Hoofdstuk 2: psychologische
stromingen
1. De psychoanalyse
- Sigmund Freud (1865-1939), arts in Wenen
- Hysterie: lichamelijke klachten zonder biologische oorzaak
WOI: Shellshock
o Mannen die in de oorlog zitten of naar de oorlog gingen kregen
vreemde klachten zoals plots niet meer kunnen lopen, praten,
zien. Zelfs bij een oproeppingsbrief konden ze deze klachten
veroorzaken Freud legt de link tussen doodgaan aan en voor
front voor deze klachten
1.1Uitgangspunten: basisbehoeften (driften)
- De evolutietheorie Darwin als inspiratie
o Overleven
o Aanpassen aan omgeving
o Genen doorgeven
- Overleven volgens Freud
o 2 aangeboren basisbehoeften of driften
o Seks (levensdrift, Eros) en agressie (doodsdrift, Thanatos)
1.2 Uitgangspunten: de opbouw van de psyche
- Combinatie van nature en nurture:
- Nature (je wordt geboren met impulsen waar je niet aan kunt doen),
nurture (je ouders moeten ervoor zorgen dat door de opvoeding
deze impulsen worden onderdrukt)
- Agressie zit in ons alle ingebouwd. Bv er wordt ingebroken en het
gaat om leven en dood met je kind, dan zie je pas hoe agressief je
kunt zijn en zou doen.
- Moeten afstappen van er is alleen maar een dader en/of slachtoffer.
- Ons psychologisch zijn is opgebouwd uit 3 stukken:
o Id: het gene waarmee je geboren bent, de drift die je hebt
o Super-ego: Geweten,
Alles wat is aangeleerd (regels, normen,…)
Vb. je voelt vanuit je id om vreemd te gaan, je super-ego
zegt, nee niet doen want je gaat gestraft worden door je
omgeving of door jezelf
o Ego: Moet de pro’s en de cons naast elkaar gaan leggen
1
, Zaken die niet acceptabel zijn volgens de maatschappij
of super-ego onderdrukken
Compromis komen tussen twee tegengestelde
gevoelens, verlangens
Ego als bemiddelaar
1.3 Uitgangspunten: de vroegere kindertijd
- Belang van vroegere kindertijd
o Vormend
o Ontwikkeling basisvertrouwen en zelfwaarde
o Biologisch: plastisch brein extra gevoeligheid prikkels
o In die eerste periode leer je wie je kan vertrouwen, hoe
belangrijk je bent voor andere. Deze dingen hoeven niet
definitief te zijn, maar dit zijn kwetsbare periodes omdat dit de
basis legt waar de rest wordt opgebouwd
1.4 Uitgangspunten: afweermechanismen
- Definitie: Een afweermechanisme is een manier waarop onze geest
onbewust spanning of innerlijk conflict probeert te verminderen door
bepaalde gevoelens of gedachten te vervormen, te verbergen of op
afstand te houden.
- Doel: psychisch evenwicht bewaren
Afweermechani Kenmerk
sme
Verdringing Onprettige gedachten wegduwen, verdringen
naar het onbewuste
Rationalisatie Het ‘goedpraten’ van gedrag waar we niet trots
op zijn
Verplaatsing Het uiten van je driften op een afgezwakte,
maatschappelijk aanvaarde manier
Sublimatie Het uiten van je driften in een vorm die door de
maatschappij beloond wordt
Reactieformatie Precies het tegenovergestelde doen van wat
iemand (onbewust) werkelijk wil
Projectie Het waarnemen van de eigen negatieve
eigenschappen in iets of iemand anders
1.5 De psychoanalytische behandeling
- Lang (jaren) en complex proces
- Doel: bewustwording van onbewuste en bieden naar inzichten
- Belangrijke bron: de kindertijd
- Methodieken:
2
stromingen
1. De psychoanalyse
- Sigmund Freud (1865-1939), arts in Wenen
- Hysterie: lichamelijke klachten zonder biologische oorzaak
WOI: Shellshock
o Mannen die in de oorlog zitten of naar de oorlog gingen kregen
vreemde klachten zoals plots niet meer kunnen lopen, praten,
zien. Zelfs bij een oproeppingsbrief konden ze deze klachten
veroorzaken Freud legt de link tussen doodgaan aan en voor
front voor deze klachten
1.1Uitgangspunten: basisbehoeften (driften)
- De evolutietheorie Darwin als inspiratie
o Overleven
o Aanpassen aan omgeving
o Genen doorgeven
- Overleven volgens Freud
o 2 aangeboren basisbehoeften of driften
o Seks (levensdrift, Eros) en agressie (doodsdrift, Thanatos)
1.2 Uitgangspunten: de opbouw van de psyche
- Combinatie van nature en nurture:
- Nature (je wordt geboren met impulsen waar je niet aan kunt doen),
nurture (je ouders moeten ervoor zorgen dat door de opvoeding
deze impulsen worden onderdrukt)
- Agressie zit in ons alle ingebouwd. Bv er wordt ingebroken en het
gaat om leven en dood met je kind, dan zie je pas hoe agressief je
kunt zijn en zou doen.
- Moeten afstappen van er is alleen maar een dader en/of slachtoffer.
- Ons psychologisch zijn is opgebouwd uit 3 stukken:
o Id: het gene waarmee je geboren bent, de drift die je hebt
o Super-ego: Geweten,
Alles wat is aangeleerd (regels, normen,…)
Vb. je voelt vanuit je id om vreemd te gaan, je super-ego
zegt, nee niet doen want je gaat gestraft worden door je
omgeving of door jezelf
o Ego: Moet de pro’s en de cons naast elkaar gaan leggen
1
, Zaken die niet acceptabel zijn volgens de maatschappij
of super-ego onderdrukken
Compromis komen tussen twee tegengestelde
gevoelens, verlangens
Ego als bemiddelaar
1.3 Uitgangspunten: de vroegere kindertijd
- Belang van vroegere kindertijd
o Vormend
o Ontwikkeling basisvertrouwen en zelfwaarde
o Biologisch: plastisch brein extra gevoeligheid prikkels
o In die eerste periode leer je wie je kan vertrouwen, hoe
belangrijk je bent voor andere. Deze dingen hoeven niet
definitief te zijn, maar dit zijn kwetsbare periodes omdat dit de
basis legt waar de rest wordt opgebouwd
1.4 Uitgangspunten: afweermechanismen
- Definitie: Een afweermechanisme is een manier waarop onze geest
onbewust spanning of innerlijk conflict probeert te verminderen door
bepaalde gevoelens of gedachten te vervormen, te verbergen of op
afstand te houden.
- Doel: psychisch evenwicht bewaren
Afweermechani Kenmerk
sme
Verdringing Onprettige gedachten wegduwen, verdringen
naar het onbewuste
Rationalisatie Het ‘goedpraten’ van gedrag waar we niet trots
op zijn
Verplaatsing Het uiten van je driften op een afgezwakte,
maatschappelijk aanvaarde manier
Sublimatie Het uiten van je driften in een vorm die door de
maatschappij beloond wordt
Reactieformatie Precies het tegenovergestelde doen van wat
iemand (onbewust) werkelijk wil
Projectie Het waarnemen van de eigen negatieve
eigenschappen in iets of iemand anders
1.5 De psychoanalytische behandeling
- Lang (jaren) en complex proces
- Doel: bewustwording van onbewuste en bieden naar inzichten
- Belangrijke bron: de kindertijd
- Methodieken:
2
