HC 1 - Introductie (02/02)
Tentamen:
Meer vragen over hoorcolleges dan over het boek.
Begrijpen van ontwikkelingen → voorspellen op eerdere leeftijd waar het misgaat → voorkomen van
problemen.
Belangrijkste principes ontwikkelingspsychologie:
- Plasticiteit: dingen zijn veranderbaar
- Vakgebied dat gaat over de hele levensloop
- Multidimensionaal: verschillende domeinen beïnvloeden elkaar
● Cognitieve/sociale ontwikkelingen
- Multidirectioneel: niet alleen groei, maar ook afname. Zoals reflexen bij baby’s die na een jaar
alweer verdwijnen (afnemen).
- Contextueel: omgevingsafhankelijk
Ontwikkelingsfasen
- Prenatale ontwikkeling: alles voor de geboorte
- Infancy: geboorte tot 12 maanden (ongeveer 1 jaar tot 1,5 jaar)
- Toddlerhood: 12 tot 30 maanden
- Vroege kindertijd: 30 maanden tot 6 jaar
- Middel/late kindertijd: 6 jaar tot begin pubertijd
- Adolescentie: 6 tot 20 jaar
- vroege adulthood: 20-30 jaar
- Established adulthood: 30-45 jaar
- Middle adulthood: 45-60 jaar
- Late adulthood: 60 jaar tot overlijden
Belangrijkste thema’s
- Nature vs nurture
● Aangeboren vs omgeving → is een loze discussie
- Continue vs discontinue ontwikkeling
● Geleidelijk of abrupt (stages)
→ Tegenwoordig:
- Veel continue met hier en daar een groeispurt.
- Soms een threshold (psychologische ontwikkeling = relatief continue, maar komt boven een
grens uit waardoor opeens iets nieuws kan).
,Onderzoeksdesigns
Cross sectioneel en longitudinaal
- Naar een school heleboel kinderen, maar niet volgen over lange tijd → cross sectioneel.
Longitudinaal: 1 persoon/meerdere personen over een langere tijd volgen.
Schrijven
In plaats van ‘hoe schrijf ik?’, gaan bedenken ‘waarom schrijf ik?’.
Schrijven om te denken is niet hetzelfde als schrijven voor een lezer.
Wat hebben academische lezers nodig?
Vraag Antwoord Hoe? Onderdeel
Waar gaat dit over? Dit is het onderwerp Noemen en beschrijven Titel, begin abstract,
van de tekst van onderwerp begin introductie
Weet jij genoeg om Ik weet hoe jullie over Literature review over 1e helft van de
mee te discussiëren? dit onderwerp denken het onderwerp introductie
Waarom is wat wij tot Jullie denken over dit Na de literature review 1e paragraaf/midden
nu toe hebben gedaan dingetje verkeerd en en dan zeggen hoe ze introductie.
suboptimaal? dat heeft gevolgen er verkeerd over Probleemschets en
denken relevantie.
- Jullie hebben
dit allemaal
gedaan…
MAAR…
Gevolgen beschrijven
Oh dat is een Wij hebben hier een Oplossing 2e helft van de
probleem, wat nu? Wat oplossing voor, Argumentatie → introductie
stel je dan voor. namelijk:... waarom denk je dat dit Literature review
(nieuw/verbeterd idee) de oplossing is (deels Onderzoeksvraag/
op basis van de hypothese
literatuur) ● Onderdeel
huidig
onderzoek
Interessant idee, maar Dat gaan we testen (of Dit onderzoek hebben Laatste alinea
is dat ook echt zo? daar gaan we literatuur we gedaan introductie
voor reviewen) En dit hebben we Methoden/resultaten/
gevonden 1e alinea discussie
En we hebben hier Limitaties in discussie
veel/weinig vertrouwen
in
, Oke, maar wat moet ik Dit is dus nu hoe jullie Claims maken In de rest van de
hier nu mee? (de lezers) anders over Interpretaties geven discussie
dingen moeten denken Implicaties beschrijven
HC 2: Evolutionaire ontwikkelingspsychologie (05/02)
Hoofdstuk 2
Evolutie: genotype → in combinatie met omgeving → fenotype → genen doorgeven aan de volgende
generatie (voortplanting). Natuurlijke selectie: alleen de fenotypes die in staat zijn om voort te kunnen
planten, zullen het genotype doorgeven.
- Het grootste gedeelte van onze huidige genen zijn het resultaat van miljoenen jaren natuurlijke
selectie.
Evolutie is niet alleen maar een theorie, we kunnen evolutie ook observeren:
- Kijken hoe genotypes, fenotypes beïnvloeden. Kijken naar variaties tussen diersoorten.
Knock-out studies: een onderzoeksaanpak waarbij een specifiek gen wordt uitgeschakeld om te
onderzoeken welke functie dat gen heeft en hoe het bijdraagt aan eigenschappen, gedrag of
ontwikkeling.
Evolutie heeft niet alleen met genen te maken, maar vooral met natuurlijke selectie: organismen die
beter/goed genoeg zijn aangepast aan de omgeving hebben meer kans om te overleven en zich voort te
planten. Hierdoor komen hun gunstige eigenschappen vaker voor in de volgende generaties.
Natuurlijke selectie kan in het lab gemeten worden, maar in de echte wereld is dit veel lastiger te meten.
Dit is wel mogelijk bij een extreme/grote gebeurtenis (hoge selectiedruk) → kernramp van Tsjernobyl.
, - 2 soorten bacteriën waren resistenter geworden tegen adaptieve straling → sterk bewijs voor
adaptatie.
Evolutie is dus niet alleen maar een theorie, maar dit kunnen we observeren door:
- Genen te manipuleren
- In het lab selectiedruk uitoefenen
- Extreme veranderingen en selectiedruk in de echte wereld
Mensen zijn het meest verwant aan mensapen (chimpansees en bonobo’s).
Evolutie:
- Het grootste gedeelte van onze huidige genen zijn het resultaat van miljoenen jaren natuurlijke
selectie.
- Een gedeelte van deze genen bepaalt hoe onze psychologische systemen in elkaar zitten en
beïnvloedt dus ons gedrag.
Kernvragen van evolutionaire en vergelijkende psychologie:
1. Hoe vergelijkbaar is onze psychologie met die van andere dieren
2. In welk opzicht ontwikkelt onze psychologie zich op een unieke manier
Vraag 1: Hoe vergelijkbaar is onze psychologie met die van andere dieren?
Stress systeem. Waarom hebben wij een stress systeem? → Gevaar!
Fight or flight response: zo veel mogelijk energie naar spieren.
- Glucose en vet uit vetcellen halen voor gebruik
- Meer zuurstof in het bloed
- Hogere hartslag om dit zo snel mogelijk naar spieren te krijgen
- Pijn onderdrukt
- Korte boost immuunsysteem
- Specifieke psychologische boost
Tentamen:
Meer vragen over hoorcolleges dan over het boek.
Begrijpen van ontwikkelingen → voorspellen op eerdere leeftijd waar het misgaat → voorkomen van
problemen.
Belangrijkste principes ontwikkelingspsychologie:
- Plasticiteit: dingen zijn veranderbaar
- Vakgebied dat gaat over de hele levensloop
- Multidimensionaal: verschillende domeinen beïnvloeden elkaar
● Cognitieve/sociale ontwikkelingen
- Multidirectioneel: niet alleen groei, maar ook afname. Zoals reflexen bij baby’s die na een jaar
alweer verdwijnen (afnemen).
- Contextueel: omgevingsafhankelijk
Ontwikkelingsfasen
- Prenatale ontwikkeling: alles voor de geboorte
- Infancy: geboorte tot 12 maanden (ongeveer 1 jaar tot 1,5 jaar)
- Toddlerhood: 12 tot 30 maanden
- Vroege kindertijd: 30 maanden tot 6 jaar
- Middel/late kindertijd: 6 jaar tot begin pubertijd
- Adolescentie: 6 tot 20 jaar
- vroege adulthood: 20-30 jaar
- Established adulthood: 30-45 jaar
- Middle adulthood: 45-60 jaar
- Late adulthood: 60 jaar tot overlijden
Belangrijkste thema’s
- Nature vs nurture
● Aangeboren vs omgeving → is een loze discussie
- Continue vs discontinue ontwikkeling
● Geleidelijk of abrupt (stages)
→ Tegenwoordig:
- Veel continue met hier en daar een groeispurt.
- Soms een threshold (psychologische ontwikkeling = relatief continue, maar komt boven een
grens uit waardoor opeens iets nieuws kan).
,Onderzoeksdesigns
Cross sectioneel en longitudinaal
- Naar een school heleboel kinderen, maar niet volgen over lange tijd → cross sectioneel.
Longitudinaal: 1 persoon/meerdere personen over een langere tijd volgen.
Schrijven
In plaats van ‘hoe schrijf ik?’, gaan bedenken ‘waarom schrijf ik?’.
Schrijven om te denken is niet hetzelfde als schrijven voor een lezer.
Wat hebben academische lezers nodig?
Vraag Antwoord Hoe? Onderdeel
Waar gaat dit over? Dit is het onderwerp Noemen en beschrijven Titel, begin abstract,
van de tekst van onderwerp begin introductie
Weet jij genoeg om Ik weet hoe jullie over Literature review over 1e helft van de
mee te discussiëren? dit onderwerp denken het onderwerp introductie
Waarom is wat wij tot Jullie denken over dit Na de literature review 1e paragraaf/midden
nu toe hebben gedaan dingetje verkeerd en en dan zeggen hoe ze introductie.
suboptimaal? dat heeft gevolgen er verkeerd over Probleemschets en
denken relevantie.
- Jullie hebben
dit allemaal
gedaan…
MAAR…
Gevolgen beschrijven
Oh dat is een Wij hebben hier een Oplossing 2e helft van de
probleem, wat nu? Wat oplossing voor, Argumentatie → introductie
stel je dan voor. namelijk:... waarom denk je dat dit Literature review
(nieuw/verbeterd idee) de oplossing is (deels Onderzoeksvraag/
op basis van de hypothese
literatuur) ● Onderdeel
huidig
onderzoek
Interessant idee, maar Dat gaan we testen (of Dit onderzoek hebben Laatste alinea
is dat ook echt zo? daar gaan we literatuur we gedaan introductie
voor reviewen) En dit hebben we Methoden/resultaten/
gevonden 1e alinea discussie
En we hebben hier Limitaties in discussie
veel/weinig vertrouwen
in
, Oke, maar wat moet ik Dit is dus nu hoe jullie Claims maken In de rest van de
hier nu mee? (de lezers) anders over Interpretaties geven discussie
dingen moeten denken Implicaties beschrijven
HC 2: Evolutionaire ontwikkelingspsychologie (05/02)
Hoofdstuk 2
Evolutie: genotype → in combinatie met omgeving → fenotype → genen doorgeven aan de volgende
generatie (voortplanting). Natuurlijke selectie: alleen de fenotypes die in staat zijn om voort te kunnen
planten, zullen het genotype doorgeven.
- Het grootste gedeelte van onze huidige genen zijn het resultaat van miljoenen jaren natuurlijke
selectie.
Evolutie is niet alleen maar een theorie, we kunnen evolutie ook observeren:
- Kijken hoe genotypes, fenotypes beïnvloeden. Kijken naar variaties tussen diersoorten.
Knock-out studies: een onderzoeksaanpak waarbij een specifiek gen wordt uitgeschakeld om te
onderzoeken welke functie dat gen heeft en hoe het bijdraagt aan eigenschappen, gedrag of
ontwikkeling.
Evolutie heeft niet alleen met genen te maken, maar vooral met natuurlijke selectie: organismen die
beter/goed genoeg zijn aangepast aan de omgeving hebben meer kans om te overleven en zich voort te
planten. Hierdoor komen hun gunstige eigenschappen vaker voor in de volgende generaties.
Natuurlijke selectie kan in het lab gemeten worden, maar in de echte wereld is dit veel lastiger te meten.
Dit is wel mogelijk bij een extreme/grote gebeurtenis (hoge selectiedruk) → kernramp van Tsjernobyl.
, - 2 soorten bacteriën waren resistenter geworden tegen adaptieve straling → sterk bewijs voor
adaptatie.
Evolutie is dus niet alleen maar een theorie, maar dit kunnen we observeren door:
- Genen te manipuleren
- In het lab selectiedruk uitoefenen
- Extreme veranderingen en selectiedruk in de echte wereld
Mensen zijn het meest verwant aan mensapen (chimpansees en bonobo’s).
Evolutie:
- Het grootste gedeelte van onze huidige genen zijn het resultaat van miljoenen jaren natuurlijke
selectie.
- Een gedeelte van deze genen bepaalt hoe onze psychologische systemen in elkaar zitten en
beïnvloedt dus ons gedrag.
Kernvragen van evolutionaire en vergelijkende psychologie:
1. Hoe vergelijkbaar is onze psychologie met die van andere dieren
2. In welk opzicht ontwikkelt onze psychologie zich op een unieke manier
Vraag 1: Hoe vergelijkbaar is onze psychologie met die van andere dieren?
Stress systeem. Waarom hebben wij een stress systeem? → Gevaar!
Fight or flight response: zo veel mogelijk energie naar spieren.
- Glucose en vet uit vetcellen halen voor gebruik
- Meer zuurstof in het bloed
- Hogere hartslag om dit zo snel mogelijk naar spieren te krijgen
- Pijn onderdrukt
- Korte boost immuunsysteem
- Specifieke psychologische boost
