Bouwrecht (KU Leuven, 2025–2026)
A.RECHTSBRONNEN – RECHTBANKEN = Waar komt het recht vandaan?
1) Wetgeving
Internationaal recht: verdragen en Europees recht.
Nationaal recht: Grondwet, wetten/decreten, lokale regelgeving.
- Grondwet
Belangrijke principes in bouwcontext: gelijkheid, onschendbaarheid van de woning, bescherming van
eigendom (onteigening enkel in algemeen belang), vrijheden en basisrechten (o.a. menswaardig leven
en behoorlijke huisvesting).
- Wetten en decreten
Federaal: wetten (uitvoering via koninklijke/ministeriële besluiten). Gewesten/gemeenschappen:
decreten (Brussels Gewest: ordonnanties). Lokaal: provinciale en gemeentelijke
reglementen/verordeningen.
Art. 159 Grondwet: rechtbanken passen een besluit dat strijdig is met een hogere norm niet toe.
Aard van regels:
Suppletief
Aanvulling wanneer partijen niets afspreken. De wet die aanvult wanneer het contract niets bepaalt.
(bv. in een aannemingscontract wordt geen betalingstermijn afgesproken. Dan geldt de wettelijke
standaardregel zoals ‘betaling binnen een redelijke termijn’.) (overmacht is ook een vb.)
Dwingend/imperatief
Afwijking niet toegestaan of sanctie voorzien. Beschermt meestal de zwakke partij.
bv. Verplichte documenten zoals bodemattest.
bv. Bij een woninghuurcontract mag de huurder altijd opzeggen met 3 maanden opzegtermijn.
Zet je in het contract “huurder mag niet opzeggen”, dan is dit ongeldig.
bv. Minimumloon en arbeidsduur in arbeidsovereenkomst
Openbare orde
Afwijking onmogelijk
bv. tienjarige aansprakelijkheid aannemer/architect – geen bevrijdingsbedingen.
bv. partij gaat naar rechtbank, maar er is geen vergunning wordt nietig verklaard
Bij sommige landen (Angelsaksische) geen burgerlijk wetboek => contracten zijn altijd zeer lang om
zoveel mogelijk regels erin te verwerken, omdat er geen algemene regels zijn.
, Andere notities bij dit eerste deel:
Burgerlijk wetboek dankzij Napoleon.
Erfrecht: Wie willen we dat je erfgenamen zijn? Vroeger was het de oudste zoon.
Er zijn altijd belangengroepen op elk niveau die dingen proberen te sturen.
Europees Verdrag rechten van de mens: set van regels die we allemaal belangrijk vinden bv.
Recht op eigendom
Recht op huisvesting
Parlement maakt wetten. België heeft 6 parlementen:
1. Federaal Parlement
2. Vlaams Parlement
3. Waals Parlement
4. Brussels Hoofdstedelijk Parlement
5. Parlement van de Franse Gemeenschap
6. Parlement van de Duitstalige Gemeenschap
België heeft 3 gemeenschappen:
1. Vlaamse Gemeenschap
2. Franse Gemeenschap
3. Duitstalige Gemeenschap
De regering voert wetten uit.
De gemeenteraad is het hoogste beslissingsorgaan van een gemeente en stelt de lokale regels en
het beleid vast.
De deputatie is het dagelijks bestuur van de provincie en voert het provinciale beleid uit en neemt
uitvoerende beslissingen. Aan hoofd van deputatie staat gouverneur.
Koning heeft niets te zeggen, moet enkel ondertekenen
Koning Boudewijn weigerde wel ooit om een abortuswet te ondertekenen. Men heeft hem tijdelijk
“in de onmogelijkheid om te regeren” verklaard. De regering nam collectief het koningschap over en
ondertekende en bekrachtigde de wet zelf. Na één dag werd Boudewijn opnieuw in functie hersteld.
We hebben een grondwet in België, ook mannen en vrouwen zijn gelijk
Magistraten (rechters) zijn onafhankelijke juristen die de wetten toepassen en geschillen
beslechten in de rechtbank.
Antikrakerswet: politie moet ingrijpen of via vredesrechter Bestond eerst niet, aangezien iedereen
recht heeft op eigendom enz.
Onteigenen (er is een hoger doel/belang)
Rooilijnplannen: gebied kan elk moment platgegooid worden.
A.RECHTSBRONNEN – RECHTBANKEN = Waar komt het recht vandaan?
1) Wetgeving
Internationaal recht: verdragen en Europees recht.
Nationaal recht: Grondwet, wetten/decreten, lokale regelgeving.
- Grondwet
Belangrijke principes in bouwcontext: gelijkheid, onschendbaarheid van de woning, bescherming van
eigendom (onteigening enkel in algemeen belang), vrijheden en basisrechten (o.a. menswaardig leven
en behoorlijke huisvesting).
- Wetten en decreten
Federaal: wetten (uitvoering via koninklijke/ministeriële besluiten). Gewesten/gemeenschappen:
decreten (Brussels Gewest: ordonnanties). Lokaal: provinciale en gemeentelijke
reglementen/verordeningen.
Art. 159 Grondwet: rechtbanken passen een besluit dat strijdig is met een hogere norm niet toe.
Aard van regels:
Suppletief
Aanvulling wanneer partijen niets afspreken. De wet die aanvult wanneer het contract niets bepaalt.
(bv. in een aannemingscontract wordt geen betalingstermijn afgesproken. Dan geldt de wettelijke
standaardregel zoals ‘betaling binnen een redelijke termijn’.) (overmacht is ook een vb.)
Dwingend/imperatief
Afwijking niet toegestaan of sanctie voorzien. Beschermt meestal de zwakke partij.
bv. Verplichte documenten zoals bodemattest.
bv. Bij een woninghuurcontract mag de huurder altijd opzeggen met 3 maanden opzegtermijn.
Zet je in het contract “huurder mag niet opzeggen”, dan is dit ongeldig.
bv. Minimumloon en arbeidsduur in arbeidsovereenkomst
Openbare orde
Afwijking onmogelijk
bv. tienjarige aansprakelijkheid aannemer/architect – geen bevrijdingsbedingen.
bv. partij gaat naar rechtbank, maar er is geen vergunning wordt nietig verklaard
Bij sommige landen (Angelsaksische) geen burgerlijk wetboek => contracten zijn altijd zeer lang om
zoveel mogelijk regels erin te verwerken, omdat er geen algemene regels zijn.
, Andere notities bij dit eerste deel:
Burgerlijk wetboek dankzij Napoleon.
Erfrecht: Wie willen we dat je erfgenamen zijn? Vroeger was het de oudste zoon.
Er zijn altijd belangengroepen op elk niveau die dingen proberen te sturen.
Europees Verdrag rechten van de mens: set van regels die we allemaal belangrijk vinden bv.
Recht op eigendom
Recht op huisvesting
Parlement maakt wetten. België heeft 6 parlementen:
1. Federaal Parlement
2. Vlaams Parlement
3. Waals Parlement
4. Brussels Hoofdstedelijk Parlement
5. Parlement van de Franse Gemeenschap
6. Parlement van de Duitstalige Gemeenschap
België heeft 3 gemeenschappen:
1. Vlaamse Gemeenschap
2. Franse Gemeenschap
3. Duitstalige Gemeenschap
De regering voert wetten uit.
De gemeenteraad is het hoogste beslissingsorgaan van een gemeente en stelt de lokale regels en
het beleid vast.
De deputatie is het dagelijks bestuur van de provincie en voert het provinciale beleid uit en neemt
uitvoerende beslissingen. Aan hoofd van deputatie staat gouverneur.
Koning heeft niets te zeggen, moet enkel ondertekenen
Koning Boudewijn weigerde wel ooit om een abortuswet te ondertekenen. Men heeft hem tijdelijk
“in de onmogelijkheid om te regeren” verklaard. De regering nam collectief het koningschap over en
ondertekende en bekrachtigde de wet zelf. Na één dag werd Boudewijn opnieuw in functie hersteld.
We hebben een grondwet in België, ook mannen en vrouwen zijn gelijk
Magistraten (rechters) zijn onafhankelijke juristen die de wetten toepassen en geschillen
beslechten in de rechtbank.
Antikrakerswet: politie moet ingrijpen of via vredesrechter Bestond eerst niet, aangezien iedereen
recht heeft op eigendom enz.
Onteigenen (er is een hoger doel/belang)
Rooilijnplannen: gebied kan elk moment platgegooid worden.
