1. Situering van psychologie als wetenschap en van functieleer als basisdomein i
1.1. Oorspronkelijke definitie vanuit traditionele opvatting over het geest-lichaam probleem
Plato 4eE vC
René Descartes 1596-1650
Fechner Gustav Theodor 1801-1887
1.2. Hedendaagse definitie vanuit visie op complexiteit van de psychologie
Dilthey Wilhelm 1833-1911
1.3. Positie van de pscyhologie naast andere wetenschappen
1.4. Basisdomeinen van de pscyhologie
Bert Duijker 1959
1.5. Geschiedenis van de psychologie
1.5.1. Empirisme haalt het van het rationalisme in de 17e en 18e eeuw
John Lock 1690
George Berkeley 1709
David Hume 1748
1.5.2. Belangrijke fysiologische ontdekkingen e.a. ontwikkelingen in de 18e en 19e eeuw
Charles Bell ~1800
Herman Ludwig 1856
Ferdinand von Helmholtz
Ernst Weber 1834
Franciscus C. Donders 1869
1.5.3. Andere belangrijke voorlopers van de psychologie in de 18e en 19e eeuw
Johann F. Herbart ~1818
Ernst Mach 1886
Franz Brentano ~1874
Edmund Husserl ~1900
1.5.4. De eigenlijke start van de psychologie als wetenschap
Wilhelm Wundt 1879
William James 1890
Edward Bradford 1896
Tichener
1.6. Belangrijkste stromingen in de psychologie in de 19e en 20e eeuw
1.6.1. Structuralisme
Tichener, James en
Wundt
1.6.2. Functionalisme
John Dewey 1896
James Rowland Angell 1904
Edward L. Thorndike 1898
, ologie als wetenschap en van functieleer als basisdomein in de psychologie
finitie vanuit traditionele opvatting over het geest-lichaam probleem
vrije wil - geest niet onderworpen aan zelfde wetten als lichaam
Dualisme
grondlegger van de psychofysica, aanhanger panpsychisme
fysische en psychische als twee facetten van hetzelfde (monisme)
itie vanuit visie op complexiteit van de psychologie
menswetenschappen / geesteswetenschappen: verstehen, o.a. door inleving (Einfühlung) -
de totale ervaring
hologie naast andere wetenschappen
n de pscyhologie
5 basisdomeinen: methodenleer, functieleer, persoonlijkheidsleer, ontwikkelingsleer en
gedragsleer
de psychologie
et van het rationalisme in de 17e en 18e eeuw
Empirisme - mens als tabula rasa (tegen de rationalistische visie van aangeboren ideeen)
Empirisme - immaterialisme - idealisme → solipsisme
Esse est percipi
Empirisme - hoe hoogtepunt)
(voorlopig brengt de geest materie
- basis voort
van de psychologie
Impressies (incl. sensaties of gewaarwordingen) en ideeën (herinneringen maar ook
ogische ontdekkingen e.a. ontwikkelingen in de 18e en 19e eeuw
onderscheid tussen sensorische en motorische zenuwbanen
anatomie en fysiologie van het oog; theorieën over perceptie van diepte, kleur en beweging
eerste
Meting empirische metingen snelheid
zintuiglijke modaliteiten transmissie
- voorloper signalen in zenuwbanen
psychofysica
Substractiemethode: mentale chronometrie op basis van reactietijdverschillen
e voorlopers van de psychologie in de 18e en 19e eeuw
introductie term psychologie: empirisch en kwantitatief - geest als een groot dynamisch
systeem
the analysis of sensations - nativisme en empirisme - grote invloed fenomenologie en
logisch positivisme
intentionaliteit als hoofdkenmerk van alle mentale fenomen
Aktpsychologie:
fenomenologie (>< psychische fenomen
empirisme als activiteiten of functies
en >< rationalisme)
van de psychologie als wetenschap
Eerste labo voor Experimentele Psychologie in Leibzig Duitsland; eerste tijdschrift in de
psychologie
Grondlegger psychologie in de USA
Student Wundt
Student fysiologie bij von
maar Helmholtz
minder en psychologie bij Wundt
ruimdenkend
>< functionalisme
mingen in de psychologie in de 19e en 20e eeuw
Chicago functionalisme
Gedrag
Chicagoals een doelgericht adaptief geheel en niet op te splitsen in reflexbogen en S-R
functionalisme
Columbia functionalisme
Pionier in gebruik van dieren in experimentele psychologie - puzzle box - trial and error -
, 1.6.3. Gestaltpsychologie
Alexius Meinong 1904
Christian von Ehrenfels 1890
Vittorio Benussi ~1910
Max Wertheimer 1912
Kurt Koffka 1935
Wolfgang Köhler 1920
1.6.4. Behaviorisme
Ivan Pavlov 1904
John Broadus Watson 1913
B.F. Skinner
1.6.5. Cognitieve psychologie
2. Waarneming
2.1. Inleiding
2.2. Basisnoties van het oog en het visuele brein
2.2.1. De "input" van waaruit visuele waarneming dient te vertrekken
2.2.2. De "bouwstenen" waarmee het visuele systeem aan de slag moet volgens de psychofysische benad
Ernst Heinrich Weber 1834
2.2.3. De "bouwstenen" waarmee het visueel systeem aan de slag moet volgens de neurofysiologische be
Hubel & Wiesel 1981
2.2.4. Het hiërarchische en modulaire visuele brein
2.2.5.Voorlopige conclusies
2.3. Perceptuele organisatie (~ Gestaltpsychologie)
2.3.1. Probleemstelling en definitie
Max Wertheimer
2.3.2. Perceptuele groepering
2.3.3. Textuursegregatie
2.3.4. Figuur-achtergrond-organisatie
2.3.5.Figuur-achtergrond-organisatie en perceptuele multistabiliteit
, Graz Gestaltpsychologie
Gegenstandstheorie: fysisch
Graz Gestaltpsychologie bestaan (vb de
- Introduceerde paard)
termen louter intentioneel bestaan (vb
"Gestalt"
Graz Gestaltpsychologie - Gestaltpsychologie in Italie, bestudeert Meinong's
Gegenstandstheorie
Berlijn Gestaltpsychologie - phi motion
Groeperingsprincipes
Berlijn of Gestaltwetten
Gestaltpsychologie (proximiteit,
- emigratie naar US similariteit, good continuation en
"Why do things look the
Berlijn Gestaltpsychologieway they do?" => waarneming
Mentality of apes (>< trial and error) - hier echt cognitief inzicht in het probleem
Klassieke conditionering, psychic reflex, geconditioneerde S-R associatie, de hond van
Pavlov
grondlegger Behaviorisme (>< functionalisme en >< structuralisme)
focus op S-R-relaties
Behaviorism operante conditionering - Skinner box (duiven)
t oog en het visuele brein
aruit visuele waarneming dient te vertrekken
waarmee het visuele systeem aan de slag moet volgens de psychofysische benadering
Wet van Weber: k = ΔI / I (I voor intensiteit en ΔI voor kleinste toevoeging die tot JND leidt)
waarmee het visueel systeem aan de slag moet volgens de neurofysiologische benadering
Nobelprijs geneeskunde:
- mapping van responsen van neuronen in LGN en primaire visuele cortex bij katten en
en modulaire visuele brein
satie (~ Gestaltpsychologie)
d-organisatie en perceptuele multistabiliteit
1.1. Oorspronkelijke definitie vanuit traditionele opvatting over het geest-lichaam probleem
Plato 4eE vC
René Descartes 1596-1650
Fechner Gustav Theodor 1801-1887
1.2. Hedendaagse definitie vanuit visie op complexiteit van de psychologie
Dilthey Wilhelm 1833-1911
1.3. Positie van de pscyhologie naast andere wetenschappen
1.4. Basisdomeinen van de pscyhologie
Bert Duijker 1959
1.5. Geschiedenis van de psychologie
1.5.1. Empirisme haalt het van het rationalisme in de 17e en 18e eeuw
John Lock 1690
George Berkeley 1709
David Hume 1748
1.5.2. Belangrijke fysiologische ontdekkingen e.a. ontwikkelingen in de 18e en 19e eeuw
Charles Bell ~1800
Herman Ludwig 1856
Ferdinand von Helmholtz
Ernst Weber 1834
Franciscus C. Donders 1869
1.5.3. Andere belangrijke voorlopers van de psychologie in de 18e en 19e eeuw
Johann F. Herbart ~1818
Ernst Mach 1886
Franz Brentano ~1874
Edmund Husserl ~1900
1.5.4. De eigenlijke start van de psychologie als wetenschap
Wilhelm Wundt 1879
William James 1890
Edward Bradford 1896
Tichener
1.6. Belangrijkste stromingen in de psychologie in de 19e en 20e eeuw
1.6.1. Structuralisme
Tichener, James en
Wundt
1.6.2. Functionalisme
John Dewey 1896
James Rowland Angell 1904
Edward L. Thorndike 1898
, ologie als wetenschap en van functieleer als basisdomein in de psychologie
finitie vanuit traditionele opvatting over het geest-lichaam probleem
vrije wil - geest niet onderworpen aan zelfde wetten als lichaam
Dualisme
grondlegger van de psychofysica, aanhanger panpsychisme
fysische en psychische als twee facetten van hetzelfde (monisme)
itie vanuit visie op complexiteit van de psychologie
menswetenschappen / geesteswetenschappen: verstehen, o.a. door inleving (Einfühlung) -
de totale ervaring
hologie naast andere wetenschappen
n de pscyhologie
5 basisdomeinen: methodenleer, functieleer, persoonlijkheidsleer, ontwikkelingsleer en
gedragsleer
de psychologie
et van het rationalisme in de 17e en 18e eeuw
Empirisme - mens als tabula rasa (tegen de rationalistische visie van aangeboren ideeen)
Empirisme - immaterialisme - idealisme → solipsisme
Esse est percipi
Empirisme - hoe hoogtepunt)
(voorlopig brengt de geest materie
- basis voort
van de psychologie
Impressies (incl. sensaties of gewaarwordingen) en ideeën (herinneringen maar ook
ogische ontdekkingen e.a. ontwikkelingen in de 18e en 19e eeuw
onderscheid tussen sensorische en motorische zenuwbanen
anatomie en fysiologie van het oog; theorieën over perceptie van diepte, kleur en beweging
eerste
Meting empirische metingen snelheid
zintuiglijke modaliteiten transmissie
- voorloper signalen in zenuwbanen
psychofysica
Substractiemethode: mentale chronometrie op basis van reactietijdverschillen
e voorlopers van de psychologie in de 18e en 19e eeuw
introductie term psychologie: empirisch en kwantitatief - geest als een groot dynamisch
systeem
the analysis of sensations - nativisme en empirisme - grote invloed fenomenologie en
logisch positivisme
intentionaliteit als hoofdkenmerk van alle mentale fenomen
Aktpsychologie:
fenomenologie (>< psychische fenomen
empirisme als activiteiten of functies
en >< rationalisme)
van de psychologie als wetenschap
Eerste labo voor Experimentele Psychologie in Leibzig Duitsland; eerste tijdschrift in de
psychologie
Grondlegger psychologie in de USA
Student Wundt
Student fysiologie bij von
maar Helmholtz
minder en psychologie bij Wundt
ruimdenkend
>< functionalisme
mingen in de psychologie in de 19e en 20e eeuw
Chicago functionalisme
Gedrag
Chicagoals een doelgericht adaptief geheel en niet op te splitsen in reflexbogen en S-R
functionalisme
Columbia functionalisme
Pionier in gebruik van dieren in experimentele psychologie - puzzle box - trial and error -
, 1.6.3. Gestaltpsychologie
Alexius Meinong 1904
Christian von Ehrenfels 1890
Vittorio Benussi ~1910
Max Wertheimer 1912
Kurt Koffka 1935
Wolfgang Köhler 1920
1.6.4. Behaviorisme
Ivan Pavlov 1904
John Broadus Watson 1913
B.F. Skinner
1.6.5. Cognitieve psychologie
2. Waarneming
2.1. Inleiding
2.2. Basisnoties van het oog en het visuele brein
2.2.1. De "input" van waaruit visuele waarneming dient te vertrekken
2.2.2. De "bouwstenen" waarmee het visuele systeem aan de slag moet volgens de psychofysische benad
Ernst Heinrich Weber 1834
2.2.3. De "bouwstenen" waarmee het visueel systeem aan de slag moet volgens de neurofysiologische be
Hubel & Wiesel 1981
2.2.4. Het hiërarchische en modulaire visuele brein
2.2.5.Voorlopige conclusies
2.3. Perceptuele organisatie (~ Gestaltpsychologie)
2.3.1. Probleemstelling en definitie
Max Wertheimer
2.3.2. Perceptuele groepering
2.3.3. Textuursegregatie
2.3.4. Figuur-achtergrond-organisatie
2.3.5.Figuur-achtergrond-organisatie en perceptuele multistabiliteit
, Graz Gestaltpsychologie
Gegenstandstheorie: fysisch
Graz Gestaltpsychologie bestaan (vb de
- Introduceerde paard)
termen louter intentioneel bestaan (vb
"Gestalt"
Graz Gestaltpsychologie - Gestaltpsychologie in Italie, bestudeert Meinong's
Gegenstandstheorie
Berlijn Gestaltpsychologie - phi motion
Groeperingsprincipes
Berlijn of Gestaltwetten
Gestaltpsychologie (proximiteit,
- emigratie naar US similariteit, good continuation en
"Why do things look the
Berlijn Gestaltpsychologieway they do?" => waarneming
Mentality of apes (>< trial and error) - hier echt cognitief inzicht in het probleem
Klassieke conditionering, psychic reflex, geconditioneerde S-R associatie, de hond van
Pavlov
grondlegger Behaviorisme (>< functionalisme en >< structuralisme)
focus op S-R-relaties
Behaviorism operante conditionering - Skinner box (duiven)
t oog en het visuele brein
aruit visuele waarneming dient te vertrekken
waarmee het visuele systeem aan de slag moet volgens de psychofysische benadering
Wet van Weber: k = ΔI / I (I voor intensiteit en ΔI voor kleinste toevoeging die tot JND leidt)
waarmee het visueel systeem aan de slag moet volgens de neurofysiologische benadering
Nobelprijs geneeskunde:
- mapping van responsen van neuronen in LGN en primaire visuele cortex bij katten en
en modulaire visuele brein
satie (~ Gestaltpsychologie)
d-organisatie en perceptuele multistabiliteit
