Samenvatting Ziekenhuishygiëne & Infectiepreventie | Vroedkunde | Arteveldehogeschool | 2026/27

Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie
1. Hygiëne
= zorg voor het in stand houden van je gezondheid
- Gezondheid (WHO) : toestand van optimaal lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn
- Hygiëne : positief gezicht op bevordering van welzijn, bevordering van
evenwichtige verhouding met de hele omgeving, zowel op lichamelijk,
geestelijk als maatschappelijk vlak

2. Ziekenhuishygiëne
 de wetenschap die bestudeert hoe de gezondheid van de patiënten die in
het ziekenhuis of zorginstelling verblijven, gevrijwaard kan worden
 Patiënt = centraal

- Hospitalisme ! = patiënt die opgenomen is, heeft nog een bijkomend iets
gekregen doordat we de ziekenhuishygiëne niet goed hebben uitgevoerd
 Niet alleen lichamelijke schade, maar ook mentaal, psychisch en sociaal
Voorkomen!: goed handen ontsmetten, geen lage nagels, geen
juwelen/horloges

Mogelijke schade aan patiënt:
 Lichamelijk: infectie doordat niet steriel gehandeld wordt
 Psychisch: verlies van contact, zelfstandigheid
 Sociaal: eenzaamheid



3. Infectiepreventie
- Zorginfecties = infecties die niet bestonden op het opname van de patiënt,
maar die hij wel verworven heeft tijdens zijn verblijf in een zorginstelling
 Infectiepreventiemaatregelen, zoals reinigen, ontsmetten & sterlisatie

4. Hospitalisme
Psychosociale druk  Ziekmakende factoren:
 Verlies van contact met eigen sociale omgeving
 Inactiviteit en verlies van zelfstandigheid
 Gebruik van kalmerende en slaapmiddelen
 Verlies van het persoonlijke
 Geluidshinder, verlies van toekomstperspectief
 …
Risicogroepen:
 Kinderen
 Chronisch zieken
 Psychiatrisch patiënten
 Patiënten op een intensieve zorgafdeling

Fysieke schade



1

,  Lichamelijk: infectieuze (= infectie) en niet-infectieuze schade (= kind
kan bv: waargenomen of herkend worden), materiële of financiële
schade
 Belangrijkste vorm  zorginfecties
 Niet-infectieuze fysieke schade:
 schade aan goederen (bril of hoorapparaat), ongevallen
(flauwvallen), nevenwerking van ontsmettingsmiddelen (allergische
reactie), schade ten gevolge van ingreep, doorligwonden (vaak
verleggen), medicatiefouten (5J’s!!!!!)
5J’s:
1) Juiste patiënt?
2) Juiste medicatie?
3) Juiste hoeveelheid?
4) Juiste toediening?
5) Juiste tijdstip?



Zorginfecties
1. Historiek
 Kraamvrouwenkoorts = bacteriële infectie die optreedt na een bevalling of
miskraam
 Semmelweis (1862) = had dit door dat dit kwam door hygiëne
 Nightingale = grondlegster van de moderne verpleegkunde
 Pasteur (sterliteit) = ontwikkelde vaccins die levensreddend bleken,
bacterioloog
 Fleming (Penicilline -1929) = microbioloog, hij ontdekte dat er gene
bacteriën groeiden vlakbij de penseelschimmel, die per ongeluk op 1 van
zijn voedingsbodems met bacteriën terecht was gekomen



2. Begrippen
 Kolonisatie = een aantal MO die op u huid zitten, die daar blijven, niks fout
doen, behalve als je zwak wordt, dan kan je daar wel ziek van worden
 Infectie = het virus is in u lichaam, ‘is’ ziek
 Besmetting = iets of iemand MO in u of op u krijgt, je wordt besmet (je
wordt niet altijd ziek, door misschien immuniteit of gezonde levensstijl,
afhankelijk van hoe zwak je bent)
 Zorg-of ziekenhuisinfecties = als iemand na 48u nog een bijkomende
infectie krijgt nadat hij/zij in het ziekenhuis is geweest
 Laattijdige infectie
 Zorginfecties (synoniemen: nosocomiale infectie, secundaire infectie,
iatrogene infectie)
Bv: heel veel bloed verloren, veel verzwakt, iemand die verkoudheid heeft
ligt bij haar op de kamer, omdat ze verzwakt is, zal ze ziek worden

Twee vormen van zorginfecties:


2

, 1) Endogene of auto-infectie = je besmet jezelf, doordat je verzwakt ben,
ga je jezelf gaan besmetten, met die MO die al in u lichaam zitten

2) Exogene of kruisinfectie = besmet door de buitenwereld, besmet
voorwerp aanraken

Voorkomen?:  Voorwerpen goed ontsmetten, schoon houden & dossier
bijhouden


 Endemie = regelmatig, verspreid in de bevolking
 Epidemie = op zeer korte tijd, dat mensen echt ziek van worden (Bv: de
griep in wintertijd)
 Pandemie = mensen worden serieus ziek op wereldschaal (Bv: corona)



3. Besmettingscyclus
 Kruisbesmetting voorkomen
 Besmettingscyclus kennen
 Cyclus onderbreken
Componenten van besmettingscyclus:
 Kiemen
 Besmettingsbronnen
 Uitgangspoorten
 Overdrachtswegen (handen & materiaal)
 Ingangspoorten
 Ontvankelijke gastheer


Bv: water moet heel vaak gecontroleerd worden, want misschien ziektekiemen
Kiemen (= virussen) :
 Besmetting
 Infectie: niet iedere besmetting veroorzaakt dit, wel beïnvloedt door:
 Aantal MO
 Virulentie MO
 Groeisnelheid
 Meest voorkomende Mo verantwoordelijk voor ziekenhuisinfectie:
taphylococcus aureus, Escherichia coli, Candida albicans,…P41: tabel 1
niet kennen, wel herkennen micro-organismen
Aantal kiemen:
 MID (= minimale infectieuze dosis) = hoeveelheid die je nodig hebt om
geïnfecteerd te worden (Bv: Salmonella =niet veel nodig om besmet te worden)
Virulentie:
 Conventionele pathogene kiemen = altijd infectie veroorzaken (Bv: Salmonella)



3