Kwaliteit van leven psychische kwetsbaarheid | Hogeschool Gent | 2026/27 | 18/20 | samenvatting

Kwaliteit van leven bij mensen met
psychische kwetsbaarheid

Les 1: een helikopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg​ 5
1.1 De geschiedenis van de psychiatrie: een kort overzicht​ 5
1.2 De psychiatrie vandaag​ 7
Ervaringsdeskundigen​ 9
Enkele definities​ 9
DSM of ICD​ 10
Biopsychosociale benadering​ 11
Wat is normaal in de psychiatrie?​ 11
Psychiatrische aandoening​ 12
Onrustwekkende toename van psychische problemen​ 12
1.3 Een aantal markante vaststellingen op het vlak van geestelijke gezondheidszorg​ 13
Overconsumptie van antidepressiva (en andere psychofarmaca)​ 13
Zelfdodingen​ 13
Kinderen en jongeren​ 14
Les 2: diagnose en behandeling​ 14
2.1 Psychiatrie en psychiatrische ziektebeelden​ 14
Is psychiatrie wel een medische discipline?​ 14
Spanningen in de visie op medisch model​ 15
Medisch model ⇔ sociale wetenschappen​ 15
Medisch model vandaag​ 16
Psychiatrie ⇔ andere geneeskundige specialisaties​ 16
Wat is een psychiatrische ziekte?​ 16
Symptomen in de psychiatrische geneeskunde​ 17
Onderscheid psychische symptomen en lichamelijke symptomen​ 17
2.2 Diagnose in de psychiatrie: het psychiatrisch onderzoek​ 18
2.3 Diagnose en classificatie​ 19
2.4 Het voorkomen van psychiatrische ziekten (epidemiologie)​ 20
2.5 Oorzaken en ontstaan van psychiatrische ziekten (etiopathogenese)​ 20
Biologische factoren​ 21
Psychologische factoren​ 22
2.6 Gevolgen van psychiatrische stoornissen​ 22
2.7 Behandeling en preventie​ 23
Les 3: de patiënt met een psychische kwetsbaarheid versus de samenleving​ 24
1. Vermaatschappelijking​ 24
1.1 Vermaatschappelijking van zorg​ 24
1.2 Vermaatschappelijking van de geestelijke gezondheidszorg​ 24
Verwante begrippen​ 25



1

, Spanningsvelden​ 25
1.3 Conclusie​ 26
stigma​ 26
2. Maatschappelijke kost van de GGZ​ 28
Commercialisering​ 29
3. Werken en wonen​ 30
Werken​ 30
Wonen​ 30
4. Euthanasie​ 31
4.1 Bij psychisch lijden​ 31
4.2 Bedenkingen en alternatieven​ 32
Les 4: angststoornissen en dwang (leerpad)​ 33
1. Angststoornissen​ 33
2. Pathologische angst​ 33
3. Dwang- en verwante stoornissen​ 35
Les 5: personen met een verslaving en middelengerelateerde problemen​ 36
1. Begrippenkader​ 36
inleiding​ 36
Drugs en psychoactieve middelen​ 38
Neurofysiologische werking van psychoactieve middelen​ 41
2. Beeldvorming​ 42
VERSLAVING EN HOE DE VICIEUZE CIRKEL(S) DOORBREKEN​ 42
Instandhouding van de verslaving: vicieuze cirkels (Van Dijk)​ 43
Van afhankelijkheid naar herstel​ 45
Omgaan met verslaving en middelengerelateerde problemen​ 47
Les 6: neurocognitieve stoornissen​ 49
1. Delirium​ 49
3. Dementie​ 51
Les 7: schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen​ 53
1. Verschil tussen illusies, hallucinaties en wanen​ 53
1.1 Illusies​ 53
1.2 Hallucinaties​ 54
1.3 Wanen​ 54
2. Vier groepen psychotische symptomen​ 55
3. Drie diagnoses die vallen binnen het spectrum van de psychotische stoornissen​ 56
3.1 Voorkomen en verloop​ 56
3.2 Symptomen​ 58
3.3 Oorzaken en etiologie​ 58
3.4 Beschermende factoren​ 59
3.5 Behandeling​ 59
4. De weg naar herstel​ 60
4.1 Tien tips psychosenet.nl​ 60
4.2 LEAP- model​ 60
4.3 Open Dialogue​ 61


2

,Les 8: stemmingsstoornissen en stoornissen met lichamelijke symptomen (leerpad)​62
1. Bipolaire stemmingsstoornissen​ 62
1.1 Bipolaire stoornis​ 62
1.2 Cyclothyme stoornis​ 65
1.3 Depressieve stoornis​ 65
2. Stoornissen met lichamelijke symptomen​ 65
3. Depressieve- stemmingsstoornissen​ 67
Majeure depressiestoornis​ 67
Dysthymie​ 68
Oorzaken van depressie:​ 69
Prevalentie​ 70
Behandeling​ 70
Les 9: stress en trauma (psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen)​ 71
1. Stress​ 71
1.1 Casus Jolien​ 71
Inzichten over stress​ 72
Stress​ 72
‘Gezonde’ stress​ 72
Stress-as​ 72
Balans tussen draagkracht en draaglast: Stress-kwetsbaarheidsmodel​ 73
Window of tolerance​ 74
Omgaan met stress​ 74
Aanpassingsstoornis​ 75
2. Trauma​ 75
Casus Peter​ 75
Inzichten over trauma​ 76
Trauma​ 76
Dimensies van trauma​ 76
Types trauma​ 76
Symptomen van trauma​ 77
Omgaan met trauma​ 77
Post-traumatische stressstoornis (PTSS)​ 77
Les 10: persoonlijkheidsstoornissen​ 78
1. The big five​ 78
1.1 Openheid voor ervaring (Openness)​ 78
1.2 Consciëntieusheid (Conscientiousness)​ 79
1.3 Extraversie (Extraversion)​ 79
1.4 Vriendelijkheid (Agreeableness)​ 79
1.5 Neuroticisme (Neuroticism)​ 79
2. Normale persoonlijkheid ⇔ persoonlijkheidsstoornis?​ 79
2.1 Globale kenmerken van persoonlijkheidsstoornissen​ 80
2.2 Prevalentie​ 80
3. Verschillende persoonlijkheidsstoornissen​ 81
3.1 Cluster A​ 81


3

, Schizoïde PS​ 81
Schizotypische PS​ 82
Paranoïde PS​ 82
3.2 Cluster B​ 82
Antisociale PS​ 82
Borderline PS​ 82
Histrionische PS​ 83
Narcistische PS​ 84
3.3 Cluster C​ 84
Ontwijkende PS​ 84
Dwangmatige/Obsessief compulsieve PS​ 84
Afhankelijke PS​ 84
4. persoonlijkheidsstoornissen: een groep van diagnoses met veel overlap​ 85
5. Etiologie en behandeling​ 85
Les 11: eetstoornissen​ 86
Spectrum: te kaderen binnen totaalbeeld van de persoon​ 86
voedingsprobleem​ 86
eetprobleem​ 87
eetstoornis​ 87
Eetstoornissen zijn geclassificeerd in verschillende types volgens de DSM-V​ 88
Anorexia Nervosa​ 88
Arfid​ 88
Eetbuistoornis​ 88
Boulimia nervosa​ 89
Andere gespecifieerde eetstoornis​ 89
Niet gespecifieerde eetstoornis​ 89
Zichtbare en onzichtbare symptomen van eetstoornissen​ 90
lichamelijk​ 90
3 G’s : gedrag, gedachten gevoelens​ 90
eetgedrag​ 91
Transdiagnostisch model​ 91
Prevalentie​ 92
etiologie​ 92
behandelingsproces​ 93
behandeling​ 93
aanpak​ 93
Inzetten op de verschillende domeinen​ 94
Metafoor van de rode en blauwe ballon​ 94
Rol van orthopedagoog?​ 94
samen aan de tafel: de 4 G’s als basis van een ontspannen tafelsituatie​ 95




4