Deze samenvatting omvat de volledige leerstof voor het vak Statistiek voor bedrijfskunde, gedoceerd door prof. Ellen Van Droogenbroeck aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Het document brengt theorie, formules, SPSS-outputs, visualisaties en stappenplannen overzichtelijk samen. Zelf behaalde ik met behulp van deze samenvatting een score van 16/20 op het examen.
Kenmerken van deze samenvatting:
- Docent: Gedoceerd door prof. Ellen Van Droogenbroeck aan de VUB.
- Examen- en quoteringinfo: Duidelijke toelichting over de evaluatie (5% Canvas theorieopdrachten open boek, 10% Canvas SPSS-oefeningen open boek en het schriftelijk eindexamen op papier met open vragen op basis van SPSS-outputinterpretatie en meerkeuzevragen).
- SPSS-outputinterpretatie: Concrete voorbeelden van SPSS-tabellen (zoals ANOVA-tabellen, Coefficients, Model Summary, Correlations en Crosstabs) met uitleg over p-waardes, toetsingsgrootheden en betrouwbaarheidsintervallen.
- Statistische beslisbomen & stappenplannen: Een handig stappenplan om te bepalen wanneer je welke parametrische of niet-parametrische test selecteert (verschil tussen groepen versus relatie tussen variabelen).
- Assumptiecontroles: Grondige uitleg over het nagaan van normaliteit (P-P plots, histogrammen, Kolmogorov-Smirnov en Shapiro-Wilk) en regressie-assumpties (lineariteit, onafhankelijke fouten via Durbin-Watson, homoscedasticiteit en multicollineariteit via VIF).
Inhoud per module/onderwerp:
- Les 1: Inleiding onderzoeksproces: Kwalitatief versus kwantitatief onderzoek, theorie, populatie versus steekproef, onafhankelijke (X) en afhankelijke (Y) variabelen, constructen, operationalisering, meetniveaus (nominaal, ordinaal, interval, ratio), Likertschalen, betrouwbaarheid (Cronbach's alpha) en validiteit.
- Les 2: Beschrijvende statistiek en grafieken: Frequentietabellen, relatieve en cumulatieve frequenties, klassebreedtes, grafische weergaves (histogram, frequentiepolygoon, staafdiagram, scatterplot), centrummaten (modus, mediaan, gemiddelde), bestendigheid tegen outliers en spreidingsmaten (range, interkwartielafstand, variantie en standaardafwijking).
- Les 3: Grondbeginselen van de inferentiële statistiek: Kansen, de wet van de grote getallen, toevalsvariabelen, discrete versus continue kansverdelingen, de normaalverdeling en empirische regel, z-scores, de steekproevenverdeling, de centrale limietstelling en de vijf stappen van hypothesetoetsing (inclusief type 1- en type 2-fouten, eenzijdige/tweezijdige toetsen en t-verdelingen).
- Les 4: Verschil- en variantieanalyse (t-testen & One-Way ANOVA): One-sample t-test, Paired samples t-test, Independent samples t-test (inclusief Levene's test voor homogeniteit van varianties), One-way ANOVA (Within- en Between-group variance, eta-kwadraat effectgrootte) en Scheffé post-hoc analyses.
- Les 5: Correlatie (Parametrisch): Pearson correlatiecoëfficiënt (r), richting en sterkte van lineaire verbanden, determinatiecoëfficiënt (r^2), hypothesetoetsing bij correlaties en het cruciale verschil tussen correlatie en causaliteit.
- Les 6: Niet-parametrische toetsen: Verschil met parametrische toetsen, Chi-kwadraat goodness-of-fit test voor frequenties, Mann-Whitney U test (Wilcoxon rank-sum), Wilcoxon signed-rank test voor afhankelijke steekproeven, Kruskal-Wallis test (inclusief paarsgewijze post-hoc vergelijkingen met Bonferroni-correctie), Spearman's rho, Kendall's tau en Chi-kwadraat onafhankelijkheidstoets voor kruistabellen (inclusief Phi en Cramer's V effectgrootte).
- Les 7: Lineaire regressie: Enkelvoudige en meervoudige lineaire regressie, kleinste-kwadratenmethode (OLS), line of best fit, interpretatie van het intercept (b_0) en helling (b_1), R^2 en adjusted R^2, ANOVA model-fit, gestandaardiseerde beta-coëfficiënten, dummy-variabelen voor kwalitatieve predictoren met k niveaus en controle van de vijf regressie-assumpties.
- Les 8: Logistische regressie: Binaire logistische regressie voor categorische uitkomstvariabelen, logit-transformatie, maximum-likelihood schatting, Omnibus tests van modelcoëfficiënten, Wald-toets, interpretatie van odds ratios ("Exp" (B)), pseudo R^2-maten (Cox & Snell, Nagelkerke) en classificatietabellen.
- Les 9: Integratie & De juiste toets kiezen: Systematisch besliskader voor parametrische toetsen versus niet-parametrische alternatieven op basis van onderzoeksdoel, meetniveaus en verdelingsvormen.
Belangrijke opmerking & disclaimer:
Deze samenvatting dateert uit het academiejaar 2024–2025. Houd er rekening mee dat professoren cursusinhoud, slides of klemtonen tussentijds kunnen wijzigen. Het is daarom mogelijk dat de inhoud niet meer voor 100% overeenkomt met het huidige academiejaar. Controleer zelf altijd je actuele cursusmateriaal en studiewijzer. Ik kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele inhoudelijke wijzigingen of afwijkingen op het examen.
Veel succes met studeren!
Voorbeeld van de inhoud
Statistiek les 1: inleiding
Hoorcollege= online video’s via canvas!
Bij sommige hoorcolleges is ook een opbracht op canvas! → theorie + meerkeuze
2 types oefeningen → output al beschikbaar en analyseren, zowel analyseren als
zelf output uit software halen!
Ook na werkcolleges is er een opdracht op canvas! → oef → instructies goed
lezen bv. afronden tot 2 decimalen!
Examen:
• Online opdrachten op Canvas (Theorie, Open boek): 5%;
• Online opdrachten op Canvas (SPSS Oefeningen, Open boek): 10%;
• Schriftelijk eindexamen op papier
• 2 soorten vragen:
1. Open vragen: (oefeningen) → SPSS output gegeven en interpreteren!!
2. Meerkeuze vragen: (theorie en oefeningen)
Geen grafisch rekenmachine nodig!!!!
1. Kwalitatief vs kwantitatief
Kwalitatief= woorden bv. interviews en focusgroepen
Kwantitatief= cijfers bestuderen → focus in deze cursus
Definitie: Een set van tools en technieken die gebruikt wordt voor het
beschrijven, organiseren en interpreteren van informatie of gegevens.
Extra: er bestaat altijd variatie rondom een gemiddelde
1
,2. Onderzoeksproces
Onderzoeksvraag moet duidelijk geformuleerd worden!
Onderzoeksvraag gebaseerd op een theorie
Theorie: een uitleg of set van principes die een breed fenomeen verklaart en die
goed onderbouwd is door herhaaldelijk te zijn getest
Populatie: een theoretische groep waarover je conclusies wilt trekken Voorbeeld:
alle potentiële klanten of de groep die je wilt onderzoeken!
Hypothese: een vooropgestelde verklaring voor een vrij beperkt fenomeen of
reeks waarnemingen
Extra: een theorie is breder en al vaak getest <-> een hypothese is enger en
vaak nog niet getest
2.1 Variabelen van verzamelde data
Variabele: Alles dat kan worden gemeten en dat kan verschillen (of veranderen
of variëren) tussen entiteiten of in de tijd → variabelen worden weergegeven in
een kolom
Case: De gegevens uit één bron van één of meerdere variabelen → worden
weergegeven in de rijen
Dataset: spreadsheet dat een verzameling is van cases en variabelen
2
,3. Vier types variabelen
3.1 Onafhankelijke variabele= X
(verklarende variabele, voorspellende variabele, predictor, IV, …)
✓ Variabele die een bepaalde invloed heeft op de afhankelijke variabele (positief
of negatief)
✓ Variatie in de afhankelijke variabele wordt verklaard door de variatie in de
onafhankelijke variabele(n)
Extra: stijging/daling onafhankelijke variabele zorgt voor stijging/daling
afhankelijke variabele
Extra: X bepaalt Y!
3.2 Afhankelijke variabele= Y
(verklaarde variabele, uitkomstvariabele, response, DV, …)
✓ Variabele van primair belang voor de onderzoeker
✓ Als onderzoeker is je doel om deze variabele te begrijpen en te omschrijven,
om de variabiliteit te verklaren of om deze variabele te voorspellen
Extra: X bepaalt Y!
3.3 Modererende variabele
(interactie, MV, …)
✓ Variabele die een invloed heeft op de richting en/of de sterkte van de
relatietussen de onafhankelijke en afhankelijke variabelen
Bepaalt de relatie tussen onafhankelijke en afhankelijke variabelen
Niet belangrijk in deze cursus statistiek!!!
3.4 Mediërende variabele
(interveniërende variabele, IVV)
✓ Variabele die optreedt tussen het tijdstip dat de onafhankelijke variabele
invloed begint uit te oefenen op de afhankelijke variabele en het moment dat
de impact duidelijk is
Helpt om verband tussen onafhankelijke en afhankelijke beter te begrijpen
Niet belangrijk in deze cursus statistiek!!!
3
, 3.5 Controle variabele
Niet belangrijk in deze cursus statistiek!!!
4. Onderzoeksproces
Variabelen moeten worden gedefinieerd en geoperationaliseerd worden!!
Let op voor garbage in, garbage out → slechte data verzameling, steekproef of
variabele niet gedefinieerd
4.1 Direct meetbare variabelen
Makkelijk te meten
Objectief
Bv. iemand meten of wegen
4.2 Indirect meetbare variabelen
Niet rechtstreeks meten
Bv. leeftijd vragen of hoeveel kinderen
4.3 Constructen
= noch direct, noch indirect meetbaar
Hebben wel een invloed op een onderzoek
Subjectief
Bv. depressie, angst, geluk, klanttevredenheid
5. Performance expectancy
= “De mate waarin het gebruik van een technologie voordelen oplevert voor
consumenten bij het uitvoeren van bepaalde activiteiten”
Conceptuele definitie = wat betekent het concept?
Operationalisering = hoe meet je het concept?
Reduceren van abstracte concepten om ze op tastbare manier meetbaar te
maken
4