (documenten zoals meetstaat: openbare aanbesteding
neemt meestal goedkope materialen; in privé sector zijn we iets vrijer daarin), verplichte werfopvolging en nazichten (voor
interieurarchitecten niet verplicht), opleveringen (als alle werken klaar zijn; voorlopige oplevering= direct na de werken en
iedereen die erbij betrokken was is aanwezig > hier voorziet de aannemer een borg van minder dan 5% van de totaal prijs, na
12 maanden = de nitieve oplevering > is er iets fout dan kan het zijn dat de vrijgave van de waarborg uitgesteld wordt tot
de problemen verholpen zijn)
Taken aannemer(s): uitvoerende taken, werfvergaderingen (>kijken naar problemen…), technische che (gezocht als je een
speci eke uitvoering wilt), offertes (=prijsopgave), veiligheid, sturing onderaannemer(s)
Taken stabiliteitsingenieur: opvolging sonderingen, controles bestaande structuren, berekeningen, controles op werf
(enkel indien afgesproken), toepassen van codes voor (brand)veiligheid, draagkracht…
Taken interieurarchitect: ontwerpen binnenomgeving (licht, kleur, materiaal…)
Pagina 2 van 27
fi fifi fi fi
, 2. WETTELIJKE CONTEXT
- vergunningen (voor dragende constructies heb je vergunningsplicht)
Sinds 2018 milieu-vergunning én stedenbouwkundige vergunning én verkavelingsvergunning
- procedure voor omgevingsvergunning met of zonder structurele werken duurt minstens 4 maanden
- procedure voor omgevingsmelding met of zonder structurele werken duurt 30 dagen
- bij structurele werken heb je een architect nodig
- extra documenten om vergunningen te kunnen aanvragen zijn bijv. Brandattest bij openbare gebouwen
- wetgeving en veiligheid
- Eurocodes en EU-normen (voor alle dragende constructies)
- NBN / NBN EN (> globale normen vertaald naar nationale normen) > is enkel een probleem als er iets fout loopt
- KB basisnormen (heeft iets meer waarde dan NBN) > wordt gecontroleerd door overheid (brandveiligheid…)
- STS (technische speci caties)
- Technische voorlichting (zie buildwise)
- Juridische aansprakelijkheid
- Verzekering (vele partijen zijn verplicht verzekerd tegen burgerlijke aansprakelijkheid (10 jaar)
3. ONTWERPPRINCIPES (inclusief ontwerpen, ontwerp voor iedereen)
Er zijn 7 ontwerpprincipes:
- Bruikbaarheid voor iedereen (vooral in openbare plaatsen)
- Flexibel gebruik (denk aan de toekomst)
- Eenvoudig en op gevoel te gebruiken
- Begrijpelijke informatie (kort en krachtig)
- Ruimte voor vergissing (denk aan welke vergissingen er gemaakt kunnen worden en hoe we dat kunnen oplossen)
- Weinig moeite (wat als iemand zijn been breekt? Is er dan sanitair op het gelijkvloers voorzien? Etc.)
- Geschikte afmetingen en voldoende plaats
4. LANGETERMIJNDOELSTELLINGEN (van overheden; heeft te maken met energie en CO2-uitstoot)
Doelstellingen EU/ Vlaamse en andere Gewestelijke Overheden:
Tegen 2040: Vlaanderen Asbestvrij (tegen 2034 risicovolle asbesttoepassingen in slechte staat verwijderen)
—> niet wettelijk verplicht voor woningen; maar wel bijkomende maatregelen (subsidies, premies)
Tegen 2050: Vlaanderen Energieneutraal
—>Label A (+) op EPC (energieprestatiecerti caat), verkoop en verhuur via renovatieverplichting sinds 2023
Tekenen: grof (grote lijnen + opwerking) VS jn (ingezoomd, details)
—> je hebt vlakke projectie, plannen of plattegrond, verticale snedes
Pagina 3 van 27
fi fi fi
(EX MIN. 10/20 OM TE SLAGEN)
Les 1: 3 OKT
Constructie kan gebouwd worden op verschillende bouwwijzen (stapelen, gieten, assemblage, opblazen, weven), een
constructie begint altijd bij een fundering, waarop een vloer wordt gelegd. Daarna komen de muren/ kolommen en als
laatst wordt er een dak op geplaatst
Ruwbouw= dingen die we maken om te dragen (fundering, muren, kolommen, dak, vloer…)
Afbouw= gaat om het dichten en afwerken van de bouwschil (zie 2e bachelor)
Wat is constructie?
> het is een geheel van 2 of meer delen dat zijn samengevoegd (een houten klomp ≠ constructie, een simpel kruis wel)
> constructieleer is de wetenschap van het bouwen van constructies (zoals machines, gebouwen…) en vormt een
belangrijk onderdeel van civiele techniek, de mechanica, werktuigbouwkunde
> in de bouwkunde is een constructie datgene van een bouwwerk dat zorgt voor sterkte, stijfheid en stabiliteit
Wat is bouwen?
> 5 terugkerende elementen:
- oprichten van een bouwwerk (bijvoorbeeld een woning, berging in de tuin, aanbouw aan bestaande woning…)
- Veranderen van een bouwwerk (vernieuwen, renoveren, onderhouden…)
- Perceel waar voorzieningen zijn/ aangelegd moeten worden (aansluitingen voor water, elektriciteit, riolering en telecom)
- Bouwwerk wordt gede nieerd als elke constructie van enige omvang in hout, steen…, die op de standplaats (in)direct
steun vindt in/ op de grond, bedoeld om ter plaatse te functioneren
- Gemeentelijke vergunningsplicht
Hoe en waarom bouwen we?
- verscheidenheid aan functies (wonen, onderwijs, ontspanning…)
- Verscheidenheid aan vormen, stijlen, materialen
- Verscheidenheid aan bouwwijzen (=locatie-/ cultuurgebonden; japan > aardbevingen)
- Invloeden van duurzame en economische aspecten
- Renovaties
- Wettelijke voorschriften
- Beschikbare technieken, materiaal en personeel
Wat typeert een bouwwerk (hieronder 4 utilitaire functies)
- ruimtelijkheid (oppervlakte, volume, vorm) voor het kunnen uitvoeren van functies
- Scheidend of beschermend vermogen tegen wind, regen, kou, gevaarlijke stoffen… (ook voor privacy)
- Verbindend vermogen (gebouwen zijn plekken waar mensen bewegen/ samenkomen)
- Dragende structuur (weerstand tegen belastingen/ bijkomende lasten)
Hiernaast bestaat er ook een maatschappelijke functie: passen in zijn omgeving (zet de Eiffeltoren in een omgeving
van wolkenkrabbers en het ziet er al niet meer zo spectaculair uit. Vandaar waarschijnlijk de keuze voor een natuurrijke
omgeving)
Ruimtelijkheid: punten > lijnen > vlakken > volumes (dimensies) (elk element op een plan heeft een functie!)
Pagina 1 van 27
fi
, Invloeden op constructies en manier van bouwen:
1. DUURZAAMHEID(heeft een invloed op constructies en manier van bouwen) (zie afbeelding vorige pagina)
= een combinatie van het rekening houden met mensen, aarde en resultaat
We ontwerpen voor hergebruik, lange levensduur en demontage
LCA (life cycle analysis)
De 17 SDG’s: opgesteld door de VN, deze moeten we in ons achterhoofd houden bij ontwerpen
Veranderingsgericht bouwen (zie OVAM “24 ontwerprichtlijnen veranderingsgericht bouwen”)
- grondstoffen en uitputtingen
- Groeiende wereldbevolking
- Klimaatverandering, reductie CO2
- 2024: 8% van de broeikasgassen is afkomstig van gebouwen (directe uitstoot)
- Tellen voor 40% van de totale wereldwijde energievraag en voor 12% van het wereldwijde waterverbruik
- Bouwproces algemeen: initiatief - (voor)ontwerp - prijs & contractvorming - werkvoorbereiding - uitvoering -
(voorlopige en de nitieve) oplevering en facturatie - beheer
Problemen bij bouwprocessen: bouwfouten, vertraging, meer- en minkosten, werknemers die niet doen wat er gevraagd is…
- bouwactoren (=bouwteam)
Bouwheer
Onderaannemers
Stabiliteitsingenieur Loodgieter
Interieurarchitect Elektricien
Tuinarchitect Tuinaannemer
Ontwerper installatie Keukenbouwer
… Architect aannemer(s) …
LES 2: 10 OKT
Taken bouwheer: initiatief, verantwoordelijke (maar kan ook sommige verantwoordelijkheden opschuiven naar anderen),
opvolging (zorgen dat het project goed loopt), contracten opstellen, verantwoordelijke voor nanciële aspecten
Taken architect: adviserend en bijstand + begeleiding bouwproces; opmeten, tekenen, plannen, contractdocumenten
(contract met bouwheer > lastboeken, meetstaten…), aanbesteding (documenten zoals meetstaat: openbare aanbesteding
neemt meestal goedkope materialen; in privé sector zijn we iets vrijer daarin), verplichte werfopvolging en nazichten (voor
interieurarchitecten niet verplicht), opleveringen (als alle werken klaar zijn; voorlopige oplevering= direct na de werken en
iedereen die erbij betrokken was is aanwezig > hier voorziet de aannemer een borg van minder dan 5% van de totaal prijs, na
12 maanden = de nitieve oplevering > is er iets fout dan kan het zijn dat de vrijgave van de waarborg uitgesteld wordt tot
de problemen verholpen zijn)
Taken aannemer(s): uitvoerende taken, werfvergaderingen (>kijken naar problemen…), technische che (gezocht als je een
speci eke uitvoering wilt), offertes (=prijsopgave), veiligheid, sturing onderaannemer(s)
Taken stabiliteitsingenieur: opvolging sonderingen, controles bestaande structuren, berekeningen, controles op werf
(enkel indien afgesproken), toepassen van codes voor (brand)veiligheid, draagkracht…
Taken interieurarchitect: ontwerpen binnenomgeving (licht, kleur, materiaal…)
Pagina 2 van 27
fi fifi fi fi
, 2. WETTELIJKE CONTEXT
- vergunningen (voor dragende constructies heb je vergunningsplicht)
Sinds 2018 milieu-vergunning én stedenbouwkundige vergunning én verkavelingsvergunning
- procedure voor omgevingsvergunning met of zonder structurele werken duurt minstens 4 maanden
- procedure voor omgevingsmelding met of zonder structurele werken duurt 30 dagen
- bij structurele werken heb je een architect nodig
- extra documenten om vergunningen te kunnen aanvragen zijn bijv. Brandattest bij openbare gebouwen
- wetgeving en veiligheid
- Eurocodes en EU-normen (voor alle dragende constructies)
- NBN / NBN EN (> globale normen vertaald naar nationale normen) > is enkel een probleem als er iets fout loopt
- KB basisnormen (heeft iets meer waarde dan NBN) > wordt gecontroleerd door overheid (brandveiligheid…)
- STS (technische speci caties)
- Technische voorlichting (zie buildwise)
- Juridische aansprakelijkheid
- Verzekering (vele partijen zijn verplicht verzekerd tegen burgerlijke aansprakelijkheid (10 jaar)
3. ONTWERPPRINCIPES (inclusief ontwerpen, ontwerp voor iedereen)
Er zijn 7 ontwerpprincipes:
- Bruikbaarheid voor iedereen (vooral in openbare plaatsen)
- Flexibel gebruik (denk aan de toekomst)
- Eenvoudig en op gevoel te gebruiken
- Begrijpelijke informatie (kort en krachtig)
- Ruimte voor vergissing (denk aan welke vergissingen er gemaakt kunnen worden en hoe we dat kunnen oplossen)
- Weinig moeite (wat als iemand zijn been breekt? Is er dan sanitair op het gelijkvloers voorzien? Etc.)
- Geschikte afmetingen en voldoende plaats
4. LANGETERMIJNDOELSTELLINGEN (van overheden; heeft te maken met energie en CO2-uitstoot)
Doelstellingen EU/ Vlaamse en andere Gewestelijke Overheden:
Tegen 2040: Vlaanderen Asbestvrij (tegen 2034 risicovolle asbesttoepassingen in slechte staat verwijderen)
—> niet wettelijk verplicht voor woningen; maar wel bijkomende maatregelen (subsidies, premies)
Tegen 2050: Vlaanderen Energieneutraal
—>Label A (+) op EPC (energieprestatiecerti caat), verkoop en verhuur via renovatieverplichting sinds 2023
Tekenen: grof (grote lijnen + opwerking) VS jn (ingezoomd, details)
—> je hebt vlakke projectie, plannen of plattegrond, verticale snedes
Pagina 3 van 27
fi fi fi
