ziekte en gezondheid
K ENNIS VAN GEZONDH EID EN INZICH TEN IN ZIEK ZIJN – les 1
Gezon dheid
1. Biomedische omschrijving
Gezondheid als afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek
Iemand is gezond indien:
o vrij van ziekte
o normaal lichamelijk functioneren
Gezondheid als negatieve conditie
Ziekte als objectief fenomeen
Onafhankelijk vastgesteld door artsen
Fysiologische dysfunctie = een stoornis in de normale werking van lichaamsfuncties
voordeel maar
eenvoudig principe niet altijd typische aanwijsbare oorzaak
monocausale verklaringswijze van ziekte monopolie van artsen vs. rol van patiënt & paramedici ?
groot belang van de fysiologie en pathofysiologie fysiologische dysfunctie soms moeilijk te “meten”
chronische ‘niet-te-genezen’ aandoeningen
2. Biologische benadering
Continu aanpassing van fysiologische processen en biomedische reacties in het lichaam aan externe
omstandigheden
Biologische gezondheid kan nauwkeurig worden omschreven:
o lichaamstemperatuur
o polsfrequentie
o bloeddruk
3. Psychologische benadering
Het in staat zijn de door een persoon zelf gestelde doelen in het leven te behalen en hiermee aan
belangrijke geestelijke behoeften te voldoen
Gezond zijn is zich geestelijk optimaal voelen
Mensen die een lichaamsgebrek hebben of ziek zijn, kunnen zichzelf, volgens deze benadering, als
gezond definiëren
4. Sociale benadering
Maatschappelijk functioneren staat centraal
Een persoon is gezond als hij de sociale rollen die de samenleving hem toebedeelt ten uitvoer
brengt
1
, Hoe kunnen we gezondheid dan wel omschrijven/definiëren?
WHO definitie:
Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, sociaal en geestelijk welzijn en niet alleen de
afwezigheid van ziekte of gebrek
Het genot van het hoogst haalbare niveau van gezondheid is een van de fundamentele rechten van
ieder mens, zonder onderscheid naar ras, godsdienst, politieke overtuiging, economische of sociale
positie
Te ruim en utopisch? Gezondheid is een complex en dynamisch begrip, iedereen heeft hiervoor een
andere invulling.
Gezondheid is een dynamisch gegeven en welbevinden is een subjectieve toestand.
Huidige visie:
De individuele eigenschap om lichamelijk, geestelijk en sociaal naar eigen vermogen en beleven,
adequaat te functioeren in de samenleving
Gezondheid = een complex en dynamisch begrip
Belangrijkste kenmerken van gezondheid:
o 3 dimensies: lichaam, geest en sociale relaties
o gezond zijn en voelen
o gezondheid als:
- positief begrip
- middel tot zelfrealisatie: mogelijkheid om belangrijke levensdoelen te realiseren
- deel van een breder geheel
Gezondheidsdeterminanten
Gezondheid wordt beïnvloed door verschillende soorten
factoren:
Frailty:
‘Kwetsbaarheid’ – begrip uit de geriatrie
Een dynamische staat waarin een persoon verkeert die op 1 of meerdere domeinen functioneel
verlies/uitval ervaart
wordt veroorzaakt/beïnvloed door uiteenlopende parameters en leidt tot het risico op nog meer uitval
2
K ENNIS VAN GEZONDH EID EN INZICH TEN IN ZIEK ZIJN – les 1
Gezon dheid
1. Biomedische omschrijving
Gezondheid als afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek
Iemand is gezond indien:
o vrij van ziekte
o normaal lichamelijk functioneren
Gezondheid als negatieve conditie
Ziekte als objectief fenomeen
Onafhankelijk vastgesteld door artsen
Fysiologische dysfunctie = een stoornis in de normale werking van lichaamsfuncties
voordeel maar
eenvoudig principe niet altijd typische aanwijsbare oorzaak
monocausale verklaringswijze van ziekte monopolie van artsen vs. rol van patiënt & paramedici ?
groot belang van de fysiologie en pathofysiologie fysiologische dysfunctie soms moeilijk te “meten”
chronische ‘niet-te-genezen’ aandoeningen
2. Biologische benadering
Continu aanpassing van fysiologische processen en biomedische reacties in het lichaam aan externe
omstandigheden
Biologische gezondheid kan nauwkeurig worden omschreven:
o lichaamstemperatuur
o polsfrequentie
o bloeddruk
3. Psychologische benadering
Het in staat zijn de door een persoon zelf gestelde doelen in het leven te behalen en hiermee aan
belangrijke geestelijke behoeften te voldoen
Gezond zijn is zich geestelijk optimaal voelen
Mensen die een lichaamsgebrek hebben of ziek zijn, kunnen zichzelf, volgens deze benadering, als
gezond definiëren
4. Sociale benadering
Maatschappelijk functioneren staat centraal
Een persoon is gezond als hij de sociale rollen die de samenleving hem toebedeelt ten uitvoer
brengt
1
, Hoe kunnen we gezondheid dan wel omschrijven/definiëren?
WHO definitie:
Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, sociaal en geestelijk welzijn en niet alleen de
afwezigheid van ziekte of gebrek
Het genot van het hoogst haalbare niveau van gezondheid is een van de fundamentele rechten van
ieder mens, zonder onderscheid naar ras, godsdienst, politieke overtuiging, economische of sociale
positie
Te ruim en utopisch? Gezondheid is een complex en dynamisch begrip, iedereen heeft hiervoor een
andere invulling.
Gezondheid is een dynamisch gegeven en welbevinden is een subjectieve toestand.
Huidige visie:
De individuele eigenschap om lichamelijk, geestelijk en sociaal naar eigen vermogen en beleven,
adequaat te functioeren in de samenleving
Gezondheid = een complex en dynamisch begrip
Belangrijkste kenmerken van gezondheid:
o 3 dimensies: lichaam, geest en sociale relaties
o gezond zijn en voelen
o gezondheid als:
- positief begrip
- middel tot zelfrealisatie: mogelijkheid om belangrijke levensdoelen te realiseren
- deel van een breder geheel
Gezondheidsdeterminanten
Gezondheid wordt beïnvloed door verschillende soorten
factoren:
Frailty:
‘Kwetsbaarheid’ – begrip uit de geriatrie
Een dynamische staat waarin een persoon verkeert die op 1 of meerdere domeinen functioneel
verlies/uitval ervaart
wordt veroorzaakt/beïnvloed door uiteenlopende parameters en leidt tot het risico op nog meer uitval
2
