Aardrijkskunde
Deel 1: Kosmografie
1. Waarnemen van de sterrenhemel
Zie p. 1: kunnen vinden op kaart
Grote beer, kleine beer, poolster.
Ecliptica vlak (als referentievlak)
Waar staat de Poolster aan de hemel? Ze vormt de staart van het sterrenbeeld Kleine Beer.
Zoek eerst de grote beer. Dat sterrenbeeld is makkelijker te vinden, omdat het de vorm van een steelpannetje heeft. Heb je die gespot,
richt je ogen dan op de kom van de steelpan. Trek vanaf de twee achterste sterren van de kom een rechte lijn en dan kom je bij de
Poolster uit. Als je de verbindingen tussen de 2 buitenste sterren van de steelpan 5 keer verlengt kom je bij de poolster.
Magnitude = Maat voor de helderheid → hoe kleiner het getal magnitude → hoe helderder die ster
Sterrenbeelden = een groep sterren die een bepaalde figuur aan de hemel vormen als je ze door
lijnen zou verbinden.
→ Grote beer (Ursa major), Kleine beer (ursa minor), tekens van de dierenriem (horoscoop)
→ in werkelijkheid niets met mekaar te maken
→ staan op verschillende afstand van de aarde
Poolster:
→ staat pal in het noorden
→ alle sterren draaien rond de poolster
→ staat evenwijdig met de aardas
1
, Telescopen = toestellen die de straling van sterren kunnen opvangen en vergroten
1. Very Large Telescope (VLT), is een spiegeltelescoop op aarde
(kunnen aanduiden op kaart p. 3)
o Land waar het gebouwd werd: Chili (Paranal)
o Reliëf: Andes gebergte
o Klimaat: extreem droog, woestijnklimaat
o Voordelen:
1. Locatie woestijn: droog klimaat, weinig bevolking
2. Gebergten: ijle lucht = minder storende gassen om doorheen te kijken
3. Onbewoonde gebieden: geen licht- en luchtvervuiling, geen trillingen
2. The Hubble Space Telescope: opvolger → James Webb telescoop
is een ruimtetelescoop in een baan om de aarde.
o Voordelen:
1. geen atmosfeer
2. Geen licht en luchtvervuiling
2. De structuur van het heelal
Afstanden in het heelal:
• Afstand aarde – zon: 150 000 000 km
• Afstand aarde – maan: 384 000 km
Binnen ons zonnestelsel:
1 AE (astronomische eenheid): Gemiddelde afstand tussen de zon en de aarde → 150 000 000 km
→ bv. Berekening: afstand zon tot Neptunus: 30 AE
= 30 AE × 150 000 000 km = 4,5 × 10 9 km
Buiten ons zonnestelsel:
Een lichtjaar (lj): Afstand die licht aflegt in 1 jaar met een snelheid van 300 000 km/s
= 9,5 × 1012 km
1 jaar is 365 dagen: naar seconden: x365 dagen x 24 uur x 60 minuten x 60 seconden
Berekening: v = x voorbeeld: Maan
t afstand tot de aarde = 380 000 km
Hoeveel lichtseconden?
v = snelheid (km/s) = 300 000 km/s v= = x
x = afstand (km) t
t = tijd (lichtseconden)
t=x
v
t = 380 000 : 300 000 = 1,3 lichtseconden
(om naar minuten om te zetten : 60)
(zie oefeningen p. 4)
2
Deel 1: Kosmografie
1. Waarnemen van de sterrenhemel
Zie p. 1: kunnen vinden op kaart
Grote beer, kleine beer, poolster.
Ecliptica vlak (als referentievlak)
Waar staat de Poolster aan de hemel? Ze vormt de staart van het sterrenbeeld Kleine Beer.
Zoek eerst de grote beer. Dat sterrenbeeld is makkelijker te vinden, omdat het de vorm van een steelpannetje heeft. Heb je die gespot,
richt je ogen dan op de kom van de steelpan. Trek vanaf de twee achterste sterren van de kom een rechte lijn en dan kom je bij de
Poolster uit. Als je de verbindingen tussen de 2 buitenste sterren van de steelpan 5 keer verlengt kom je bij de poolster.
Magnitude = Maat voor de helderheid → hoe kleiner het getal magnitude → hoe helderder die ster
Sterrenbeelden = een groep sterren die een bepaalde figuur aan de hemel vormen als je ze door
lijnen zou verbinden.
→ Grote beer (Ursa major), Kleine beer (ursa minor), tekens van de dierenriem (horoscoop)
→ in werkelijkheid niets met mekaar te maken
→ staan op verschillende afstand van de aarde
Poolster:
→ staat pal in het noorden
→ alle sterren draaien rond de poolster
→ staat evenwijdig met de aardas
1
, Telescopen = toestellen die de straling van sterren kunnen opvangen en vergroten
1. Very Large Telescope (VLT), is een spiegeltelescoop op aarde
(kunnen aanduiden op kaart p. 3)
o Land waar het gebouwd werd: Chili (Paranal)
o Reliëf: Andes gebergte
o Klimaat: extreem droog, woestijnklimaat
o Voordelen:
1. Locatie woestijn: droog klimaat, weinig bevolking
2. Gebergten: ijle lucht = minder storende gassen om doorheen te kijken
3. Onbewoonde gebieden: geen licht- en luchtvervuiling, geen trillingen
2. The Hubble Space Telescope: opvolger → James Webb telescoop
is een ruimtetelescoop in een baan om de aarde.
o Voordelen:
1. geen atmosfeer
2. Geen licht en luchtvervuiling
2. De structuur van het heelal
Afstanden in het heelal:
• Afstand aarde – zon: 150 000 000 km
• Afstand aarde – maan: 384 000 km
Binnen ons zonnestelsel:
1 AE (astronomische eenheid): Gemiddelde afstand tussen de zon en de aarde → 150 000 000 km
→ bv. Berekening: afstand zon tot Neptunus: 30 AE
= 30 AE × 150 000 000 km = 4,5 × 10 9 km
Buiten ons zonnestelsel:
Een lichtjaar (lj): Afstand die licht aflegt in 1 jaar met een snelheid van 300 000 km/s
= 9,5 × 1012 km
1 jaar is 365 dagen: naar seconden: x365 dagen x 24 uur x 60 minuten x 60 seconden
Berekening: v = x voorbeeld: Maan
t afstand tot de aarde = 380 000 km
Hoeveel lichtseconden?
v = snelheid (km/s) = 300 000 km/s v= = x
x = afstand (km) t
t = tijd (lichtseconden)
t=x
v
t = 380 000 : 300 000 = 1,3 lichtseconden
(om naar minuten om te zetten : 60)
(zie oefeningen p. 4)
2
