Samenvatting Capita selecta
criminologie
2026-2027
Register
xxx belangrijk zinsdeel
xxx kern / belangrijkste woorden
xxx opsomming volgt
xxx uitzonderingen
xxx literatuur
,Inhoudsopgave
Week 1: het meten van criminaliteit................................................................4
Henry, Stuart & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition,
Taylor & Francis. Chapter 1, What is crime?, p. 1-18.......................................................4
Henry, S. & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition, Taylor &
Francis. Chapter 13, section on Classical and Contemporary Labeling theory, p. 200-
207................................................................................................................................. 9
Nelen, H, Althoff, M. & Janssen, J. (2021). Boetedoening of lynchpartij? Enkele reflecties
over Naming & Shaming in de 21e eeuw. Tijdschrift over Cultuur en Criminaliteit,
2021(11), 3, p. 3-15...................................................................................................... 12
Week 2: Het meten van de omvang van criminaliteit; cybercriminaliteit..........14
Newburn, T. (2017). Criminology. 3rd Edition. London/New York: Routledge pp. 44-75. 14
Samenvatting rapport van Jong, P.W. de & Leerkes, A.S. (2026). “Vinkjes in het
strafrecht?; Een kwantitatieve analyse van sociaaleconomische positie en verschillen in
afdoeningsuitkomsten.”................................................................................................ 18
Wagen, W. van der, Oerlemans, J.J. & Weulen Kranenberg (eds.) (2024). Basisboek
cybercriminaliteit; een criminologisch overzicht; Den Haag: Boom. Gelezen moeten
worden paragraaf 2.2 Cybercriminaliteit in historisch perspectief (p. 23-36) en
paragraaf 2.4 Cybercriminaliteit in methodologisch perspectief (p. 43-63)..................20
Week 3: Criminaliteit vanuit het perspectief van de levensloopcriminologie....25
Farrington, D.P. (2010). Life-course and developmental theories in criminology. The
Sage handbook of criminological theory. London: Sage, 249-270.................................25
..................................................................................................................................... 35
Van der Laan, A., Rokven, J., Weijters, G. & Beerthuijzen, M. (2018). De daling in
jeugdcriminaliteit: minder risico, meer bescherming? Tijdschrift voor Criminologie, p.
35-58............................................................................................................................ 36
Weijer, S. van de & Spapens, T. (2019). Intergenerationele overdracht en criminele
families: introductie. Tijdschrift voor Criminologie (61), 2, 119-131.............................39
Week 4: Criminaliteit vanuit het perspectief van leren...................................42
Stuart Henry & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition,
Taylor & Francis. Chapter 9, Socio-Psychological and Cognitive Learning Theories -
“Stinking Thinking” - 129-142......................................................................................42
Van de Rakt, M., Weerman, F. & Need, A. (2005) Delinquent gedrag van jongens en
meisjes: het (anti)sociale kapitaal van vriendschapsrelaties. Mens & Maatschappij,
80(4), p. 328-352.......................................................................................................... 48
Bertjan Doosje, Fathali M Moghaddam, Arie W Kruglanski, Arjan de Wolf, Liesbeth Mann
and Allard R Feddes (2016). Terrorism, radicalization and de-radicalization, Current
Opinion in Psychology, 11:79–84..................................................................................50
Week 5: Criminaliteit vanuit het perspectief van anomie en strain..................54
Stuart Henry & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition, Taylor
& Francis. Chapter 15, Anomie and Strain Theories: “The Sick Society” - 248-271.......54
2
, Lindeman, J. (2024) Under Pressure. Juridische professionals in de strafrechtspleging
onder druk. (14), 2, p. 12-33.........................................................................................58
Week 6: het belang van de buurt + perspectief leefomgeving........................59
Haan, W. de (2001). Sociaal-ecologische benaderingen. In E. Lissenberg e.a.
(red.). Tegen de regels. Nijmegen: Ars Aequi Libri. p. 171-190.....................................59
Walberg, A. (2014). Vertrouwen komt echt te voet Over waarom het krachtwijkenbeleid
nog nauwelijks effect kon sorteren In: Paul Ponsaers Lodewijk Gunther Moor Wim
D’haese Marnix Eysink Smeets (eds.). Politie en haar maatschappelijke partners.
Cahiers Politiestudies.................................................................................................... 65
Bervoets, E. , Bruinsma, M. , Turan, H. , Veerman, E. (2017). Horen Zien en Zwijgen.
Opsporing in stadsbuurten en dorpen met een gesloten gemeenschap. Apeldoorn:
Politie en Wetenschap. Hoofdstuk 2 (p. 27-34) en hoofdstuk 5 (p. 93-118)..................68
Week 7: Situationele criminaliteitspreventie en digitale surveillance..............70
Clarke, R. Situational Crime Prevention: Theoretical Background and Current Practice,
259-272........................................................................................................................ 70
Snaphaan, T. (2021). Licht, camera, actie! Een intelligencegestuurde aanpak van
criminaliteit met crime scripting. Panopticon, 42(6), 488–507......................................77
Marc Schuilenburg en Melvin Soudijn (2023). Digitale surveillance. Tijdschrift over
Cultuur & Criminaliteit (13)2, 3-12...............................................................................79
Wouter Landman. (2023). De zegen en vloek van digitale politiesurveillance. Tijdschrift
over Cultuur & Criminaliteit (13) 2, 57-65....................................................................81
3
, Week 1: het meten van criminaliteit
Henry, Stuart & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth
Edition, Taylor & Francis. Chapter 1, What is crime?, p. 1-18.
- Geen overkoepelende definitie van ‘crime’ probleem te
minieme uitleg vs. te uitgebreid definitie is wel nodig, denk aan
het maken van beleidsbeslissingen.
- Het is veranderd in de tijd wat wel/niet als criminaliteit wordt gezien
(bv. Alcohol drinken, pedofilie).
- Verschilt per land/cultuur (bv. Gedoogd drugsbeleid).
- Morele schemerzone (bv. Prostitutie).
- Opportuniteitsbeginsel: in NL kunnen we zelf bepalen welke SF we
vervolgen.
Criminologen zijn het niet eens over de definitie van crime. Als de
wettelijke definitie te smal is, blijven harmen buiten beeld (bv. Huiselijk
geweld, huwelijksverkrachting, discriminatie). Is de definitie te breed dan
wordt elke afwijking een misdrijf (bv. “zonde” onder canoniek recht).
De klassieke (juridische) definitie stelt dat een misdrijf is wat het strafrecht
als zodanig aanmerkt (Tappan). Kritische criminologen (o.a. Sutherland)
vinden dit te beperkt: het sluit bijvoorbeeld white-collar crime,
milieudelicten en overheidsgeweld uit, terwijl deze net zo schadelijk
kunnen zijn. Ook is de wet cultureel en historisch relatief (bv. Drugs,
abortus, prostitutie verschillen per staat/tijd).
Niet alleen wetgevers bepalen wat crime is, maar ook rechters
(jurisprudentie) bepalen dit. Kritische criminologen stellen dat machtige
groepen (lobbyisten, bedrijven) via politieke invloed bepalen wat wel en
niet strafbaar wordt gesteld (punitief populisme).
Drie theoretische benaderingen
1. Consensus-benadering (Durkheim): crime is wat de collectieve
moraal schokt; problematisch omdat het uitgaat van een gedeelde
moraal die er vaak niet is.
2. Constructivistische benadering: betekenis van “harm” ontstaat
sociaal en is contextafhankelijk (bv. Verkrachting vs. huwelijk tussen
tieners).
3. Conflict-benadering (o.a. Marx): crime wordt gedefinieerd door de
machtigen om hun belangen te beschermen; verklaart waarom
“straatcriminaliteit” zwaarder wordt bestraft dan veel schadelijker
witteboordencriminaliteit.
Machteloze vs. machtige criminelen
“Crimes of the powerless” (straatcriminaliteit) worden veel harder
aangepakt dan “crimes of the powerful” (fraude, milieudelicten, corporate
4
criminologie
2026-2027
Register
xxx belangrijk zinsdeel
xxx kern / belangrijkste woorden
xxx opsomming volgt
xxx uitzonderingen
xxx literatuur
,Inhoudsopgave
Week 1: het meten van criminaliteit................................................................4
Henry, Stuart & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition,
Taylor & Francis. Chapter 1, What is crime?, p. 1-18.......................................................4
Henry, S. & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition, Taylor &
Francis. Chapter 13, section on Classical and Contemporary Labeling theory, p. 200-
207................................................................................................................................. 9
Nelen, H, Althoff, M. & Janssen, J. (2021). Boetedoening of lynchpartij? Enkele reflecties
over Naming & Shaming in de 21e eeuw. Tijdschrift over Cultuur en Criminaliteit,
2021(11), 3, p. 3-15...................................................................................................... 12
Week 2: Het meten van de omvang van criminaliteit; cybercriminaliteit..........14
Newburn, T. (2017). Criminology. 3rd Edition. London/New York: Routledge pp. 44-75. 14
Samenvatting rapport van Jong, P.W. de & Leerkes, A.S. (2026). “Vinkjes in het
strafrecht?; Een kwantitatieve analyse van sociaaleconomische positie en verschillen in
afdoeningsuitkomsten.”................................................................................................ 18
Wagen, W. van der, Oerlemans, J.J. & Weulen Kranenberg (eds.) (2024). Basisboek
cybercriminaliteit; een criminologisch overzicht; Den Haag: Boom. Gelezen moeten
worden paragraaf 2.2 Cybercriminaliteit in historisch perspectief (p. 23-36) en
paragraaf 2.4 Cybercriminaliteit in methodologisch perspectief (p. 43-63)..................20
Week 3: Criminaliteit vanuit het perspectief van de levensloopcriminologie....25
Farrington, D.P. (2010). Life-course and developmental theories in criminology. The
Sage handbook of criminological theory. London: Sage, 249-270.................................25
..................................................................................................................................... 35
Van der Laan, A., Rokven, J., Weijters, G. & Beerthuijzen, M. (2018). De daling in
jeugdcriminaliteit: minder risico, meer bescherming? Tijdschrift voor Criminologie, p.
35-58............................................................................................................................ 36
Weijer, S. van de & Spapens, T. (2019). Intergenerationele overdracht en criminele
families: introductie. Tijdschrift voor Criminologie (61), 2, 119-131.............................39
Week 4: Criminaliteit vanuit het perspectief van leren...................................42
Stuart Henry & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition,
Taylor & Francis. Chapter 9, Socio-Psychological and Cognitive Learning Theories -
“Stinking Thinking” - 129-142......................................................................................42
Van de Rakt, M., Weerman, F. & Need, A. (2005) Delinquent gedrag van jongens en
meisjes: het (anti)sociale kapitaal van vriendschapsrelaties. Mens & Maatschappij,
80(4), p. 328-352.......................................................................................................... 48
Bertjan Doosje, Fathali M Moghaddam, Arie W Kruglanski, Arjan de Wolf, Liesbeth Mann
and Allard R Feddes (2016). Terrorism, radicalization and de-radicalization, Current
Opinion in Psychology, 11:79–84..................................................................................50
Week 5: Criminaliteit vanuit het perspectief van anomie en strain..................54
Stuart Henry & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth Edition, Taylor
& Francis. Chapter 15, Anomie and Strain Theories: “The Sick Society” - 248-271.......54
2
, Lindeman, J. (2024) Under Pressure. Juridische professionals in de strafrechtspleging
onder druk. (14), 2, p. 12-33.........................................................................................58
Week 6: het belang van de buurt + perspectief leefomgeving........................59
Haan, W. de (2001). Sociaal-ecologische benaderingen. In E. Lissenberg e.a.
(red.). Tegen de regels. Nijmegen: Ars Aequi Libri. p. 171-190.....................................59
Walberg, A. (2014). Vertrouwen komt echt te voet Over waarom het krachtwijkenbeleid
nog nauwelijks effect kon sorteren In: Paul Ponsaers Lodewijk Gunther Moor Wim
D’haese Marnix Eysink Smeets (eds.). Politie en haar maatschappelijke partners.
Cahiers Politiestudies.................................................................................................... 65
Bervoets, E. , Bruinsma, M. , Turan, H. , Veerman, E. (2017). Horen Zien en Zwijgen.
Opsporing in stadsbuurten en dorpen met een gesloten gemeenschap. Apeldoorn:
Politie en Wetenschap. Hoofdstuk 2 (p. 27-34) en hoofdstuk 5 (p. 93-118)..................68
Week 7: Situationele criminaliteitspreventie en digitale surveillance..............70
Clarke, R. Situational Crime Prevention: Theoretical Background and Current Practice,
259-272........................................................................................................................ 70
Snaphaan, T. (2021). Licht, camera, actie! Een intelligencegestuurde aanpak van
criminaliteit met crime scripting. Panopticon, 42(6), 488–507......................................77
Marc Schuilenburg en Melvin Soudijn (2023). Digitale surveillance. Tijdschrift over
Cultuur & Criminaliteit (13)2, 3-12...............................................................................79
Wouter Landman. (2023). De zegen en vloek van digitale politiesurveillance. Tijdschrift
over Cultuur & Criminaliteit (13) 2, 57-65....................................................................81
3
, Week 1: het meten van criminaliteit
Henry, Stuart & Desiré, J.M. Anastasia (2025), Essential Criminology, Fifth
Edition, Taylor & Francis. Chapter 1, What is crime?, p. 1-18.
- Geen overkoepelende definitie van ‘crime’ probleem te
minieme uitleg vs. te uitgebreid definitie is wel nodig, denk aan
het maken van beleidsbeslissingen.
- Het is veranderd in de tijd wat wel/niet als criminaliteit wordt gezien
(bv. Alcohol drinken, pedofilie).
- Verschilt per land/cultuur (bv. Gedoogd drugsbeleid).
- Morele schemerzone (bv. Prostitutie).
- Opportuniteitsbeginsel: in NL kunnen we zelf bepalen welke SF we
vervolgen.
Criminologen zijn het niet eens over de definitie van crime. Als de
wettelijke definitie te smal is, blijven harmen buiten beeld (bv. Huiselijk
geweld, huwelijksverkrachting, discriminatie). Is de definitie te breed dan
wordt elke afwijking een misdrijf (bv. “zonde” onder canoniek recht).
De klassieke (juridische) definitie stelt dat een misdrijf is wat het strafrecht
als zodanig aanmerkt (Tappan). Kritische criminologen (o.a. Sutherland)
vinden dit te beperkt: het sluit bijvoorbeeld white-collar crime,
milieudelicten en overheidsgeweld uit, terwijl deze net zo schadelijk
kunnen zijn. Ook is de wet cultureel en historisch relatief (bv. Drugs,
abortus, prostitutie verschillen per staat/tijd).
Niet alleen wetgevers bepalen wat crime is, maar ook rechters
(jurisprudentie) bepalen dit. Kritische criminologen stellen dat machtige
groepen (lobbyisten, bedrijven) via politieke invloed bepalen wat wel en
niet strafbaar wordt gesteld (punitief populisme).
Drie theoretische benaderingen
1. Consensus-benadering (Durkheim): crime is wat de collectieve
moraal schokt; problematisch omdat het uitgaat van een gedeelde
moraal die er vaak niet is.
2. Constructivistische benadering: betekenis van “harm” ontstaat
sociaal en is contextafhankelijk (bv. Verkrachting vs. huwelijk tussen
tieners).
3. Conflict-benadering (o.a. Marx): crime wordt gedefinieerd door de
machtigen om hun belangen te beschermen; verklaart waarom
“straatcriminaliteit” zwaarder wordt bestraft dan veel schadelijker
witteboordencriminaliteit.
Machteloze vs. machtige criminelen
“Crimes of the powerless” (straatcriminaliteit) worden veel harder
aangepakt dan “crimes of the powerful” (fraude, milieudelicten, corporate
4
