Hoofdstuk 1,
Inleiding: organisatiekunde in historisch perspectief
SMART: speci ek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden.
1.1 Wat is een organisatie?
Organisaties komen vaak voor in het dagelijks leven, denk maar aan de organisatie waar
je werkt of sport. Een organisatie wordt ook wel omschreven als een doelgerichte
samenwerkingsverband. Organisaties kunnen onderling verschillen, maar hebben altijd
drie dingen gemeen; ze beschikken over mensen, middelen en doelstellingen.
We zien organisaties ook wel als doelgerichte samenwerkingsverbanden.
Naast deze indeling kan er gekeken worden naar andere criteria, namelijk naar de
juridische rechtsvorm. Hierbij vallen organisaties uiteen in twee grote groepen, namelijk
de organisaties met en zonder rechtspersoonlijkheid. Onder de organisaties zonder
rechtspersoonlijkheid vallen de vennootschap onder rma, eenmanszaak en de
commanditaire vennootschap. Onder de organisaties met rechtspersoonlijkheid vallen de
naamloze vennootschap, stichting, onderlinge waarborgmaatschappij, vereniging en
besloten vennootschap.
1.2 Globale ontwikkelingen in de organisatietheorie
De term organisatie is door de volgende ontwikkelingen tot stand gekomen:
- Scienti c management (Frederick Taylor); deze theorie streefde naar e ciëntie. Het
draaide om taakverdeling, taakspecialisatie, wat de managers zouden aansturen.
- Human-relationsbenadering kwam voort uit de Hawthorne-experimenten. Steeds
meer mensen gingen nadenken over dat het sociale aspect ook belangrijk was. Door
de sociale aspecten tijdens het werken te betrekken, kan het bedrijf hier succes uit
halen. De mens is geen machine, de mens staat voorop.
- Revisionisme ontstond na de kritiek op de human-relationsbenadering. Uit deze
gedachtegang kwam naar voren dat organisaties en mensen belangrijk zijn. Het
Scienti c management en human-relationsbenadering werden toegepast binnen
organisaties.
- Systeemtheorie en contingentiebenadering; ze beseften dat de organisaties
moesten worden beschouwd als open systemen, die invloed uitoefenen op hun
omgeving en vaak nog sterker door die omgeving beïnvloed werden. Denk aan
democratisering, automatisering en globalisering.
1
fifi fi fi ffi
, 1.3 Het economische kringloopmodel
De wisselwerking tussen organisaties houdt onze welvaart in stand. Er zijn namelijk
verschillende gebieden waarin organisaties opereren. Mensen (kennis en ervaring) en
middelen (informatie, energie, grondsto en, machines) zijn inputfactoren. Die worden
omgezet in producten en diensten, de outputfactoren voor de afnemers. Organisatie-
evenwicht binnen het model betekent dat de organisatie haar belanghebbenden van
binnen en buiten de organisatie beloont, zodat zij gemotiveerd zullen blijven.
1.4 Het managementproces
Binnen de organisatie heeft de leidinggevende een belangrijke rol, hij dient de processen
binnen het bedrijf zo in te richten dat hij er voldoende output uit kan halen om de
doelstellingen te kunnen realiseren. Hierbij wordt de eerder genoemde theorie van Fayol
toegepast, waaruit er drie functies voor het management gecreëerd kunnen worden:
- Beleidsvorming; bij het vormen van beleid gaat het om het duidelijk vaststellen,
plannen, analyseren van doelstellingen. Daarbij wordt gekeken naar wat er zich binnen
en buiten de organisatie voordoet.
- Structurering; hierbij gaat het om het verdelen van verantwoordelijkheden, functies, en
taken. Er wordt duidelijk gekeken naar welke structuur de organisatie zal aannemen.
- Uitvoering; hierbij gaat het om het doen beheersen, uitvoeren en bijsturen van de
organisatieprocessen. Het gaat hier dus om het optimaal laten verlopen van de
activiteiten binnen de organisatie.
1.5 Doelstellingen
Elke organisatie is opgericht met een bepaald doel. Het Universitair Medisch Centrum
(UMC) is bijvoorbeeld opgericht om mensen die ziek zijn op te nemen, te behandelen en
deze uiteindelijk beter te maken. Elke organisatie heeft haar eigen missie, visie en
doelstellingen. Missie is een doel dat een organisatie opstelt om haar droom te kunnen
verwezenlijken, terwijl visie de droom is die een organisatie voor ogen heeft. Een
ondernemer heeft bepaalde resultaten voor ogen, doelstellingen, en zal ook nadenken
over hoe hij deze doelstellingen wil bereiken, strategie.
Het stelt eerst de visie en missie op, vervolgens bepaalt het de doelstellingen en
uitgangspunten die leiden tot een beleid en strategie, wat kan worden omgezet naar
uitvoering.
1.6 Het 7S-model
Het 7S-model, de volgende S-en hebben een samenhang met elkaar:
- Strategy: geeft de route aan van de organisatie om haar doelstellingen te behalen.
- Skills: de kerncompetenties, de competenties die een organisatie onderscheidt en
succesvol maakt. Kennis en (sleutel)vaardigheden.
- Sta : het personeel van de organisatie. Inzet en kwaliteit van de medewerkers.
- Shared Values: de kernwaarden van de organisatie, bedrijfscultuur. De gedeelde
normen en waarden, de ziel, identiteit en het karakter van een organisatie.
- Structure: de organisatie-structuur. Arbeidsverdeling naar functie en taak.
- Systems: inrichting en sturingen van systemen en processen binnen de organisatie,
zoals het inkoopsysteem.
- Style: de managementstijl, de wijze waarop en de houding van waaruit leiding en
aansturing wordt gegeven.
2
ff ff
,Hoofdstuk 2, Strategy
2.1 Inleiding
Een organisatie kan haar doelstellingen slechts realiseren als er een duidelijke analyse is
van de huidige situatie van het bedrijf en de gewenste situatie. Nadat er een analyse is
gedaan naar deze situatie, is het vaststellen van een strategie een handig hulpmiddel om
de doelstellingen richting te kunnen geven.
Een organisatie heeft doelen die ze graag willen behalen, de route/manier ernaar toe/ hoe
de gewenste situatie gerealiseerd wordt = de strategie
Strategie veronderstelt:
- Inzicht in de huidige situatie om goed in te spelen op de gewenste situatie.
- Resultaten uit het heden/verleden en kijken wat haalbaar is in de toekomst.
- Een route die overeenstemt met de missie en visie van de organisatie.
2.2 Het strategisch ondernemingsplan
In het strategisch ondernemingsplan worden stappen beschreven die de route van de
onderneming beschrijven naar het realiseren van de doelstellingen. In de planfase wordt
de gekozen strategie uitgewerkt. Deze uitvoering heeft betrekking op: inkoop, marketing,
personeel, productie en nanciën. Het plan wordt dan uitgevoerd en tijdens de uitvoering
zal er gecontroleerd worden of de geformuleerde doelstellingen bereikt zijn.
De uitgangspositie van een organisatie moet eerst worden vastgesteld voordat de
organisatie haar strategie kan wijzigen. Het analyseren van de situatie wordt aan de hand
van een aantal modellen gedaan, beginnend met het businessde nition model van
Abell. Binnen dit model wordt er gekeken naar drie belangrijke groepen:
- Hoe; welke technologieën worden er gehanteerd?
- Wat; wat is de vraag van de klant?
- Wie; welke groepen klanten?
3
fi fi
, Met behulp van de SWOT-analyse van Michael Porter kan de situatie van een
organisatie ook geanalyseerd worden. Dit wordt gedaan aan de hand van deze punten:
- Strengths (sterktes);
- Weaknesses (zwaktes);
- Opportunities (kansen);
- Threats (bedreigingen).
De sterkte- en zwakteanalyse wordt vooral gebruikt om binnen de organisatie te kijken
naar de eigen punten, terwijl bij de kansen en bedreigingen wordt gekeken naar de markt,
buiten de organisatie. Deze SWOT wordt bij elkaar gebracht in de confrontatiematrix.
Het BCG-model kan ook een handig model zijn om te gebruiken bij het analyseren van
de situatie. In dit model worden de producten of productgroepen in kaart gebracht die de
organisatie aanbiedt. Hierbij wordt de positie van het desbetre ende product in kaart
gebracht naar twee ingangen; de potentiële marktgroei, hoeveel gaat deze markt nog
groeien? En het relatieve marktaandeel, wat is ons marktaandeel ten opzichte van de
grootste concurrent?
Deze kunnen gekenmerkt worden door hoge of
lage groei/marktaandeel. Er zijn vier soorten:
- Question Mark (streaming service Apple TV);
deze kenmerkt zich door een hoge marktgroei
en laag marktaandeel.
- Cash Cow (iPhone); deze kenmerkt zich door
een lage marktgroei en een hoog marktaandeel.
- Star (AirPods); deze kenmerkt zich door een
hoge marktgroei en hoog marktaandeel.
- Dog (iPod); deze kenmerkt zich door een lage
marktgroei en een laag marktaandeel.
4
ff
Inleiding: organisatiekunde in historisch perspectief
SMART: speci ek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden.
1.1 Wat is een organisatie?
Organisaties komen vaak voor in het dagelijks leven, denk maar aan de organisatie waar
je werkt of sport. Een organisatie wordt ook wel omschreven als een doelgerichte
samenwerkingsverband. Organisaties kunnen onderling verschillen, maar hebben altijd
drie dingen gemeen; ze beschikken over mensen, middelen en doelstellingen.
We zien organisaties ook wel als doelgerichte samenwerkingsverbanden.
Naast deze indeling kan er gekeken worden naar andere criteria, namelijk naar de
juridische rechtsvorm. Hierbij vallen organisaties uiteen in twee grote groepen, namelijk
de organisaties met en zonder rechtspersoonlijkheid. Onder de organisaties zonder
rechtspersoonlijkheid vallen de vennootschap onder rma, eenmanszaak en de
commanditaire vennootschap. Onder de organisaties met rechtspersoonlijkheid vallen de
naamloze vennootschap, stichting, onderlinge waarborgmaatschappij, vereniging en
besloten vennootschap.
1.2 Globale ontwikkelingen in de organisatietheorie
De term organisatie is door de volgende ontwikkelingen tot stand gekomen:
- Scienti c management (Frederick Taylor); deze theorie streefde naar e ciëntie. Het
draaide om taakverdeling, taakspecialisatie, wat de managers zouden aansturen.
- Human-relationsbenadering kwam voort uit de Hawthorne-experimenten. Steeds
meer mensen gingen nadenken over dat het sociale aspect ook belangrijk was. Door
de sociale aspecten tijdens het werken te betrekken, kan het bedrijf hier succes uit
halen. De mens is geen machine, de mens staat voorop.
- Revisionisme ontstond na de kritiek op de human-relationsbenadering. Uit deze
gedachtegang kwam naar voren dat organisaties en mensen belangrijk zijn. Het
Scienti c management en human-relationsbenadering werden toegepast binnen
organisaties.
- Systeemtheorie en contingentiebenadering; ze beseften dat de organisaties
moesten worden beschouwd als open systemen, die invloed uitoefenen op hun
omgeving en vaak nog sterker door die omgeving beïnvloed werden. Denk aan
democratisering, automatisering en globalisering.
1
fifi fi fi ffi
, 1.3 Het economische kringloopmodel
De wisselwerking tussen organisaties houdt onze welvaart in stand. Er zijn namelijk
verschillende gebieden waarin organisaties opereren. Mensen (kennis en ervaring) en
middelen (informatie, energie, grondsto en, machines) zijn inputfactoren. Die worden
omgezet in producten en diensten, de outputfactoren voor de afnemers. Organisatie-
evenwicht binnen het model betekent dat de organisatie haar belanghebbenden van
binnen en buiten de organisatie beloont, zodat zij gemotiveerd zullen blijven.
1.4 Het managementproces
Binnen de organisatie heeft de leidinggevende een belangrijke rol, hij dient de processen
binnen het bedrijf zo in te richten dat hij er voldoende output uit kan halen om de
doelstellingen te kunnen realiseren. Hierbij wordt de eerder genoemde theorie van Fayol
toegepast, waaruit er drie functies voor het management gecreëerd kunnen worden:
- Beleidsvorming; bij het vormen van beleid gaat het om het duidelijk vaststellen,
plannen, analyseren van doelstellingen. Daarbij wordt gekeken naar wat er zich binnen
en buiten de organisatie voordoet.
- Structurering; hierbij gaat het om het verdelen van verantwoordelijkheden, functies, en
taken. Er wordt duidelijk gekeken naar welke structuur de organisatie zal aannemen.
- Uitvoering; hierbij gaat het om het doen beheersen, uitvoeren en bijsturen van de
organisatieprocessen. Het gaat hier dus om het optimaal laten verlopen van de
activiteiten binnen de organisatie.
1.5 Doelstellingen
Elke organisatie is opgericht met een bepaald doel. Het Universitair Medisch Centrum
(UMC) is bijvoorbeeld opgericht om mensen die ziek zijn op te nemen, te behandelen en
deze uiteindelijk beter te maken. Elke organisatie heeft haar eigen missie, visie en
doelstellingen. Missie is een doel dat een organisatie opstelt om haar droom te kunnen
verwezenlijken, terwijl visie de droom is die een organisatie voor ogen heeft. Een
ondernemer heeft bepaalde resultaten voor ogen, doelstellingen, en zal ook nadenken
over hoe hij deze doelstellingen wil bereiken, strategie.
Het stelt eerst de visie en missie op, vervolgens bepaalt het de doelstellingen en
uitgangspunten die leiden tot een beleid en strategie, wat kan worden omgezet naar
uitvoering.
1.6 Het 7S-model
Het 7S-model, de volgende S-en hebben een samenhang met elkaar:
- Strategy: geeft de route aan van de organisatie om haar doelstellingen te behalen.
- Skills: de kerncompetenties, de competenties die een organisatie onderscheidt en
succesvol maakt. Kennis en (sleutel)vaardigheden.
- Sta : het personeel van de organisatie. Inzet en kwaliteit van de medewerkers.
- Shared Values: de kernwaarden van de organisatie, bedrijfscultuur. De gedeelde
normen en waarden, de ziel, identiteit en het karakter van een organisatie.
- Structure: de organisatie-structuur. Arbeidsverdeling naar functie en taak.
- Systems: inrichting en sturingen van systemen en processen binnen de organisatie,
zoals het inkoopsysteem.
- Style: de managementstijl, de wijze waarop en de houding van waaruit leiding en
aansturing wordt gegeven.
2
ff ff
,Hoofdstuk 2, Strategy
2.1 Inleiding
Een organisatie kan haar doelstellingen slechts realiseren als er een duidelijke analyse is
van de huidige situatie van het bedrijf en de gewenste situatie. Nadat er een analyse is
gedaan naar deze situatie, is het vaststellen van een strategie een handig hulpmiddel om
de doelstellingen richting te kunnen geven.
Een organisatie heeft doelen die ze graag willen behalen, de route/manier ernaar toe/ hoe
de gewenste situatie gerealiseerd wordt = de strategie
Strategie veronderstelt:
- Inzicht in de huidige situatie om goed in te spelen op de gewenste situatie.
- Resultaten uit het heden/verleden en kijken wat haalbaar is in de toekomst.
- Een route die overeenstemt met de missie en visie van de organisatie.
2.2 Het strategisch ondernemingsplan
In het strategisch ondernemingsplan worden stappen beschreven die de route van de
onderneming beschrijven naar het realiseren van de doelstellingen. In de planfase wordt
de gekozen strategie uitgewerkt. Deze uitvoering heeft betrekking op: inkoop, marketing,
personeel, productie en nanciën. Het plan wordt dan uitgevoerd en tijdens de uitvoering
zal er gecontroleerd worden of de geformuleerde doelstellingen bereikt zijn.
De uitgangspositie van een organisatie moet eerst worden vastgesteld voordat de
organisatie haar strategie kan wijzigen. Het analyseren van de situatie wordt aan de hand
van een aantal modellen gedaan, beginnend met het businessde nition model van
Abell. Binnen dit model wordt er gekeken naar drie belangrijke groepen:
- Hoe; welke technologieën worden er gehanteerd?
- Wat; wat is de vraag van de klant?
- Wie; welke groepen klanten?
3
fi fi
, Met behulp van de SWOT-analyse van Michael Porter kan de situatie van een
organisatie ook geanalyseerd worden. Dit wordt gedaan aan de hand van deze punten:
- Strengths (sterktes);
- Weaknesses (zwaktes);
- Opportunities (kansen);
- Threats (bedreigingen).
De sterkte- en zwakteanalyse wordt vooral gebruikt om binnen de organisatie te kijken
naar de eigen punten, terwijl bij de kansen en bedreigingen wordt gekeken naar de markt,
buiten de organisatie. Deze SWOT wordt bij elkaar gebracht in de confrontatiematrix.
Het BCG-model kan ook een handig model zijn om te gebruiken bij het analyseren van
de situatie. In dit model worden de producten of productgroepen in kaart gebracht die de
organisatie aanbiedt. Hierbij wordt de positie van het desbetre ende product in kaart
gebracht naar twee ingangen; de potentiële marktgroei, hoeveel gaat deze markt nog
groeien? En het relatieve marktaandeel, wat is ons marktaandeel ten opzichte van de
grootste concurrent?
Deze kunnen gekenmerkt worden door hoge of
lage groei/marktaandeel. Er zijn vier soorten:
- Question Mark (streaming service Apple TV);
deze kenmerkt zich door een hoge marktgroei
en laag marktaandeel.
- Cash Cow (iPhone); deze kenmerkt zich door
een lage marktgroei en een hoog marktaandeel.
- Star (AirPods); deze kenmerkt zich door een
hoge marktgroei en hoog marktaandeel.
- Dog (iPod); deze kenmerkt zich door een lage
marktgroei en een laag marktaandeel.
4
ff
