Polarisatie en fake news – gastcollege Joseph Al Bacha
SOCIALE MEDIA
Zowel jongeren (78%) als volwassenen (60%) hebben moeite om fake
news te herkennen.
Sinds 2010 sterke stijging van depressie, automutilatie en zelfmoord bij
jongeren.
FAKE NEWS
= containerbegrip voor desinformatie
Waarom?
- Vroeger: voor commerciële redenen bv. geld verdienen via
nepadvertenties
- Nu: voor politieke redenen bv. stemmen winnen
Misinformatie = opzettelijke misleidende informatie
Misinformatie Desinformatie
Opzettelijke misleidende info Opzettelijke misleidende info
Niet gecoördineerd Meestal gecoördineerd
Doel: Persoonlijk (economisch) Doel: publieke debat,
voordeel democratische processen
Gevaren:
- Polarisatie
o Proces waarbij tegenstellingen worden verscherpt
o 3 lagen van polarisatie:
1. Gedachtenconstructie (wij-zij)
2. Brandstof (media, retoriek, gebeurtenissen, acties, …)
3. Gevoelsdynamiek (beïnvloeding gedrag van
groepen/individuen)
o Rollen in polarisatie
1. Pushers: actieve aanjagers
2. Joiners: meelopers
3. Silent: stille middengroep (belangrijk voor de-escalatie)
Bv. zwarte-piet-debat, overbevolking gevangenis, genderneutrale
wc’s, doden van wolven, …
, - Complottheorieën
o Verspreiding gebeurt via desinformatie
o Inhoudelijke focus: wantrouwen en ontevredenheid in overheid
en maatschappij
o Bedreiging van individuele vrijheden
o Vaak indirect antisemitisch
Bv. Illuminati, Andrew Tate, Elon Musk, Jordan B. Peterson, Joe Rogan,
Area 51 …
Online desinformatie kan leiden tot offline incidenten! Betogingen, …
MANOSPHERE
- Online subcultuur rond mannelijkheid en vrouwenhaat.
- Speelt in op mannelijke onzekerheid na de seksuele revolutie.
- Vrouwenhaat = sterk onderschatte vorm van online haatspraak.
(Vaak via ‘memes’ in geheime chats)
VERSPREIDING DESINFORMATIE
Polarisering door
- Technologie (algoritmen)
- Content (inhoud boodschappen)
- Omgeving (sociale media)
o Sociale media; algoritmen versterken polarisatie.
Snelle verspreiding via:
Influencers
Bots
Hashtagsurfing, flooding, brigading
AI, deepfakes en gemanipuleerd beeld vergroten
geloofwaardigheid.
ONSZELF WAPENEN
Herken de strategie achter de boodschap
Ga in dialoog i.p.v. in debat
Controleer:
SOCIALE MEDIA
Zowel jongeren (78%) als volwassenen (60%) hebben moeite om fake
news te herkennen.
Sinds 2010 sterke stijging van depressie, automutilatie en zelfmoord bij
jongeren.
FAKE NEWS
= containerbegrip voor desinformatie
Waarom?
- Vroeger: voor commerciële redenen bv. geld verdienen via
nepadvertenties
- Nu: voor politieke redenen bv. stemmen winnen
Misinformatie = opzettelijke misleidende informatie
Misinformatie Desinformatie
Opzettelijke misleidende info Opzettelijke misleidende info
Niet gecoördineerd Meestal gecoördineerd
Doel: Persoonlijk (economisch) Doel: publieke debat,
voordeel democratische processen
Gevaren:
- Polarisatie
o Proces waarbij tegenstellingen worden verscherpt
o 3 lagen van polarisatie:
1. Gedachtenconstructie (wij-zij)
2. Brandstof (media, retoriek, gebeurtenissen, acties, …)
3. Gevoelsdynamiek (beïnvloeding gedrag van
groepen/individuen)
o Rollen in polarisatie
1. Pushers: actieve aanjagers
2. Joiners: meelopers
3. Silent: stille middengroep (belangrijk voor de-escalatie)
Bv. zwarte-piet-debat, overbevolking gevangenis, genderneutrale
wc’s, doden van wolven, …
, - Complottheorieën
o Verspreiding gebeurt via desinformatie
o Inhoudelijke focus: wantrouwen en ontevredenheid in overheid
en maatschappij
o Bedreiging van individuele vrijheden
o Vaak indirect antisemitisch
Bv. Illuminati, Andrew Tate, Elon Musk, Jordan B. Peterson, Joe Rogan,
Area 51 …
Online desinformatie kan leiden tot offline incidenten! Betogingen, …
MANOSPHERE
- Online subcultuur rond mannelijkheid en vrouwenhaat.
- Speelt in op mannelijke onzekerheid na de seksuele revolutie.
- Vrouwenhaat = sterk onderschatte vorm van online haatspraak.
(Vaak via ‘memes’ in geheime chats)
VERSPREIDING DESINFORMATIE
Polarisering door
- Technologie (algoritmen)
- Content (inhoud boodschappen)
- Omgeving (sociale media)
o Sociale media; algoritmen versterken polarisatie.
Snelle verspreiding via:
Influencers
Bots
Hashtagsurfing, flooding, brigading
AI, deepfakes en gemanipuleerd beeld vergroten
geloofwaardigheid.
ONSZELF WAPENEN
Herken de strategie achter de boodschap
Ga in dialoog i.p.v. in debat
Controleer:
