2024-2025 Microbiologie CC
Algemene microbiologie- Bacteriologie
H1. Geschiedenis van microbiologie
“Germ theory”
• Aristoteles
o Seksuele en aseksuele reproduc<e
o Spontane genera<e of abiogenese
• Francesco Redi
o Eerste experiment om abiogenese te bewijzen à experiment met vlees in een pot
zonder kurk, pot met kurk en pot met membraan à pot met deksel vertoont geen
maden of vliegen à pot zonder deksel had niets à bij pot met gaasje erop zie je de
maden op het gaasje en niet op het vlees, dus heb je bewijs dat abiogenese niet
mogelijk is à er moet contact zijn
• Lazzaro Spallanzani
o Bouillon in de fles à fles dicht à als je deze pot laat staan zullen er kiemen ingroeien
omdat de bouillon niet steriel is à maar wanneer je de pot opwarmt (sterilisa<e)
zullen geen kiemen groeien à geen spontane genera<e
• Louis Pasteur
o Fles met zwanenhals à verwarmde bouillon en liet lang staan, er kwam een laagje
stof in de zwanenhals maar die kon niet bij de bouillon komen à bleef helder dus
geen contamina<e
o Vervolgens fles op z’n kant gelegd zodat de bouillon nu wel in aanraking kan komen
met het stof en vervolgens zie je dat de bouillon troebel is geworden, dus is er
contamina<e geweest à contamina<e kan na sterilisa<e nog steeds ontstaan als het
in contact komt met een stof dat kiemen bevat
o Pasteuriseren komt ook wel van het experiment van deze man à kort verhiQen om
de houdbaarheid te verlengen
o Grondlegger van fermenta<e, pasteurisa<e en een vaccin tegen hondsdolheid
• Robert Koch
o Dokter, start van de medische microbiologie
o Hij vond de eerste agarplaat à aardappelschijVes (rijk aan polysacchariden)
o Postulaten van Koch
1. Micro-organisme moet aanwezig zijn bij het zieke organisme
2. Kiem moet geïsoleerd kunnen worden en moet kunnen groeien in cultuur
3. Kiem moet dezelfde symptomen geven wanneer geïntroduceerd in een nieuw
organisme
4. Dezelfde kiem moet opnieuw geïsoleerd kunnen worden uit het 2e organisme
à Wanneer we deze vier postulaten hebben, kunnen we zeggen dat het micro-
organisme de oorzaak is van de ziekte
• Edward Jenner
o Eerste vaccina<e
o Koeienpokvirus (vaccinia) werd gebruikt om immuniteit te verkrijgen voor gewone
pokkenvirus (variola) à mensen die in contact kwamen met koeien werden besmet
met koeienpokken (niet schadelijk voor de mens) en werden dan niet meer besmet
met de humane variant à hier komt ook de naam vaccina<e vandaan
1
,2024-2025 Microbiologie CC
• Ignaz Semmelweis
o 25% van de vrouwen die bevielen van een kindje s<erven door koorts
(Streptokokken)
o Dokters gingen in die <jd rechtstreeks van autopsies naar bevallingen à
contamina<e!
o Ontdekt dat bij gebruik van een hypochloorzuur (ontsmeangsmiddel) de mortaliteit
van 18% à 1% daalde in 3 maanden <jd!
o Zijn veranderingen zijn echter niet doorgevoerd
• Joseph Lister
o Nu wel introduc<e van asep<sche technieken (disinfec<e)
• Paul Ehrlich
o Vond een compound (606) tegen syphilis
o Zorgde voor de introduc<e van chemotherapie
o Dit was de ‘magic bullet’ aangezien het de kiem doodde maar niet de mens à echter
bevaQe de compound arseen wat gigig is voor de mens à pa<ënt ging niet meer
dood aan syphilis maar aan de arseenvergiging
• Alexander Fleming
o Penicilline gevonden accidenteel à hij was kiemen aan het kweken maar zag dat hij
contamina<e had van een schimmel à rondom de schimmel was er geen groei van
zijn bacterie
o Introduc<e van an<bio<ca
H2. Karakteris9eken van prokaryote cellen
Prokaryoten versus eukaryoten
Op het examen al,jd een vraag over de
Groo3e, vorm en schikking structuur van een bacterie (dus
• Meeste bacteriën: 0,5-2um bijvoorbeeld tekenen)
• Humane rode bloedcel: 7,5um
• Verschillende vormen
o Coccus: bolletje
o Diplococcus
§ Bv. Meisseria (genus) meningi<s (species)
§ Veroorzaakt meningi<s of hersenvliesontsteking
o Streptococcus
§ Meerdere cocci aan elkaar door vermenigvuldiging
§ Bv. Streptococcus pneumoniae
o Staphylococcus
§ Kan zich ook in 3D vermenigvuldigen tot een
druiventrosje
§ Bv. Staphylococcus aureus
2
,2024-2025 Microbiologie CC
o Coccobacillus
§ Iets tussen een coccus en een bacil
o Bacillus: staaVe
§ Bv. Bacillus anthracis
§ Bv. Escheria coli à urineweginfec<e
o Streptobacilli
§ Meerdere bacilli aan elkaar
§ Bv. Lactobacillus bulgaricus
§ ZiQen in de vagina, darmen en yoghurt = probio<ca
o Spirocheten: kurkentrekker
§ Bv. Treponema palidum (syphilis)
An overview of structure
• Een celmembraan, vaak omgeven door celwand
• Intern cytoplasma met ribosomen en nucleaire regio
• Varia<e aan externe structuren: zoals capsule, flagella en pilli
o Belangrijk om de buitenkant te bespreken à immuunsysteem herkent dit en gaat op
basis hiervan reageren!
Celwand
• Ligt buiten de celmembraan
o Eukaryoten hebben cholesterol in de celmembraan voor stevigheid
o Prokaryoten hebben dit niet, vandaar de celwand
• Func<es
o Geven de cel zijn vorm
o Voorkomt dat de cel openbarst door osmose
o An<bio<ca is gebaseerd op het kapotmaken van de celwand
• Componenten
o Pep<doglycaan
o Buitenste membraan
o Periplasma<sche ruimte
Gram posi0ef of gram nega0ef?
• Gramnega<even hebben een binnenste celmembraan à dunne pep<doglycaanlaag
(celwand) à buitenste celmembraan
• Gramposi<even hebben een buitenste celmembraan à dikke pep<doglycaanlaag
3
, 2024-2025 Microbiologie CC
Pep0doglycaan of mureïne
• De celwand bevat een pep<doglycaanlaag à bevat 2 aspecten, namelijk een
suikerruggengraat (NAG en NAM) en eiwiQen/aminozuren
à NAG: N-acetylglucosamine, NAM: N-acetylmureïnezuur)
• NAM is gebonden aan een tetrapep<de à ter hoogte van zijn derde aminozuur (gram
anankelijk) worden crosslinks gevormd met het laatste aminozuur van een andere keten (D-
alanine) = 3,4 oligopep<debrug
o Lysine à meeste gram posi<even
o Diaminopimeline zuur à meeste gram
nega<even
• Disacharide backbone is iden<ek voor alle
bacteriën
Chemische structuren moet je
kunnen tekenen!
Tetrapep'de
• L-alanine
D-glutaminezuur
• D-glutaminezuur Diaminopilemine zuur
• Gramanankelijk
o Gram posi<ef: L-lysine
o Gram nega<ef: diaminopilemine zuur
• D-alanine
4
Algemene microbiologie- Bacteriologie
H1. Geschiedenis van microbiologie
“Germ theory”
• Aristoteles
o Seksuele en aseksuele reproduc<e
o Spontane genera<e of abiogenese
• Francesco Redi
o Eerste experiment om abiogenese te bewijzen à experiment met vlees in een pot
zonder kurk, pot met kurk en pot met membraan à pot met deksel vertoont geen
maden of vliegen à pot zonder deksel had niets à bij pot met gaasje erop zie je de
maden op het gaasje en niet op het vlees, dus heb je bewijs dat abiogenese niet
mogelijk is à er moet contact zijn
• Lazzaro Spallanzani
o Bouillon in de fles à fles dicht à als je deze pot laat staan zullen er kiemen ingroeien
omdat de bouillon niet steriel is à maar wanneer je de pot opwarmt (sterilisa<e)
zullen geen kiemen groeien à geen spontane genera<e
• Louis Pasteur
o Fles met zwanenhals à verwarmde bouillon en liet lang staan, er kwam een laagje
stof in de zwanenhals maar die kon niet bij de bouillon komen à bleef helder dus
geen contamina<e
o Vervolgens fles op z’n kant gelegd zodat de bouillon nu wel in aanraking kan komen
met het stof en vervolgens zie je dat de bouillon troebel is geworden, dus is er
contamina<e geweest à contamina<e kan na sterilisa<e nog steeds ontstaan als het
in contact komt met een stof dat kiemen bevat
o Pasteuriseren komt ook wel van het experiment van deze man à kort verhiQen om
de houdbaarheid te verlengen
o Grondlegger van fermenta<e, pasteurisa<e en een vaccin tegen hondsdolheid
• Robert Koch
o Dokter, start van de medische microbiologie
o Hij vond de eerste agarplaat à aardappelschijVes (rijk aan polysacchariden)
o Postulaten van Koch
1. Micro-organisme moet aanwezig zijn bij het zieke organisme
2. Kiem moet geïsoleerd kunnen worden en moet kunnen groeien in cultuur
3. Kiem moet dezelfde symptomen geven wanneer geïntroduceerd in een nieuw
organisme
4. Dezelfde kiem moet opnieuw geïsoleerd kunnen worden uit het 2e organisme
à Wanneer we deze vier postulaten hebben, kunnen we zeggen dat het micro-
organisme de oorzaak is van de ziekte
• Edward Jenner
o Eerste vaccina<e
o Koeienpokvirus (vaccinia) werd gebruikt om immuniteit te verkrijgen voor gewone
pokkenvirus (variola) à mensen die in contact kwamen met koeien werden besmet
met koeienpokken (niet schadelijk voor de mens) en werden dan niet meer besmet
met de humane variant à hier komt ook de naam vaccina<e vandaan
1
,2024-2025 Microbiologie CC
• Ignaz Semmelweis
o 25% van de vrouwen die bevielen van een kindje s<erven door koorts
(Streptokokken)
o Dokters gingen in die <jd rechtstreeks van autopsies naar bevallingen à
contamina<e!
o Ontdekt dat bij gebruik van een hypochloorzuur (ontsmeangsmiddel) de mortaliteit
van 18% à 1% daalde in 3 maanden <jd!
o Zijn veranderingen zijn echter niet doorgevoerd
• Joseph Lister
o Nu wel introduc<e van asep<sche technieken (disinfec<e)
• Paul Ehrlich
o Vond een compound (606) tegen syphilis
o Zorgde voor de introduc<e van chemotherapie
o Dit was de ‘magic bullet’ aangezien het de kiem doodde maar niet de mens à echter
bevaQe de compound arseen wat gigig is voor de mens à pa<ënt ging niet meer
dood aan syphilis maar aan de arseenvergiging
• Alexander Fleming
o Penicilline gevonden accidenteel à hij was kiemen aan het kweken maar zag dat hij
contamina<e had van een schimmel à rondom de schimmel was er geen groei van
zijn bacterie
o Introduc<e van an<bio<ca
H2. Karakteris9eken van prokaryote cellen
Prokaryoten versus eukaryoten
Op het examen al,jd een vraag over de
Groo3e, vorm en schikking structuur van een bacterie (dus
• Meeste bacteriën: 0,5-2um bijvoorbeeld tekenen)
• Humane rode bloedcel: 7,5um
• Verschillende vormen
o Coccus: bolletje
o Diplococcus
§ Bv. Meisseria (genus) meningi<s (species)
§ Veroorzaakt meningi<s of hersenvliesontsteking
o Streptococcus
§ Meerdere cocci aan elkaar door vermenigvuldiging
§ Bv. Streptococcus pneumoniae
o Staphylococcus
§ Kan zich ook in 3D vermenigvuldigen tot een
druiventrosje
§ Bv. Staphylococcus aureus
2
,2024-2025 Microbiologie CC
o Coccobacillus
§ Iets tussen een coccus en een bacil
o Bacillus: staaVe
§ Bv. Bacillus anthracis
§ Bv. Escheria coli à urineweginfec<e
o Streptobacilli
§ Meerdere bacilli aan elkaar
§ Bv. Lactobacillus bulgaricus
§ ZiQen in de vagina, darmen en yoghurt = probio<ca
o Spirocheten: kurkentrekker
§ Bv. Treponema palidum (syphilis)
An overview of structure
• Een celmembraan, vaak omgeven door celwand
• Intern cytoplasma met ribosomen en nucleaire regio
• Varia<e aan externe structuren: zoals capsule, flagella en pilli
o Belangrijk om de buitenkant te bespreken à immuunsysteem herkent dit en gaat op
basis hiervan reageren!
Celwand
• Ligt buiten de celmembraan
o Eukaryoten hebben cholesterol in de celmembraan voor stevigheid
o Prokaryoten hebben dit niet, vandaar de celwand
• Func<es
o Geven de cel zijn vorm
o Voorkomt dat de cel openbarst door osmose
o An<bio<ca is gebaseerd op het kapotmaken van de celwand
• Componenten
o Pep<doglycaan
o Buitenste membraan
o Periplasma<sche ruimte
Gram posi0ef of gram nega0ef?
• Gramnega<even hebben een binnenste celmembraan à dunne pep<doglycaanlaag
(celwand) à buitenste celmembraan
• Gramposi<even hebben een buitenste celmembraan à dikke pep<doglycaanlaag
3
, 2024-2025 Microbiologie CC
Pep0doglycaan of mureïne
• De celwand bevat een pep<doglycaanlaag à bevat 2 aspecten, namelijk een
suikerruggengraat (NAG en NAM) en eiwiQen/aminozuren
à NAG: N-acetylglucosamine, NAM: N-acetylmureïnezuur)
• NAM is gebonden aan een tetrapep<de à ter hoogte van zijn derde aminozuur (gram
anankelijk) worden crosslinks gevormd met het laatste aminozuur van een andere keten (D-
alanine) = 3,4 oligopep<debrug
o Lysine à meeste gram posi<even
o Diaminopimeline zuur à meeste gram
nega<even
• Disacharide backbone is iden<ek voor alle
bacteriën
Chemische structuren moet je
kunnen tekenen!
Tetrapep'de
• L-alanine
D-glutaminezuur
• D-glutaminezuur Diaminopilemine zuur
• Gramanankelijk
o Gram posi<ef: L-lysine
o Gram nega<ef: diaminopilemine zuur
• D-alanine
4
