Geschiedenis 5-6
5.1 Renaissance en humanisme
Renaissance in Italie
In Italie waren relatief veel rijke handelaren die wel interesse had in het laten maken van
kunstwerken.
Ook is daar nog veel erfgoed aanwezig:
- ruines van gebouwen en kunstwerken uit Romeinse tijd in steden
- werken van klasieke schrijvers in bibliotheken
- handelaren en kruisridders hadden klassieke werken van het midden-oosten naar
Italie gebracht.
- schilderkunst: middeleeuwen > onrealistisch, weinig dieptewerking
renaissance > realistisch, dieptewerken
- beeldhouwkunst: renaissance > levensecht, klassieke vormen, vaak naakt.
- bouwkunst: middeleeuwen > zo hoog mogelijke kerken, gotische stijl
renaissance > horizontaal, koepels, zuilen timpaan (driehoek boven ingang)
De rijke handelaren en geestelijken genoten van het leven.
Renaissance > wedergeboorte van klassieke oudheid
Humanisme
Mens staat in het middelpunt, minder aandacht aan godsdienst.
In de 15e en 16e eeuw gingen sommige (intelectuele) mensen wederom nadenken over
politiek, godsdienst en moraal. Ze volgden niet meer blindeloos wat er werd gezegd, net
als bij de klassieke oudheid. > humanisme.
> Nadenken, argumenteren, redeneren en onderzoeken.
Erasmus onderzocht bijvoorbeeld de bijbel door hem te hertalen uit de grondtekst en
vond fouten in de Vulgaat die toen werd gebruikt.
Ook deed men onderzoek naar biologie en het menselijk lichaam.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
Wereldbeeld rond 1450
In 1450 beperkte het werelbeeld van de Europeanen zich tot Europa, Noord-Afrika en
kleine delen van Azie.
Door internationale handel werd Brugge een knooppunt voor de handel. Ook exotische
producten werden hiernaartoe geleverd.
Door de handel was er een gedetailleerde kaart van het Middellandse Zeegbied, maar
, een wereldkaart ontbrak.
De Florence Toscanelli combineerde zijn kennis uit wereldkaarten van griekse
cartografen (Ptolemeus en Strabo) en nieuwe Europese en Arabische kennis over
zeeroutes en kustlijnen.
Portugezen gaan voor
Iedereen wilde handelen in Aziatische producten; de Arabieren en Ottomanen wilden
alleen niet dat andere landen door hun gebied zouden reizen om aan deze producten te
komen.
De Portugezen begonnen met hun ontdekkingsreizen om zo Indië te vinden via zee.
In 1488 ontdekte Bartolomeus Diaz de Canarische en Kaapverdische eilanden. In 1497
bereikte Vasco da Gama de zuid punt van afrika.
De portugezen bezette kustgebieden en versterkte deze met forten en soldaten. Vanuit
deze factorijen dreven zij handel met de inheemse bevolking.
Spanje volgt Portugal
De Geuese handelaar Christoffel Columbus wilde ook een route naar Indie ontdekken
op basis van de kaart van Toscanelli. De Potugese koning wees hem af maar de Spaanse
gaf hem geld om dit te doen.
Hij kwam in 1492 in de Caraïben.
De paus stelde het verdrag van Tordesillas aan in 1494 om oorlog tussen spanje en
portugal in deze gebieden te voorkomen > Spanje kreeg het Westelijke deel van de
nieuwe wereld en Portugal Oost.
Vespucci ontdekte na enkele jaren Zuid-Amerika (Amerika is afgeleid van zijn naar
Amerigo).
Door een onverwacht verder liggend oostpunt kreeg Portugal onbedoeld Brazilië
Ondergang van de Azteken
Door verhalen over de rijkdommen in Amerika gingen verschillende spanjaarden
hiernaartoe opzoek naar rijkdommen (conquistadores).
In 1519 viel Hernán Cortés met tientallen conquistadores het gebied van de Azteken
binnen.
De Spanjaarden hadden betere wapens en uitrusting waardoor ze veel sterker waren.
Velen Azteken stierven door de ziektes die de Spanjaarden overbrachten en na 2 jaar
gaven de Azteken zich over.
Spanje koloniseert Amerika
Conquistadores kregen in overwonnen gebieden landbouw grond waar ze indianen als
slaven lieten werken.
De Indianen waren dit harde werk niet gewend en stierven massaal.
De Spaanse geestelijke De Las Casas trok door de nieuwe wereld en pleitte voor het
5.1 Renaissance en humanisme
Renaissance in Italie
In Italie waren relatief veel rijke handelaren die wel interesse had in het laten maken van
kunstwerken.
Ook is daar nog veel erfgoed aanwezig:
- ruines van gebouwen en kunstwerken uit Romeinse tijd in steden
- werken van klasieke schrijvers in bibliotheken
- handelaren en kruisridders hadden klassieke werken van het midden-oosten naar
Italie gebracht.
- schilderkunst: middeleeuwen > onrealistisch, weinig dieptewerking
renaissance > realistisch, dieptewerken
- beeldhouwkunst: renaissance > levensecht, klassieke vormen, vaak naakt.
- bouwkunst: middeleeuwen > zo hoog mogelijke kerken, gotische stijl
renaissance > horizontaal, koepels, zuilen timpaan (driehoek boven ingang)
De rijke handelaren en geestelijken genoten van het leven.
Renaissance > wedergeboorte van klassieke oudheid
Humanisme
Mens staat in het middelpunt, minder aandacht aan godsdienst.
In de 15e en 16e eeuw gingen sommige (intelectuele) mensen wederom nadenken over
politiek, godsdienst en moraal. Ze volgden niet meer blindeloos wat er werd gezegd, net
als bij de klassieke oudheid. > humanisme.
> Nadenken, argumenteren, redeneren en onderzoeken.
Erasmus onderzocht bijvoorbeeld de bijbel door hem te hertalen uit de grondtekst en
vond fouten in de Vulgaat die toen werd gebruikt.
Ook deed men onderzoek naar biologie en het menselijk lichaam.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
Wereldbeeld rond 1450
In 1450 beperkte het werelbeeld van de Europeanen zich tot Europa, Noord-Afrika en
kleine delen van Azie.
Door internationale handel werd Brugge een knooppunt voor de handel. Ook exotische
producten werden hiernaartoe geleverd.
Door de handel was er een gedetailleerde kaart van het Middellandse Zeegbied, maar
, een wereldkaart ontbrak.
De Florence Toscanelli combineerde zijn kennis uit wereldkaarten van griekse
cartografen (Ptolemeus en Strabo) en nieuwe Europese en Arabische kennis over
zeeroutes en kustlijnen.
Portugezen gaan voor
Iedereen wilde handelen in Aziatische producten; de Arabieren en Ottomanen wilden
alleen niet dat andere landen door hun gebied zouden reizen om aan deze producten te
komen.
De Portugezen begonnen met hun ontdekkingsreizen om zo Indië te vinden via zee.
In 1488 ontdekte Bartolomeus Diaz de Canarische en Kaapverdische eilanden. In 1497
bereikte Vasco da Gama de zuid punt van afrika.
De portugezen bezette kustgebieden en versterkte deze met forten en soldaten. Vanuit
deze factorijen dreven zij handel met de inheemse bevolking.
Spanje volgt Portugal
De Geuese handelaar Christoffel Columbus wilde ook een route naar Indie ontdekken
op basis van de kaart van Toscanelli. De Potugese koning wees hem af maar de Spaanse
gaf hem geld om dit te doen.
Hij kwam in 1492 in de Caraïben.
De paus stelde het verdrag van Tordesillas aan in 1494 om oorlog tussen spanje en
portugal in deze gebieden te voorkomen > Spanje kreeg het Westelijke deel van de
nieuwe wereld en Portugal Oost.
Vespucci ontdekte na enkele jaren Zuid-Amerika (Amerika is afgeleid van zijn naar
Amerigo).
Door een onverwacht verder liggend oostpunt kreeg Portugal onbedoeld Brazilië
Ondergang van de Azteken
Door verhalen over de rijkdommen in Amerika gingen verschillende spanjaarden
hiernaartoe opzoek naar rijkdommen (conquistadores).
In 1519 viel Hernán Cortés met tientallen conquistadores het gebied van de Azteken
binnen.
De Spanjaarden hadden betere wapens en uitrusting waardoor ze veel sterker waren.
Velen Azteken stierven door de ziektes die de Spanjaarden overbrachten en na 2 jaar
gaven de Azteken zich over.
Spanje koloniseert Amerika
Conquistadores kregen in overwonnen gebieden landbouw grond waar ze indianen als
slaven lieten werken.
De Indianen waren dit harde werk niet gewend en stierven massaal.
De Spaanse geestelijke De Las Casas trok door de nieuwe wereld en pleitte voor het
