Beleidswetenschap
UA_1300PSWBLW_2526
Prof. Dr. Edwin Wouters
Deel I: Inleiding en definiëring
H1: Wat is beleid(swetesnchap)?
Deel II: De elementaire onderdelen voor beleidsanalyse
H2: De beleidsinhoud
H3: De beleidscontext
H4: De beleidsactoren
H5: Het beleidsproces
Deel III: Theoretische perspectieven op beleid
H6: Normatieve theorieën
H7: Descriptieve theorieën
H8: Bestuurskundige benaderingen
H9: Politieke theorieën
1 | 89
,LES 1 03/10/2025 6
Eindtermen 6
Evaluatievormen 6
Hoofdstuk 1: Wat is beleid(swetesnchap)? 7
1.1 Geschiedenis van het woord ‘beleid’ 8
1.2 Nood aan overheidsbeleid 9
1.3 Wat is Beleid? 13
1.4 Geschiedenis van de beleidswetenschap 14
1.5 Wat is beleidswetenschap 15
De beleidsanalyse-driehoek 16
Walt & GIlson 16
LES 2 10/10/2025 17
Hoofdstuk 2: De beleidsinhoud 17
2.1 Typologie van problemen 17
2.2 onderdelen van beleid 18
2.2.1 Beleidsdoeleinden 19
2.2.2 Beleidsmiddelen 20
2.2.3 Tijdskeuzes 20
2.3 Structuur van beleid 21
Hoofdstuk 3: de beleidscontext 22
3.1 Een voorbeeld 22
3.2 algemeen kader 22
3.3 De meervoudige context van beleid 23
3.3.1 Geografische context 23
3.3.2 Sociaal-culturele context 23
3.3.3 Economische factoren 24
3.3.4 Technologische context 24
3.3.5 juridische context 24
3.3.6 historische context 24
3.3.7 politieke context 25
3.3.8 situationele context 25
3.4 overzicht 25
Hoofdstuk 4: de beleidsactoren 26
4.1 definitie van een beleidsactor 26
4.2 Individuele en samengestelde actoren 27
4.2.1 Verzameling actoren (actor aggregates) 27
4.2.2 Samengestelde actoren (composite actors) 27
LES 3 17/10/2025 30
Opdracht 30
Hoofdstuk 4: de beleidsactoren (2) 30
4.3 Belangrijke actoren in het beleidsproces 30
4.3.1 Burgers 31
4.3.2 Wetgevende & uitvoerende macht 31
4.3.3 Politieke partijen 31
4.3.4 Pressiegroepen 32
4.3.5 Massamedia 32
4.3.6 Bureaucratie 33
4.3.7 Externe adviseurs 33
4.4 Beleidsarena’s 34
4.4.1 Constellaties van actoren 34
4.4.3 Actorconstellaties en de realiteit 39
4.4.4 Wijze van interactie 39
2 | 89
,Hoofdstuk 5: het beleidsproces 40
5.1 Definitie en onderdelen van het beleidsproces 40
5.2 agendasetting 41
5.2.1 Inleiding en definitie 41
5.2.2 Vier modellen van agendasetting 41
5.2.3 Het kloofmodel 41
5.2.4 Het barrièremodel 42
5.2.5 Het stromenmodel 43
5.2.6 Het Relatieve aandachtsmodel 43
5.2.7. Toepassing van de vier modellen 44
5.2.8 Einde van de agendasetting 45
5.3 beleidsvoorbereiding: het ontwerpen van beleid 45
5.3.1. Vormen van voorbereiding 45
5.3.2 Maatstaven voor een goed ontwerp 45
5.3.3 Acht stappen in het ontwerpproces 46
5.3.4 De politieke omgeving van het ontwerpproces 47
5.4 Beleidsbepaling 48
5.4.1. Inleiding en definitie 48
5.4.2 Wie? Gezagdragers en hoofdrolspelers 48
5.4.3 Hoe? Het beslissen 49
5.4.4 Hoe? Het bereiken van overeenstemming 49
5.4.5 Hoe? Verwerven van steun 50
5.5 De uitvoering van overheidsbeleid 50
5.5.1 Inleiding en definitie 50
5.5.2 Het uitvoeringsproces 51
5.5.3 Benaderingen van beluidsuitvoering 51
5.5.4 Condities volgens het actoren- en factorenmodel 52
5.5.5 Het beleid en de beleidstheorie 52
5.5.6 De uitvoerende organisatie 53
5.5.7 De uitvoerders 53
5.5.8 Omgevingsinvloeden 53
5.6 De naleving en handhaving van beleid 54
5.6.1 Inleiding 54
5.6.2 verklaringen voor naleving 54
5.6.3 Handhavingsmiddelen en -stijlen 54
5.6.4 Verklaringen voor handhavingskwaliteit 55
5.7 Evaluatie van beleid 55
5.7.1 Inleiding en definitie 55
5.7.2 Soorten evaluatieonderzoek: wie evalueert? 55
5.7.3 Typen en benaderingen van evaluatieonderzoek 56
5.7.4 Een stappenschema voor evaluatie van beleidseffecten 56
5.7.5 Terugkoppeling naar beleid: bijsturing 56
5.7.6 Beleidsbeëindiging 57
5.8 Besluit 57
LES 4 31/10/2025 58
Theoretische modellen in de beleidswetenschap 58
Hoofdstuk 6: Normatieve theorieën 59
6.1 Inleiding 59
6.2 Rational choice theory 59
6.2.1 Rational choice theory: inleiding 59
6.2.1 Rational choice theory: inleiding 61
6.2.2 Rational choice: game theory 61
6.2.3 Rational choice theory: Principal agent-theorie 62
6.2.4 Rational choice theory: Evalutie 63
6.3 public choice theory 63
6.3.1 Public choice theory: inleiding 63
6.3.2 public choice theory: elementen 64
6.3.3 public choice theory: oplossingen 64
3 | 89
, 6.3.4. Public choice theory: evaluation 65
LES 5 7/11/2025 66
Hoofdstuk 7: Descriptieve theorieën 66
7.1 inleiding: van normatief naar descripties 66
7.2 Bounded rationality 66
7.2.1 Bounded rationality: startpunt 66
7.2.2 Substantial en procedural rationality 66
7.2.3 Satisfycing search 67
7.2.4 Beperkingen van de rationaliteit 67
7.2.5 toepassingen 68
7.2.6 Kritiek 68
7.3 Prospect theory 69
7.3.1 prospect theory: beslissen in onzekere situaties 69
7.3.2 expected utility theory 69
7.3.3 Aanleidingen van prospect theory 69
7.3.5 Toepassingen 71
7.3.6 kritiek 71
7.4 heuristieken 72
7.4.1 snel beslissen 72
7.4.2 soorten heuristieken 72
LES 6 14/11/2025 74
Hoofdstuk 8: Bestuurskundige benaderingen 74
8.1 Inleiding 74
8.2 Instrumentalisme of ‘mudding through’ 74
8.2.1 Theorie van het incrementalisme 74
8.2.2 Toepassing van het incrementalisme 75
8.2.3 Kritiek op het incrementalisme 76
8.3 Mixed scanning 76
8.3.1 Theorie van mixed scanning 76
8.3.2 Toepassing van mixed scanning 77
8.4 Garbage can 78
8.4.1 Theorie van de garbage can-besluitvorming 78
8.4.2 Toepassing van de garbage can-besluitvorming 79
8.4.3 Kritiek op de garbage can-besluitvorming 79
LES 7 28/11/2025 80
Hoofdstuk 9: Politieke theorieën 80
9.1 Inleiding: een brede waaier 80
9.2 Het politieke arenamodel 80
9.3 Essence of decision 81
9.3.1 Inleiding 81
9.3.2 model 1: Rational Actor Model 81
9.3.3 Model 2: Organizational Behavior Model 82
9.3.4 Model 3: Governmental Politics Model 82
9.3.5 Evaluatie 83
9.4 Nieuw institutionalisme 83
9.4.1 Inleiding 83
9.4.2 Wat zijn instituties? 84
9.4.3 Guy peters 84
9.4.4 Anton Hemerijck 85
9.5 Netwerktheorieën 85
9.5.1 Inleiding 85
9.5.2. Definities en centrale concepten 86
9.5.3 ‘From government to governance’ 86
4 | 89
UA_1300PSWBLW_2526
Prof. Dr. Edwin Wouters
Deel I: Inleiding en definiëring
H1: Wat is beleid(swetesnchap)?
Deel II: De elementaire onderdelen voor beleidsanalyse
H2: De beleidsinhoud
H3: De beleidscontext
H4: De beleidsactoren
H5: Het beleidsproces
Deel III: Theoretische perspectieven op beleid
H6: Normatieve theorieën
H7: Descriptieve theorieën
H8: Bestuurskundige benaderingen
H9: Politieke theorieën
1 | 89
,LES 1 03/10/2025 6
Eindtermen 6
Evaluatievormen 6
Hoofdstuk 1: Wat is beleid(swetesnchap)? 7
1.1 Geschiedenis van het woord ‘beleid’ 8
1.2 Nood aan overheidsbeleid 9
1.3 Wat is Beleid? 13
1.4 Geschiedenis van de beleidswetenschap 14
1.5 Wat is beleidswetenschap 15
De beleidsanalyse-driehoek 16
Walt & GIlson 16
LES 2 10/10/2025 17
Hoofdstuk 2: De beleidsinhoud 17
2.1 Typologie van problemen 17
2.2 onderdelen van beleid 18
2.2.1 Beleidsdoeleinden 19
2.2.2 Beleidsmiddelen 20
2.2.3 Tijdskeuzes 20
2.3 Structuur van beleid 21
Hoofdstuk 3: de beleidscontext 22
3.1 Een voorbeeld 22
3.2 algemeen kader 22
3.3 De meervoudige context van beleid 23
3.3.1 Geografische context 23
3.3.2 Sociaal-culturele context 23
3.3.3 Economische factoren 24
3.3.4 Technologische context 24
3.3.5 juridische context 24
3.3.6 historische context 24
3.3.7 politieke context 25
3.3.8 situationele context 25
3.4 overzicht 25
Hoofdstuk 4: de beleidsactoren 26
4.1 definitie van een beleidsactor 26
4.2 Individuele en samengestelde actoren 27
4.2.1 Verzameling actoren (actor aggregates) 27
4.2.2 Samengestelde actoren (composite actors) 27
LES 3 17/10/2025 30
Opdracht 30
Hoofdstuk 4: de beleidsactoren (2) 30
4.3 Belangrijke actoren in het beleidsproces 30
4.3.1 Burgers 31
4.3.2 Wetgevende & uitvoerende macht 31
4.3.3 Politieke partijen 31
4.3.4 Pressiegroepen 32
4.3.5 Massamedia 32
4.3.6 Bureaucratie 33
4.3.7 Externe adviseurs 33
4.4 Beleidsarena’s 34
4.4.1 Constellaties van actoren 34
4.4.3 Actorconstellaties en de realiteit 39
4.4.4 Wijze van interactie 39
2 | 89
,Hoofdstuk 5: het beleidsproces 40
5.1 Definitie en onderdelen van het beleidsproces 40
5.2 agendasetting 41
5.2.1 Inleiding en definitie 41
5.2.2 Vier modellen van agendasetting 41
5.2.3 Het kloofmodel 41
5.2.4 Het barrièremodel 42
5.2.5 Het stromenmodel 43
5.2.6 Het Relatieve aandachtsmodel 43
5.2.7. Toepassing van de vier modellen 44
5.2.8 Einde van de agendasetting 45
5.3 beleidsvoorbereiding: het ontwerpen van beleid 45
5.3.1. Vormen van voorbereiding 45
5.3.2 Maatstaven voor een goed ontwerp 45
5.3.3 Acht stappen in het ontwerpproces 46
5.3.4 De politieke omgeving van het ontwerpproces 47
5.4 Beleidsbepaling 48
5.4.1. Inleiding en definitie 48
5.4.2 Wie? Gezagdragers en hoofdrolspelers 48
5.4.3 Hoe? Het beslissen 49
5.4.4 Hoe? Het bereiken van overeenstemming 49
5.4.5 Hoe? Verwerven van steun 50
5.5 De uitvoering van overheidsbeleid 50
5.5.1 Inleiding en definitie 50
5.5.2 Het uitvoeringsproces 51
5.5.3 Benaderingen van beluidsuitvoering 51
5.5.4 Condities volgens het actoren- en factorenmodel 52
5.5.5 Het beleid en de beleidstheorie 52
5.5.6 De uitvoerende organisatie 53
5.5.7 De uitvoerders 53
5.5.8 Omgevingsinvloeden 53
5.6 De naleving en handhaving van beleid 54
5.6.1 Inleiding 54
5.6.2 verklaringen voor naleving 54
5.6.3 Handhavingsmiddelen en -stijlen 54
5.6.4 Verklaringen voor handhavingskwaliteit 55
5.7 Evaluatie van beleid 55
5.7.1 Inleiding en definitie 55
5.7.2 Soorten evaluatieonderzoek: wie evalueert? 55
5.7.3 Typen en benaderingen van evaluatieonderzoek 56
5.7.4 Een stappenschema voor evaluatie van beleidseffecten 56
5.7.5 Terugkoppeling naar beleid: bijsturing 56
5.7.6 Beleidsbeëindiging 57
5.8 Besluit 57
LES 4 31/10/2025 58
Theoretische modellen in de beleidswetenschap 58
Hoofdstuk 6: Normatieve theorieën 59
6.1 Inleiding 59
6.2 Rational choice theory 59
6.2.1 Rational choice theory: inleiding 59
6.2.1 Rational choice theory: inleiding 61
6.2.2 Rational choice: game theory 61
6.2.3 Rational choice theory: Principal agent-theorie 62
6.2.4 Rational choice theory: Evalutie 63
6.3 public choice theory 63
6.3.1 Public choice theory: inleiding 63
6.3.2 public choice theory: elementen 64
6.3.3 public choice theory: oplossingen 64
3 | 89
, 6.3.4. Public choice theory: evaluation 65
LES 5 7/11/2025 66
Hoofdstuk 7: Descriptieve theorieën 66
7.1 inleiding: van normatief naar descripties 66
7.2 Bounded rationality 66
7.2.1 Bounded rationality: startpunt 66
7.2.2 Substantial en procedural rationality 66
7.2.3 Satisfycing search 67
7.2.4 Beperkingen van de rationaliteit 67
7.2.5 toepassingen 68
7.2.6 Kritiek 68
7.3 Prospect theory 69
7.3.1 prospect theory: beslissen in onzekere situaties 69
7.3.2 expected utility theory 69
7.3.3 Aanleidingen van prospect theory 69
7.3.5 Toepassingen 71
7.3.6 kritiek 71
7.4 heuristieken 72
7.4.1 snel beslissen 72
7.4.2 soorten heuristieken 72
LES 6 14/11/2025 74
Hoofdstuk 8: Bestuurskundige benaderingen 74
8.1 Inleiding 74
8.2 Instrumentalisme of ‘mudding through’ 74
8.2.1 Theorie van het incrementalisme 74
8.2.2 Toepassing van het incrementalisme 75
8.2.3 Kritiek op het incrementalisme 76
8.3 Mixed scanning 76
8.3.1 Theorie van mixed scanning 76
8.3.2 Toepassing van mixed scanning 77
8.4 Garbage can 78
8.4.1 Theorie van de garbage can-besluitvorming 78
8.4.2 Toepassing van de garbage can-besluitvorming 79
8.4.3 Kritiek op de garbage can-besluitvorming 79
LES 7 28/11/2025 80
Hoofdstuk 9: Politieke theorieën 80
9.1 Inleiding: een brede waaier 80
9.2 Het politieke arenamodel 80
9.3 Essence of decision 81
9.3.1 Inleiding 81
9.3.2 model 1: Rational Actor Model 81
9.3.3 Model 2: Organizational Behavior Model 82
9.3.4 Model 3: Governmental Politics Model 82
9.3.5 Evaluatie 83
9.4 Nieuw institutionalisme 83
9.4.1 Inleiding 83
9.4.2 Wat zijn instituties? 84
9.4.3 Guy peters 84
9.4.4 Anton Hemerijck 85
9.5 Netwerktheorieën 85
9.5.1 Inleiding 85
9.5.2. Definities en centrale concepten 86
9.5.3 ‘From government to governance’ 86
4 | 89
