DEEL 2
SESSIE 1
Samenvatting - Dia: Macro-economische omgeving – De basics
● Drie hoofdactoren in de macro-economische omgeving:
○ Huishoudens:
■ Consumenten van goederen en diensten.
■ Aanbieders van arbeid en kapitaal.
○ Ondernemingen:
■ Producenten van goederen en diensten.
■ Vragen naar arbeid en kapitaal.
○ Overheden:
■ Belastinginning van huishoudens en ondernemingen.
■ Productie van publieke goederen.
■ Herverdeling van inkomens.
■ Uitvoering van monetaire en budgettaire politiek.
■ Regulering van product-, arbeids- en kapitaalmarkten.
● Buitenlandse sector:
○ Handel in goederen en diensten.
o Internationale kapitaalstromen.
● Derde partijen:
○ Vakbonden, werkgeversorganisaties.
○ Belangengroepen (bijv. milieuorganisaties).
○ Internationale organisaties en instellingen (zoals EMU, WTO).
● Kernconcept:
De macro-economische omgeving ontstaat uit het interactieve gedrag van
nutsmaximaliserende agenten (actoren die hun eigen nut proberen te
maximaliseren).
Macro-omgeving = resultaat van het interactief gedrag van nutsmaximaliserende
economische agenten.
Nut (‘utility’) verwijst naar:
● Materiële welvaart (prosperity): streven naar hoger bbp per capita, focus op
economische groei.
● Welzijn en geluk (human well-being en happiness): gezondheid, gelijkheid, vrijheid,
veiligheid, ontwikkelingsindicatoren. zorgen voor meer nut
,De basics (Reëel bbp en bevolkingsgroei)
● Evolutie reëel bbp per capita wereldwijd:
○ Tussen 1913 en vandaag is het reëel bbp per capita sterk gestegen.
○ De toename is versneld na de industriële revolutie.
● Evolutie wereldbevolking:
○ Wereldbevolking groeide van ongeveer 1 miljard naar meer dan 7 miljard.
○ Snelle bevolkingsgroei sinds de 19de eeuw.
● Verwijzing naar Thomas Malthus:
○ Stelde in 1798 dat bevolkingsgroei uiteindelijk de voedselvoorziening zou
overstijgen.
Groei reëel bbp per capita:
● Voor 1820: zeer trage groei, ongeveer +0,05% per jaar.
● Na 1820 (industriële revolutie): versnelling naar +0,9% per jaar.
● 20ste eeuw: verdere versnelling naar +1,7% en later +2,0% per jaar.
Wereldbevolking:
● Ook de bevolkingsgroei nam toe, maar met minder spectaculaire groeiversnellingen
dan bbp per capita.
Belangrijke gebeurtenis:
● Industriële Revolutie: vervanging van handenarbeid door machines leidde tot
structurele economische veranderingen.
Globalisering is de toenemende wereldwijde integratie van economieën, markten,
technologieën en culturen.
,Globalisering en alternatieve maatstaven van welzijn
● Globalisering is een geleidelijk proces waarbij handarbeid werd vervangen door
machines, transport en communicatie verbeterden, en markten wereldwijd verbonden
raakten.
● Welvaart wordt niet enkel gemeten via bbp per capita, maar ook via bredere
welzijnsindices, zoals:
○ Net-Adjusted Disposable Income (OECD),
○ Human Development Index (VN),
○ Sustainable Society Index,
○ Social Progress Index,
○ World Happiness Index, enzovoort.
Bbp vs. welzijn
● Bbp per capita meet economische welvaart, maar weerspiegelt niet automatisch
menselijk welzijn.
● Andere dimensies zoals gezondheid, milieu, sociale verbondenheid en geluk zijn
minstens even belangrijk.
GDP per capita = economic prosperity ≠ human well-being
Easterlin Paradox
● Easterlin Paradox: over langere tijd stijgt het gemiddelde geluk niet evenredig met
de stijging van het inkomen.
● Inkomensgroei verhoogt geluk tot een bepaald punt, daarna vlakt het effect af.
● Op lange termijn is economische groei niet gelijk een groei in ‘geluk’
Relatie inkomen en geluk
, ● Data tonen een positieve relatie tussen inkomen en geluk, maar het verband is:
○ Sterk bij lagere inkomens, ○ Afnemend bij hogere inkomens.
● Rijke landen kennen vaak maar een beperkte toename in geluk ondanks hoge
inkomens.
Correlatie welzijnsindices en bbp
● Sommige alternatieve maatstaven van welzijn vertonen een sterke correlatie met bbp
per capita, andere veel minder.
● Indices zoals Better Life Index en Inclusive Wealth Index hangen duidelijk samen met
economische prestaties, terwijl indices zoals de Happy Planet Index minder verband
tonen.
Macro-economische omgeving – De basics
● Belangrijk begrip: "Utility" of nut.
● Vraag: Wat bedoelen we met nut?
○ Materiële welvaart ("prosperity"):
■ Maximalisatie van het bbp per capita → nadruk op economische groei.
○ Welzijn en geluk ("human well-being" & "happiness"):
■ Andere maatstaven zoals ontwikkelingsindicatoren, veiligheid,
gelijkheid, vrijheid, gezondheid.
SESSIE 1
Samenvatting - Dia: Macro-economische omgeving – De basics
● Drie hoofdactoren in de macro-economische omgeving:
○ Huishoudens:
■ Consumenten van goederen en diensten.
■ Aanbieders van arbeid en kapitaal.
○ Ondernemingen:
■ Producenten van goederen en diensten.
■ Vragen naar arbeid en kapitaal.
○ Overheden:
■ Belastinginning van huishoudens en ondernemingen.
■ Productie van publieke goederen.
■ Herverdeling van inkomens.
■ Uitvoering van monetaire en budgettaire politiek.
■ Regulering van product-, arbeids- en kapitaalmarkten.
● Buitenlandse sector:
○ Handel in goederen en diensten.
o Internationale kapitaalstromen.
● Derde partijen:
○ Vakbonden, werkgeversorganisaties.
○ Belangengroepen (bijv. milieuorganisaties).
○ Internationale organisaties en instellingen (zoals EMU, WTO).
● Kernconcept:
De macro-economische omgeving ontstaat uit het interactieve gedrag van
nutsmaximaliserende agenten (actoren die hun eigen nut proberen te
maximaliseren).
Macro-omgeving = resultaat van het interactief gedrag van nutsmaximaliserende
economische agenten.
Nut (‘utility’) verwijst naar:
● Materiële welvaart (prosperity): streven naar hoger bbp per capita, focus op
economische groei.
● Welzijn en geluk (human well-being en happiness): gezondheid, gelijkheid, vrijheid,
veiligheid, ontwikkelingsindicatoren. zorgen voor meer nut
,De basics (Reëel bbp en bevolkingsgroei)
● Evolutie reëel bbp per capita wereldwijd:
○ Tussen 1913 en vandaag is het reëel bbp per capita sterk gestegen.
○ De toename is versneld na de industriële revolutie.
● Evolutie wereldbevolking:
○ Wereldbevolking groeide van ongeveer 1 miljard naar meer dan 7 miljard.
○ Snelle bevolkingsgroei sinds de 19de eeuw.
● Verwijzing naar Thomas Malthus:
○ Stelde in 1798 dat bevolkingsgroei uiteindelijk de voedselvoorziening zou
overstijgen.
Groei reëel bbp per capita:
● Voor 1820: zeer trage groei, ongeveer +0,05% per jaar.
● Na 1820 (industriële revolutie): versnelling naar +0,9% per jaar.
● 20ste eeuw: verdere versnelling naar +1,7% en later +2,0% per jaar.
Wereldbevolking:
● Ook de bevolkingsgroei nam toe, maar met minder spectaculaire groeiversnellingen
dan bbp per capita.
Belangrijke gebeurtenis:
● Industriële Revolutie: vervanging van handenarbeid door machines leidde tot
structurele economische veranderingen.
Globalisering is de toenemende wereldwijde integratie van economieën, markten,
technologieën en culturen.
,Globalisering en alternatieve maatstaven van welzijn
● Globalisering is een geleidelijk proces waarbij handarbeid werd vervangen door
machines, transport en communicatie verbeterden, en markten wereldwijd verbonden
raakten.
● Welvaart wordt niet enkel gemeten via bbp per capita, maar ook via bredere
welzijnsindices, zoals:
○ Net-Adjusted Disposable Income (OECD),
○ Human Development Index (VN),
○ Sustainable Society Index,
○ Social Progress Index,
○ World Happiness Index, enzovoort.
Bbp vs. welzijn
● Bbp per capita meet economische welvaart, maar weerspiegelt niet automatisch
menselijk welzijn.
● Andere dimensies zoals gezondheid, milieu, sociale verbondenheid en geluk zijn
minstens even belangrijk.
GDP per capita = economic prosperity ≠ human well-being
Easterlin Paradox
● Easterlin Paradox: over langere tijd stijgt het gemiddelde geluk niet evenredig met
de stijging van het inkomen.
● Inkomensgroei verhoogt geluk tot een bepaald punt, daarna vlakt het effect af.
● Op lange termijn is economische groei niet gelijk een groei in ‘geluk’
Relatie inkomen en geluk
, ● Data tonen een positieve relatie tussen inkomen en geluk, maar het verband is:
○ Sterk bij lagere inkomens, ○ Afnemend bij hogere inkomens.
● Rijke landen kennen vaak maar een beperkte toename in geluk ondanks hoge
inkomens.
Correlatie welzijnsindices en bbp
● Sommige alternatieve maatstaven van welzijn vertonen een sterke correlatie met bbp
per capita, andere veel minder.
● Indices zoals Better Life Index en Inclusive Wealth Index hangen duidelijk samen met
economische prestaties, terwijl indices zoals de Happy Planet Index minder verband
tonen.
Macro-economische omgeving – De basics
● Belangrijk begrip: "Utility" of nut.
● Vraag: Wat bedoelen we met nut?
○ Materiële welvaart ("prosperity"):
■ Maximalisatie van het bbp per capita → nadruk op economische groei.
○ Welzijn en geluk ("human well-being" & "happiness"):
■ Andere maatstaven zoals ontwikkelingsindicatoren, veiligheid,
gelijkheid, vrijheid, gezondheid.
