Familiaal vermogensrecht
,DEEL 1: Klassieke horizontale a ectieve relaties: het huwelijk
§1: Evolutie van het huwelijk: van instituut naar partnerschap
Huwelijk als instituut
- Klassieke visie: huwelijk is de enige mogelijke samenlevingsvorm
o Onder leiding man, a ectief en seksueel en gericht om kinderen voort te brengen
o Was hier meer het huwelijk op zichzelf die bescherming kan genieten (niet zozeer
de individuen in het huwelijk)
Huwelijk als contract tussen autonome individuen
- Traditionele visie vervaagt…. Door verschillende factoren
o Tendens naar individualisering
o Heropleving autonomie en individualiteit
o Doorbraak vrijheid en gelijkheid
- VAN een economisch-maatschappelijke eenheid NAAR een emotioneel-individuele
eenheid
- VAN een transcendent instituut NAAR een contractuele relatie
Emancipatie van de vrouw – naar een gelijkwaardig partnerschap
- Cruciaal in de evolutie van het huwelijk is de emancipatie van de vrouw
o Nu juridische gelijkwaardigheid man en vrouw
o Huwelijk is een partnerschap
o Partners zullen moeten onderhandelen over concrete invulling
Echtscheiding
- Uit evolutie volgt ook – het is noodzakelijk dat de partners als autonome individuen over
de vrijheid beschikken om het huwelijk stop te zetten
Externe functies fel verminderd
- Blijvende maatschappelijke functie voor opvoeding kids
- Minder uitbouw sociale zekerheid, die eerder wordt overgenomen door actievere
overheid
§2: Blijvende bijzondere status van het huwelijk: wettelijke bescherming en
privileges
Toch nog een sterk formeel statuut
- Toch blijft het huwelijk de toonaangevende relatievorm
- GEEN scheiding tussen huwelijk en staat: nog steeds wettelijk toetredingscontract
,Functies van het huwelijk: ordenend, instrumenteel, beschermend
- Ordenend: legt spelregels vast
o Algemene vermogensrecht niet gepast
o Gemeen recht leidt tot onbillijkheid en rechtsonzekerheid
- Instrumenteel: wetgever bepaalt doelen
o Gelijkwaardigheid man-vrouw / gender
o Belang van de kids
- Beschermend:
o Partners tegen zichzelf/elkaar
Functies van het familierecht
- Bijzondere status van het huwelijk is de toepassing van één van de belangrijkste functies
van het familierecht
o Bescherming ouder-kind relatie
o Structurerend format voor opvoeden kids
o …
Wettelijke bescherming en solidariteit
- Geen enkele private regeling in familierecht kan los worden gezien van maatschappelijke
context, normen en waarden, ter bescherming van kwetsbaren EN in eerste instantie
kinderen
- Overheid betrokken bij elk aspect
Bescherming en kwetsbaarheid
- Ook los van de kids zal de intieme relatie ervoor zorgen dat de overheid beschermend en
(indien nodig) dwingend kan tussenkomen
o Wetgever kan tussenkomen om eventueel machtsonevenwicht te herstellen
Solidariteit volgend uit autonomiebeginsel
- In belgie wordt die verregaande, soms dwingende bescherming verantwoord door het
autonomiebeginsel
“NU GEHUWDEN IN VRIJE KEUZE TOETREDEN TOT HET INSTITUUT HUWELIJK, MET ZIJN
SPECIALE STATUS, KIEZEN ZIJ AUTONOOM VOOR ALLE GEVOLGEN VAN HET HUWELIJK
EN VOOR DE BESCHERMING DIE ER UIT VOLGT”
- Zij kiezen voor een wettelijk geregelde commitment
- Vrijheid en gelijkheid kunnen niet zonder solidariteit
o Recht op individuele autonome existentie van ene echtgenoot begrensd door
datzelfde recht van de andere echtgenoot
o Solidariteitseis wordt versterkt door aanwezigheid kids
Autonomie en bescherming – individualiteit en solidariteit
- KOMT LATER
- Voor nu volstaat: solidariteit is GEEN tegenpool van autonomie, WEL van individualiteit
Speciale status van het huwelijk zowel in private context als op het publieke domein – wettelijke
intimiteits- en economische privileges
, - Speciale status huwelijk biedt wettelijke bescherming of solidariteit in private
verhouding + OOK in publieke domein
o Intitmiteitsprivileges
o Economische privileges
§3: Huwelijk naar Belgisch recht
Huwelijk tussen personen van verschillend gender – enige optie
- Aanvankelijk was dit het geval en het systeem
Huwelijk voor personen van eenzelfde gender
- 2003!!
- Volkomen identiek aan verschillend gender nu
Formeel wettelijk karakter
- Wet benadert huwelijk formeel (bepaalt de gevolgen)
- Huwelijk beëindigen:
o Echtscheiding
o Overlijden
o Door rechter door vonnis
Solidariteit tijdens het huwelijk – DWINGEND – primair stelsel
- Aantal dwingende gevolgen vervat in huwelijksstelsel (art 212-224 oud BW)
- Voor alle gehuwden ( art 212 oud BW)
APPENDIX 1 (solidariteit bij huwelijk, naar vigerend Belgisch recht)
A: Dwingende bescherming van het gezinsleven, primair stelsel
Bescherming van het gezinsleven
- Er bestaan dwingende wettelijke bepalingen
o Om bestaan/voortbestaan/goed functioneren van het gezin te organiseren
Gezinslasten
- Lasten die gepaard gaan met gezinsleven
o Uitgaven, lasten die financiële verplichtingen met zich meedragen
o Bijdrage aan huishouden en zorgzaamheid
Verplichting om bij te dragen in de gezinslasten
- Elke echtgenoot draagt bij naar zijn vermogen (art 221, 1e lid oud BW)
- Elke echtgenoot besteed zijn inkomsten bij voorrang daar aan (art 217, 1e lid oud BW)
- !! proportionele bijdrage is niet louter financieel
,DEEL 1: Klassieke horizontale a ectieve relaties: het huwelijk
§1: Evolutie van het huwelijk: van instituut naar partnerschap
Huwelijk als instituut
- Klassieke visie: huwelijk is de enige mogelijke samenlevingsvorm
o Onder leiding man, a ectief en seksueel en gericht om kinderen voort te brengen
o Was hier meer het huwelijk op zichzelf die bescherming kan genieten (niet zozeer
de individuen in het huwelijk)
Huwelijk als contract tussen autonome individuen
- Traditionele visie vervaagt…. Door verschillende factoren
o Tendens naar individualisering
o Heropleving autonomie en individualiteit
o Doorbraak vrijheid en gelijkheid
- VAN een economisch-maatschappelijke eenheid NAAR een emotioneel-individuele
eenheid
- VAN een transcendent instituut NAAR een contractuele relatie
Emancipatie van de vrouw – naar een gelijkwaardig partnerschap
- Cruciaal in de evolutie van het huwelijk is de emancipatie van de vrouw
o Nu juridische gelijkwaardigheid man en vrouw
o Huwelijk is een partnerschap
o Partners zullen moeten onderhandelen over concrete invulling
Echtscheiding
- Uit evolutie volgt ook – het is noodzakelijk dat de partners als autonome individuen over
de vrijheid beschikken om het huwelijk stop te zetten
Externe functies fel verminderd
- Blijvende maatschappelijke functie voor opvoeding kids
- Minder uitbouw sociale zekerheid, die eerder wordt overgenomen door actievere
overheid
§2: Blijvende bijzondere status van het huwelijk: wettelijke bescherming en
privileges
Toch nog een sterk formeel statuut
- Toch blijft het huwelijk de toonaangevende relatievorm
- GEEN scheiding tussen huwelijk en staat: nog steeds wettelijk toetredingscontract
,Functies van het huwelijk: ordenend, instrumenteel, beschermend
- Ordenend: legt spelregels vast
o Algemene vermogensrecht niet gepast
o Gemeen recht leidt tot onbillijkheid en rechtsonzekerheid
- Instrumenteel: wetgever bepaalt doelen
o Gelijkwaardigheid man-vrouw / gender
o Belang van de kids
- Beschermend:
o Partners tegen zichzelf/elkaar
Functies van het familierecht
- Bijzondere status van het huwelijk is de toepassing van één van de belangrijkste functies
van het familierecht
o Bescherming ouder-kind relatie
o Structurerend format voor opvoeden kids
o …
Wettelijke bescherming en solidariteit
- Geen enkele private regeling in familierecht kan los worden gezien van maatschappelijke
context, normen en waarden, ter bescherming van kwetsbaren EN in eerste instantie
kinderen
- Overheid betrokken bij elk aspect
Bescherming en kwetsbaarheid
- Ook los van de kids zal de intieme relatie ervoor zorgen dat de overheid beschermend en
(indien nodig) dwingend kan tussenkomen
o Wetgever kan tussenkomen om eventueel machtsonevenwicht te herstellen
Solidariteit volgend uit autonomiebeginsel
- In belgie wordt die verregaande, soms dwingende bescherming verantwoord door het
autonomiebeginsel
“NU GEHUWDEN IN VRIJE KEUZE TOETREDEN TOT HET INSTITUUT HUWELIJK, MET ZIJN
SPECIALE STATUS, KIEZEN ZIJ AUTONOOM VOOR ALLE GEVOLGEN VAN HET HUWELIJK
EN VOOR DE BESCHERMING DIE ER UIT VOLGT”
- Zij kiezen voor een wettelijk geregelde commitment
- Vrijheid en gelijkheid kunnen niet zonder solidariteit
o Recht op individuele autonome existentie van ene echtgenoot begrensd door
datzelfde recht van de andere echtgenoot
o Solidariteitseis wordt versterkt door aanwezigheid kids
Autonomie en bescherming – individualiteit en solidariteit
- KOMT LATER
- Voor nu volstaat: solidariteit is GEEN tegenpool van autonomie, WEL van individualiteit
Speciale status van het huwelijk zowel in private context als op het publieke domein – wettelijke
intimiteits- en economische privileges
, - Speciale status huwelijk biedt wettelijke bescherming of solidariteit in private
verhouding + OOK in publieke domein
o Intitmiteitsprivileges
o Economische privileges
§3: Huwelijk naar Belgisch recht
Huwelijk tussen personen van verschillend gender – enige optie
- Aanvankelijk was dit het geval en het systeem
Huwelijk voor personen van eenzelfde gender
- 2003!!
- Volkomen identiek aan verschillend gender nu
Formeel wettelijk karakter
- Wet benadert huwelijk formeel (bepaalt de gevolgen)
- Huwelijk beëindigen:
o Echtscheiding
o Overlijden
o Door rechter door vonnis
Solidariteit tijdens het huwelijk – DWINGEND – primair stelsel
- Aantal dwingende gevolgen vervat in huwelijksstelsel (art 212-224 oud BW)
- Voor alle gehuwden ( art 212 oud BW)
APPENDIX 1 (solidariteit bij huwelijk, naar vigerend Belgisch recht)
A: Dwingende bescherming van het gezinsleven, primair stelsel
Bescherming van het gezinsleven
- Er bestaan dwingende wettelijke bepalingen
o Om bestaan/voortbestaan/goed functioneren van het gezin te organiseren
Gezinslasten
- Lasten die gepaard gaan met gezinsleven
o Uitgaven, lasten die financiële verplichtingen met zich meedragen
o Bijdrage aan huishouden en zorgzaamheid
Verplichting om bij te dragen in de gezinslasten
- Elke echtgenoot draagt bij naar zijn vermogen (art 221, 1e lid oud BW)
- Elke echtgenoot besteed zijn inkomsten bij voorrang daar aan (art 217, 1e lid oud BW)
- !! proportionele bijdrage is niet louter financieel
