SAMENVATTING
Verpleegkundige methodiek en
vaardigheden 3
Perfusie • Transfusie • Cardiologie (ECG & cardiale ondersteuning)
Bachelor Verpleegkunde – VIVES | academiejaar 2026–2027
Volledig in eigen woorden, met zelfgemaakte schema's en ECG-voorbeelden
Wat zit erin?
Vooraf het vak in een notendop, examenvorm (70% schriftelijk, 30% vaardigheden) en welke
vaardigheden waar in deze samenvatting staan
Deel 1 – Perfusie observatie circulatie, vocht- en elektrolytenbalans, ANTT, perfusievloeistoffen,
complicaties, materiaal, rekenen, procedures, alle katheters (kort perifeer →
poortkatheter), hypodermoclyse, intra-osseus
Deel 2 – Transfusie wetgeving, transfusieketen, bloedgroepen (ABO/rhesus), pretransfusietesten,
bloedcomponenten & bewaring, veiligheidsregels, complicaties, materiaal, procedure
Deel 3 – Cardiologie ECG: elektrofysiologie, papier, intervallen, afleidingen, 7-stappenplan, alle ritmes,
infarct; ECG-opname; defibrillatie, cardioversie, pacemaker, PCI, IABP, Impella
Deel 4 – Overzichten alle bevoegdheden (B1/B2/C), rekenblad met 14 uitgewerkte oefeningen, getallen en
termijnen, beslisschema ritmes, 20 valkuilen, afkortingen en begrippenlijst
Extra kaders 'In het kort', 'Let op', 'Onthoud' en 'Wetgeving', overzichtstabellen,
zelftestvragen per hoofdstuk en 6 oefenstroken met oplossing
,Inhoud
Over dit vak en deze samenvatting.......................................................................................................................... 4
Het vak in een notendop.................................................................................................................................... 4
Hoe word je geëvalueerd?................................................................................................................................. 4
Wat wordt praktisch ingeoefend?...................................................................................................................... 4
Zo gebruik je deze samenvatting........................................................................................................................ 5
Deel 1 – Perfusie..................................................................................................................................................... 6
1. Inleiding......................................................................................................................................................... 6
2. Observatie van de circulatie........................................................................................................................... 6
3. Infectiepreventie en -controle...................................................................................................................... 10
4. Intraveneuze perfusietherapie..................................................................................................................... 11
5. Veneuze toegangswegen.............................................................................................................................. 32
6. Katheterfixatie.............................................................................................................................................. 33
7. De korte perifere katheter........................................................................................................................... 33
8. De lange perifere katheter (mini-midline).................................................................................................... 38
9. De midline katheter (MC)............................................................................................................................. 38
10. De centraal ingebrachte centrale katheter (CICC)......................................................................................39
11. De perifeer ingebrachte centrale katheter (PICC)....................................................................................... 46
12. De getunnelde centraal veneuze katheter.................................................................................................. 48
13. De poortkatheter (TIVAD)........................................................................................................................... 49
14. Hypodermoclyse........................................................................................................................................ 54
15. Intra-osseuze perfusie (IO)......................................................................................................................... 55
Deel 2 – Transfusie................................................................................................................................................ 57
1–2. Inleiding en definitie................................................................................................................................. 57
3. Wetgeving voor de verpleegkundige............................................................................................................ 57
4. Transfusiewetgeving en betrokken instanties.............................................................................................. 57
5. De transfusieketen....................................................................................................................................... 58
6. Soorten transfusies...................................................................................................................................... 58
7. Samenstelling van bloed............................................................................................................................... 59
8. De bloedgroepen.......................................................................................................................................... 59
9. Kwalificatie van de bloeddonatie.................................................................................................................. 61
10. Pretransfusietesten.................................................................................................................................... 61
11. Bloedcomponenten en hun bewaring........................................................................................................ 62
12. Richtlijnen voor transfusie- en patiëntveiligheid........................................................................................ 64
13–14. Indicaties en complicaties..................................................................................................................... 65
15. Materiaal.................................................................................................................................................... 65
16. Toegangswegen voor transfusie................................................................................................................. 67
17. Procedure: een transfusie opstarten (B2)................................................................................................... 67
Deel 3 – Cardiologie.............................................................................................................................................. 70
VMV3 – Perfusie, transfusie & cardiologie | samenvatting 2
, 1. Ritmestoornissen – klinische interpretatie van het ECG...............................................................................70
1.2 ECG-opname.............................................................................................................................................. 87
2. Cardiale ondersteuning en behandeling....................................................................................................... 89
Oefenen: ECG's lezen met het 7-stappenplan.................................................................................................. 97
Deel 4 – Overzichten om te herhalen.................................................................................................................. 100
1. Wie mag wat? Alle bevoegdheden op een rij............................................................................................. 100
2. Rekenblad.................................................................................................................................................. 100
3. Getallen en termijnen................................................................................................................................ 102
4. Ritmes herkennen: een beslisschema......................................................................................................... 106
5. Twintig klassieke valkuilen......................................................................................................................... 107
6. Afkortingen................................................................................................................................................ 107
7. Begrippenlijst............................................................................................................................................. 109
VMV3 – Perfusie, transfusie & cardiologie | samenvatting 3
, Over dit vak en deze samenvatting
IN HET KORT
VMV3 draait om de zorg voor de circulatie: vocht en medicatie via een ader (of onderhuids of in het bot), bloed
geven, en het ECG lezen en opnemen. Het examen bestaat uit een schriftelijk deel (70%) en een
vaardigheidsexamen (30%). Deze samenvatting volgt de volgorde van de syllabus en is daarop afgestemd.
Het vak in een notendop
Opleidingsonderdeel Verpleegkundige methodiek en vaardigheden 3 – 6 studiepunten – eerste semester
Inhoud observatie, ondersteuning en optimalisatie van de circulatie: perfusie, transfusie en
cardiologie (ECG en cardiale ondersteuning), met casuïstiek en vaardigheidstraining
Werkvormen hoorcolleges, werkcolleges (met voorbereiding in zelfstudie), casuïstiek en
vaardigheidstraining
Studiemateriaal de syllabus en de PowerPoints op Toledo
Wetgeving de handelingen worden gekoppeld aan de gecoördineerde wet van 10 mei 2015 en het
KB van 18 juni 1990 (lijst van technische verpleegkundige verstrekkingen en
toevertrouwde handelingen). Daarom staat bij elke techniek of het een B1-, B2-, C-
handeling of een medische handeling is (overzicht in Deel 4)
Hoe word je geëvalueerd?
Onderdeel Wat?
Schriftelijk examen – 70% meerkeuzevragen, open en gesloten vragen. Een eenvoudig rekentoestel is toegestaan
Vaardigheidsexamen – 30% de praktisch ingeoefende verstrekkingen (zie de tabel hieronder)
Rekenen rekenvaardigheden horen bij dit vak en kunnen mee getoetst worden (zie het
rekenblad in Deel 4)
Voorkennis er wordt ook getoetst of je de eerder verworven kennis en vaardigheden nog
beheerst, bv. bloedparameters (VMV2), veneuze bloedafname, SC-injectie en
verpleegkundig rekenen
Herkansen er zijn geen deeloverdrachten: je legt bij een herkansing het volledige vak opnieuw af
Score op 20
Wat wordt praktisch ingeoefend?
De ECTS-fiche noemt deze verstrekkingen en handelingen. Rechts zie je waar je de theorie en de procedure in
deze samenvatting vindt.
Vaardigheid volgens de ECTS-fiche Bevoegdheid Waar in deze samenvatting?
Korte perifere intraveneuze katheter plaatsen en verwijderen B1 Deel 1, 7.7 en 7.10
IV-infuustherapie voorbereiden, toedienen en opvolgen, B2 Deel 1, 4.9 tot 4.22
eventueel met technische hulpmiddelen
Verzorging van lange perifere katheter, midline, PICC en – Deel 1, hoofdstuk 8, 9, 11 en 12
getunnelde katheters
VMV3 – Perfusie, transfusie & cardiologie | samenvatting 4
Verpleegkundige methodiek en
vaardigheden 3
Perfusie • Transfusie • Cardiologie (ECG & cardiale ondersteuning)
Bachelor Verpleegkunde – VIVES | academiejaar 2026–2027
Volledig in eigen woorden, met zelfgemaakte schema's en ECG-voorbeelden
Wat zit erin?
Vooraf het vak in een notendop, examenvorm (70% schriftelijk, 30% vaardigheden) en welke
vaardigheden waar in deze samenvatting staan
Deel 1 – Perfusie observatie circulatie, vocht- en elektrolytenbalans, ANTT, perfusievloeistoffen,
complicaties, materiaal, rekenen, procedures, alle katheters (kort perifeer →
poortkatheter), hypodermoclyse, intra-osseus
Deel 2 – Transfusie wetgeving, transfusieketen, bloedgroepen (ABO/rhesus), pretransfusietesten,
bloedcomponenten & bewaring, veiligheidsregels, complicaties, materiaal, procedure
Deel 3 – Cardiologie ECG: elektrofysiologie, papier, intervallen, afleidingen, 7-stappenplan, alle ritmes,
infarct; ECG-opname; defibrillatie, cardioversie, pacemaker, PCI, IABP, Impella
Deel 4 – Overzichten alle bevoegdheden (B1/B2/C), rekenblad met 14 uitgewerkte oefeningen, getallen en
termijnen, beslisschema ritmes, 20 valkuilen, afkortingen en begrippenlijst
Extra kaders 'In het kort', 'Let op', 'Onthoud' en 'Wetgeving', overzichtstabellen,
zelftestvragen per hoofdstuk en 6 oefenstroken met oplossing
,Inhoud
Over dit vak en deze samenvatting.......................................................................................................................... 4
Het vak in een notendop.................................................................................................................................... 4
Hoe word je geëvalueerd?................................................................................................................................. 4
Wat wordt praktisch ingeoefend?...................................................................................................................... 4
Zo gebruik je deze samenvatting........................................................................................................................ 5
Deel 1 – Perfusie..................................................................................................................................................... 6
1. Inleiding......................................................................................................................................................... 6
2. Observatie van de circulatie........................................................................................................................... 6
3. Infectiepreventie en -controle...................................................................................................................... 10
4. Intraveneuze perfusietherapie..................................................................................................................... 11
5. Veneuze toegangswegen.............................................................................................................................. 32
6. Katheterfixatie.............................................................................................................................................. 33
7. De korte perifere katheter........................................................................................................................... 33
8. De lange perifere katheter (mini-midline).................................................................................................... 38
9. De midline katheter (MC)............................................................................................................................. 38
10. De centraal ingebrachte centrale katheter (CICC)......................................................................................39
11. De perifeer ingebrachte centrale katheter (PICC)....................................................................................... 46
12. De getunnelde centraal veneuze katheter.................................................................................................. 48
13. De poortkatheter (TIVAD)........................................................................................................................... 49
14. Hypodermoclyse........................................................................................................................................ 54
15. Intra-osseuze perfusie (IO)......................................................................................................................... 55
Deel 2 – Transfusie................................................................................................................................................ 57
1–2. Inleiding en definitie................................................................................................................................. 57
3. Wetgeving voor de verpleegkundige............................................................................................................ 57
4. Transfusiewetgeving en betrokken instanties.............................................................................................. 57
5. De transfusieketen....................................................................................................................................... 58
6. Soorten transfusies...................................................................................................................................... 58
7. Samenstelling van bloed............................................................................................................................... 59
8. De bloedgroepen.......................................................................................................................................... 59
9. Kwalificatie van de bloeddonatie.................................................................................................................. 61
10. Pretransfusietesten.................................................................................................................................... 61
11. Bloedcomponenten en hun bewaring........................................................................................................ 62
12. Richtlijnen voor transfusie- en patiëntveiligheid........................................................................................ 64
13–14. Indicaties en complicaties..................................................................................................................... 65
15. Materiaal.................................................................................................................................................... 65
16. Toegangswegen voor transfusie................................................................................................................. 67
17. Procedure: een transfusie opstarten (B2)................................................................................................... 67
Deel 3 – Cardiologie.............................................................................................................................................. 70
VMV3 – Perfusie, transfusie & cardiologie | samenvatting 2
, 1. Ritmestoornissen – klinische interpretatie van het ECG...............................................................................70
1.2 ECG-opname.............................................................................................................................................. 87
2. Cardiale ondersteuning en behandeling....................................................................................................... 89
Oefenen: ECG's lezen met het 7-stappenplan.................................................................................................. 97
Deel 4 – Overzichten om te herhalen.................................................................................................................. 100
1. Wie mag wat? Alle bevoegdheden op een rij............................................................................................. 100
2. Rekenblad.................................................................................................................................................. 100
3. Getallen en termijnen................................................................................................................................ 102
4. Ritmes herkennen: een beslisschema......................................................................................................... 106
5. Twintig klassieke valkuilen......................................................................................................................... 107
6. Afkortingen................................................................................................................................................ 107
7. Begrippenlijst............................................................................................................................................. 109
VMV3 – Perfusie, transfusie & cardiologie | samenvatting 3
, Over dit vak en deze samenvatting
IN HET KORT
VMV3 draait om de zorg voor de circulatie: vocht en medicatie via een ader (of onderhuids of in het bot), bloed
geven, en het ECG lezen en opnemen. Het examen bestaat uit een schriftelijk deel (70%) en een
vaardigheidsexamen (30%). Deze samenvatting volgt de volgorde van de syllabus en is daarop afgestemd.
Het vak in een notendop
Opleidingsonderdeel Verpleegkundige methodiek en vaardigheden 3 – 6 studiepunten – eerste semester
Inhoud observatie, ondersteuning en optimalisatie van de circulatie: perfusie, transfusie en
cardiologie (ECG en cardiale ondersteuning), met casuïstiek en vaardigheidstraining
Werkvormen hoorcolleges, werkcolleges (met voorbereiding in zelfstudie), casuïstiek en
vaardigheidstraining
Studiemateriaal de syllabus en de PowerPoints op Toledo
Wetgeving de handelingen worden gekoppeld aan de gecoördineerde wet van 10 mei 2015 en het
KB van 18 juni 1990 (lijst van technische verpleegkundige verstrekkingen en
toevertrouwde handelingen). Daarom staat bij elke techniek of het een B1-, B2-, C-
handeling of een medische handeling is (overzicht in Deel 4)
Hoe word je geëvalueerd?
Onderdeel Wat?
Schriftelijk examen – 70% meerkeuzevragen, open en gesloten vragen. Een eenvoudig rekentoestel is toegestaan
Vaardigheidsexamen – 30% de praktisch ingeoefende verstrekkingen (zie de tabel hieronder)
Rekenen rekenvaardigheden horen bij dit vak en kunnen mee getoetst worden (zie het
rekenblad in Deel 4)
Voorkennis er wordt ook getoetst of je de eerder verworven kennis en vaardigheden nog
beheerst, bv. bloedparameters (VMV2), veneuze bloedafname, SC-injectie en
verpleegkundig rekenen
Herkansen er zijn geen deeloverdrachten: je legt bij een herkansing het volledige vak opnieuw af
Score op 20
Wat wordt praktisch ingeoefend?
De ECTS-fiche noemt deze verstrekkingen en handelingen. Rechts zie je waar je de theorie en de procedure in
deze samenvatting vindt.
Vaardigheid volgens de ECTS-fiche Bevoegdheid Waar in deze samenvatting?
Korte perifere intraveneuze katheter plaatsen en verwijderen B1 Deel 1, 7.7 en 7.10
IV-infuustherapie voorbereiden, toedienen en opvolgen, B2 Deel 1, 4.9 tot 4.22
eventueel met technische hulpmiddelen
Verzorging van lange perifere katheter, midline, PICC en – Deel 1, hoofdstuk 8, 9, 11 en 12
getunnelde katheters
VMV3 – Perfusie, transfusie & cardiologie | samenvatting 4
