Samenvatting Crisishantering: Agressie & Grensoverschrijdend Gedrag | Karel de Grote | 2026/27

DEEL 1: BASISKENNIS
1 WAT IS AGRESSIE EN GRENSOVERSCHRIJDEND
GEDRAG?
1.1 WOORDEN VOOR AGRESSIE EN GRENSOVERSCHRIJDEND
GEDRAG
AGRESSIE

 Positieve innerlijke kracht gericht op evenwicht en vooruitgang
 Levensdrift
 Goesting
 Gaan voor belangrijke kwesties
 Geen schade aan anderen
 Niet deductief!

GASLIGHTING

= vorm van manipulatie met doel mensen laten twijfelen aan eigen gezond verstand
door de werkelijkheid te ontkennen. Bij huiselijk geweld duikt deze vorm vaak op, ook
bij dictators wordt dit vaak gebruikt.

SEXTORTION

= afpersen van meestal jonge meisjes die eerder werden overtuigd om voor de webcam
te strippen en achteraf met die naaktbeelden gechanteerd worden

GROOMING

= benaderen en contact leggen met kinderen door een pedofiel met doel het mogelijk
maken van seksueel contact

STREAMING

= groepsgewijs met geweld afpersen, vooral onder jongeren

MOB

= systematisch lastigvallen van bareigenaars was het vroeger, nu is het systematisch
uitsluiten en pesten van individueel groepslid

HAPPY SLAPPING

= willekeurig persoon door een groepje in elkaar wordt geslagen, meestal wordt dit
gefilmd en gedeeld.

CYBERBULLYING

= containerbegrip voor lastigvallen van iemand anders via het internet

1.2 WELOVERWOGEN DEFINITIE
AGRESSIE

,= een gedrag waarbij een persoon schade toebrengt aan materiaal of de psychische of
fysieke grenzen overschrijdt van zichzelf of een andere persoon. (definitie vanuit het
standpunt van het slachtoffer)

= elk gedrag waarmee een persoonlijke grens overschreden wordt van het slachtoffer en
van de agressor (agressie tov jezelf)

Het effect v/h gedrag op het slachtoffer is het uitgangspunt

 Slachtoffer voelt zich gekwetst/ geschaad
 Wat de een als agressie ervaart, is het niet voor de ander

Voorbeelden:

- Ben je opgegroeid in een omgeving waar conflicten rustig uitgepraat werden, dan
zal roepen en slaan agressief overkomen voor jou.
 Je opvoeding, waarden en normen bepalen de bril waardoor je kijkt
- Op sommige dagen kan je veel hebben en kan je lachen met opmerkingen maar
op andere dagen kan je hier niet mee lachen.

2 SOORTEN AGRESSIE

1. Frustratie agressie
 Je reactie komt echt puur uit agressie, het is niet met een doel
 Er zit veel frustratie achter, opstapeling van
2. Agressie om iets te bekomen
 Je stelt agressie omdat je een doel hebt
 Je wilt iets behalen met je acties

1.3 ONZE KIJK OP AGRESSIE
4 uitgangspunten binnen agressie; deze scheppen een kader

- De eerste; kaderen binnen thema veiligheid
- De tweede en derde; laten ons zien dat agressie een samenspel is van
verschillende factoren
- De vierde; laat ons agressie als communicatievorm zien

UITGANGSPUNT 1: STRUCTURELE VEILIGHEID NAAST RELATIONELE VEILIGHEID

STRUCTURELE VEILIGHEID

= Structuur van je voorziening/organisatie en die regels om de samenwerking te
optimaliseren (ook binnen je eigen gezin)

 Geschreven of ongeschreven
 Alles wat samenhangt rond procedures, afspraken, …
 Een goede regel is een regel waarvan ied weet wat die wilt zeggen en hoe die
daarmee rekening moet houden en moet toepassen

OPMERKINGEN

- Wanneer er te veel regels zijn, structureel niet meer veilig
- Het nut van een regel niet duidelijk; moet gecheckt worden of de regels hun
doelen niet voorbij gaan
- Ze kunnen ook voor vraagtekens zorgen

,RELATIONELE VEILIGHEID

= noodzaak van vertrouwensrelaties

 Aandacht, interesse tonen, woorden nakomen, eerlijkheid, …
 Voorspelbaarheid
 Een mens is gericht op een andere mens, relaties aan te gaan

VOORBEELD: elk kind wilt bij zijn ouders zijn ook al is het daar niet veilig, er is geen
relationele veiligheid (heeft met je grondhouding te maken)

UITGANSPUNT 2: EEN BASISHOUDING VAN ZORGDRAGENDE BEGRENZING

De manier hoe we denken over een bepaald gedrag Aangeve
gaat dat gedrag kleuren n van
grenzen
- Stellen mensen agressief gedrag; willen we
dat begrenzen
- Internaliserend (doemgedachten, vanuit
frustratie, …) gaan we zorg bieden Bieden
van zorg
 We moeten als begeleider een balans zoeken,
anders wordt de ontwikkeling belemmert

VOORBEELD:

Dochter (10j) naar de bakker, komt wenend terug

- Ze vertelt dat er niet is gebeurd maar ze voelt zich toch niet goed
- Ze vraagt aan haar papa wat vapen is
 De papa heeft zorg geboden maar hij heeft aangegeven dat het ook ongezond is
(begrensd)

EXAMEN: waar zit het probleem met de attributie? Wat doen we soms fout?

 We zijn geneigd om te snel te gaan begrenzen, vooral bij jongens
 Gedrag dat we wel begrijpen vergeten we soms te begrenzen ‘die kan er niets
aandoen, die is gewoon wat gefrustreerd’

Internaliseren Probleem Attributie Reactie Effect
- begeleider
Psychosomatisch (denken)
e klachten, angst gedrag (gedrag)
teruggetrokken
gedrag
Risicofactoren bij  Jongere  Begrip
het kind en de voelt zicht  Bezorgdhe Toenaderin
omgeving niet goed id g
 Zijn er  Een
problemen praatje
thuis? maken
Risicofactoren  Luistert  Irritatie Afwijzing
bij het kind en de nooit  Sancties
omgeving  Altijd  Negatieve
brutaal cirkels

,  Ouders
kijken nooit
om naar het
kind
Externaliseren
Druk, brutaal of
agressief gedrag
Toelichting tabel:

1. Internaliserende groep: wie problemen of zorgen opkropt en zich naar binnen richt
 Legt de focus op het verinnerlijken van klachten (psychosomatische klachten,
angstig reageren,…)
2. Externaliserende groep: focus op veruitwendigen van de klachten door brutaal
gedrag, grof taalgebruik, agressie, …

Beide groepen worden beïnvloed door risicofactoren die aanwezig zijn bij het kind en
de omgeving

UITGANGSPUNT 3: AGRESSIE IS A X C

A = AANLEG; bij de ene persoon meer op de voorgrond zitten dan bij de andere (puur
over agressie)

C = CONTEXT; opvoeding, maatschappij, maatschappelijk gedrag (armoede,
geloofsovertuiging, intellectuele capaciteiten, …)

Positief nieuws; je kan aan de slag gaan met de context

 Je kan deze mee vorm geven waardoor je mee kan bepalen

UITGANGSPUNT 4: AGRESSIE IS TAAL

Agressie is een vorm van communicatie, onvermogen om taal te gebruiken

 Als ze niet weten hoe ze een boodschap moeten overbrengen op een rustige
manier
 Als baby gebruikte je ook geluidje om te communiceren
 Als kleuter schopte je, sloeg je, … om je zin te krijgen

2 HOE ZIET AGRESSIE ERUIT?
2.1 UITINGSVORMEN VAN AGRESSIE
Agressie heeft verschillende gezichten en kan diverse vormen aannemen

1. EXPLICIETE UITINGSVORMEN; zichtbaar met geweld een grens wordt
overschreden
2. SUBTIELE UITINGSVORMEN; minder zichtbaar grensoverschrijdend gedrag
waarmee een grens overschreden wordt
 Belangrijk om deze ook op te merken, te herkennen en te benoemen

2.2 VIER UITINGSVORMEN VAN AGRESSIE
Verbale vormen van agressie