• Wrong document? Swap it for free
  • Written by students who passed
  • Immediately available after payment
  • Read online or as PDF
Sell
Where do you study
Your language
Document preview thumbnail
Preview 3 out of 22 pages
Class notes

Lecture Notes Rechtsfilosofie I | Recht & Democratie | Leiden | 2026/27

Document preview thumbnail
Preview 3 out of 22 pages

Aantekeningen van week 1 van Rechtsfilosofie I aan de Universiteit Leiden, waarin fundamentele vragen over het recht, zijn rechtmatigheid en toepassing centraal staan. De inhoud behandelt de rol van rechters bij toepassing van wetten, criteria voor onderscheid tussen acceptabele en onacceptabele wetten, en de spanning tussen democratie, rechtsstaat en materiele rechtsbeginselen zoals vrijheid en gelijkheid. Deze aantekeningen zijn waardevol voor het begrijpen van de kernthema's van het vak en vormen een solide basis voor voorbereiding op tentamens.

Content preview

Week 1
Recht
- Regels en jurisprudentie
- Hebben die regels ook een bedoeling of zouden wij zonder die regels
kunnen (is het overbodig?)
- Is het nuttig en noodzakelijk? Of zou het beter zijn als we geen recht
hadden?
Kenmerken van intelligentie en verstandigheid:
- Vragen stellen
Loodgieters in het recht.
- 1933  het recht veranderde. Juristen moesten nu het nieuwe recht
toepassen.
- Wat is uw primaire taak?
 We hebben als samenleving die rechters toepassers nodig Maar het is
heel belangrijk, zeker Omdat u tot de hogere en sommige van die tot
de hoogste rechts toepassers gaan behoren. Dat u ook die stap terug
regelmatig zet en zich afvraagt.
 Deze wet deze regel. Kan ik die eigenlijk wel zomaar toepassen?
Voorbeeld van het Derde Rijk maakt dat Natuurlijk duidelijk, In ieder
geval, als u zich dus. Voor die brug ziet staan. Dan en u vraagt zich af,
kan ik die regels die wetten nu wel toepassen, zo Zonder meer? Dan
heeft hij Natuurlijk om daar wel op een redelijk consistent antwoord te
kunnen formuleren, een soort criterium nodig.
 Je moet kunnen zeggen, deze wet wel deze wet niet. Dit is in orde, dit
gaat te ver. Hier leg ik me bij neer. Hier weiger ik. In dit geval blijf ik je
wonen, in dit geval emigreren. Je moet het criterium. Moet je een
onderscheid kunnen maken? Tussen acceptabele en onacceptabele
wetten.
- Rechten en de wetten komen op een democratische wijze tot stand. Dan
zijn ze in orde. En als die staat niet democratisch is, er komen een soort
ondemocratische wijze tot stand, bijvoorbeeld via via het furor principe.
- Alleen heerschappij van een enkelijke partij. Wij denken nu democratisch
maar 200 jaar geleden waren de mensen fan van de monarchie. Dit komt
door de cultuur, opvoeding en omgeving.
- In een democratie heb je meerderheden en minderheden.


Of de alleenheerschappij van een enkele partij. Zoals in het Oostblok voormalige
Oostblok, dan zijn ze niet akkoord. Ik denk dat velen van u geneigd zijn
sympathiek te staan tegenover die kritiek, want u bent denk ik allemaal vrijwel
allemaal in uw hart democraat. Het kan ook al niet anders, hè? Deze taai tijd niet
Als ik, maar let wel, Als ik 200 jaar geleden Dit college had gegeven. Dan was u
allemaal monarchist geweest? Geen democraat. Dus het feit dat u democraat
bent, zegt mij niet zoveel. Dat betekent niet dat u daar goed over nagedacht
hebt. Dat is gewoon een mening die u heeft meegekregen uit de cultuur uit uw
opvoeding 1000 scholen eigenlijk Iedereen democratie. Enkele gek uitzoeken.
Heeft u nou eens die mening nou wel overwogen? Is erover nagedacht? Kunt u

,beredeneren Waarom democratie beter is dan monarchie? Nee, absoluut niet. Ja,
het volk willend. Oké volk wil het. En wat dan Als het volk iets heel ergs wilt,
bijvoorbeeld Als de meerderheid de minderheid dood wil. Ja in een democratie
heb je altijd een meerderheid en een minderheid. En als die deelw als die de
meerderheid in zo een democratie nou keurig. Volgens het voorbeschikt de
verordonneerde wetgevingsproces. Tot een wet komt. Die zegt. Ik doe maar wat
alle mannen met blauwe ogen moeten op de brandstapel. Dan zegt u Natuurlijk,
oké? Dus democraat besloten, dus Dat is in orde, dus als jurist ga ik dat
uitvoeren. Of niet. Nee toch niet denk ik ik 8 u hoog dus ik Ik denk bijna de
inciden toch niet, Maar dat betekent dat wij een probleem hebben, want dat dat
democratie beginsel dat dat dus niet voldoende is als criterium voor het
onderscheid tussen goede en slechte. Kennelijk ja, kan nog groot aantal andere
criteria uitproberen, de de rechtsstaat, de Trias, enzovoort, enzovoort. Maar daar
blijven allemaal formele criteria en die kunnen dus allemaal misbruikt. Kennelijk
hebben een ander soort criterium nodig en niet een formeel criterium
procedureel criterium, maar een inhoudelijk materieel criterium. Laten we
zeggen. Ja, maar wat hier nu in die wet staat, hè, materieel, dat kan echt niet,
dat gaan we niet doen. Dat ja, Dat is in orde. Oké. Maar wat is dan dat materiële
criterium? Wat is nou een materieel criterium waarvan je zou kunnen zeggen,
oké? Dat erin staat. Dan is het goed. Eens proberen. Ja. Ja. Ja wetten mogen niet
tegen het belang in van Mensen gaan, Maar dat vind ik heel mij heel sympathiek.
Maar gaan alle wetten die in tegen het belang van in ieder geval sommige
Mensen hebben. Natuurlijk toch is toch inherent aan wetgeving? Je stelt regels en
dat betekent dat er geboden en verboden zijn en dat dus sommige Mensen en
soms veel Mensen niet meer kunnen doen als ze eigenlijk willen. En moeten doen
wat ze eigenlijk niet willen. Jij mag ook, nu bent de laatste nu, ja? Eerst wat
vrijheid, hè? Volgende als eerste meteen ook Zonder verder nadenken de
volgende twee materiële criteria, een vrijheid, twee gelijkheid. Materiele
beginselen rechtvaardigheid. Tweede gelijkheid. En dan kom ik zo bij de
rechtvaardigheid. Net als over nagedacht het recht belemmert onze vrijheid. Ja,
Misschien is dat nodig? Altijd je af blijven vragen, hè? Bijvoorbeeld de wet. Op de
flitsers. Ik heb het over flip auto flitsers flitsers langs de snelweg en soms ook In
de bebouwde kom. Nou die belemmert de vrijheid van de automobilist. Dus weg
met die flitspalen? Ja kom. En Als ik In de auto zit, dan? Ontzettend dat vaak even
mezelf stom opalen gadverdamme, zeker Als ik geflitst ben en een boete thuis
heb zo'n witte envelop met zo'n paarse streep door op, weet je wel? Ik vind het In
de bus door Iedereen. Oh, Het is weer zover. Sommige van jullie weten waar ik
het over heb. De de echt nette Mensen niet. Hoezo? Moeten die flitspalen weg? Ja
kom, hebben we meer vrijheid, maar er staat ook iets tegenover. Misschien een
keer, Misschien ben jij verkeersdoden. Afwegen, wat is belangrijk? Want uw
belangrijke club? En, Je kunt Natuurlijk het hele land vol zetten met verkeersvrij
met flitsers. Ja, 10.000 en flitsers op iedere straat. Vanuit het streven om echt
naar nul verkeersdoden te kopen, zoals je ook zou kunnen zeggen. We verlagen
de maximumsnelheid naar 50. Ja Iedereen 50 eigenlijk is nodig. Zal zeker helpen
leidt tot minder ongelukken. Maar wat blijft er over van je vrijheid? Je ziet je komt
in een soort wespensteek dat geld af wordt shiori dus in sterkere mate nog voor
het beginsel van de gelijkheid. Jullie zijn allemaal voor gelijkheid Natuurlijk. En
stel nou eens dat er een wet zou komen die zegt. Cijfers, Dat is niet eerlijk. We
houden op cijfers zijn verboden, We gaan geen cijfers meer geven. Of Iedereen
krijgt hetzelfde cijfer. Wat een goed idee. Ja, Als het geen goed idee is en Ik denk

, dat dat geen goed idee is. Dan moeten we dus toch Mensen ongelijk behandelen?
Waar? Maar de ongelijkheid, de ongelijke behandeling behandeling is hier
gerechtvaardigd, want Het is een ongelijke behandeling van ongelijke.
Gelijkheidsbeginsel lijkt mij, Maar we kunnen over alles discussiëren. Gelijk is
beginsel juist geïnterpreteerd. Is gelijke gevallen gelijk behandelen, ongelijke
gevallen, ongelijk. Niet Iedereen altijd gelijk behandeld. Leidt Natuurlijk weer tot
de volgende vraag, want ja, wat is een ongelijk geval en wat is een gelijk geval?
Allemaal vragen die op runnings uiterst relevant zijn en waar je ook als loodgieter
in het recht althans hoger opgeleide loodgieter in het recht. Niet helemaal vanaf
kunt maken en niet helemaal terzijde. Goed, Maar ik denk zoals inmiddels al
verklapt dat. Niet de vrijheid en ook niet degelijkheid. De dragende waarden zijn
of moeten zijn in het recht, Maar dat er nog een andere waarde is, is die draad
die de dragende waarde is waarop het hele weg gebaseerd. Is dient zijn. En, Dat
is een waarde die? Ja kijk. Die eigenlijk al wordt weerspiegeld in het woord recht.
Rechtsstaat niet tegenover kom. Rechts staat tegenover onrecht. Echt staat
tegenover onrecht. En onrecht. Dat is. Alles wat onrechtvaardig is? Je zou kunnen
zeggen. Wat met een soort? Een soort terminologische noodzaak, innerlijke
noodzaak. Te los doel. Van het recht. Is de vestiging en de handhaving, de
waarborging van de Van de rechtvaardigheid. Het zou verwachten. De bijna geen
student is die een puur descriptieve scriptie schrijft nou dit hoekje of gaatje van
het rechts ziet er sowieso en zo uit. Ja. Dat doet bijna Niemand. Ja, die die die
scriptie die beschrijving die die maakt een groot deel uit van de scriptie, maar
uiteindelijk. Kom toch Iedereen tot een normatief oordeel? Ja, dus Iedereen zegt,
oké, het recht ziet er zo uit, Maar dat is eigenlijk niet goed, dus dat moet anders.
En wel zo. Gaan we alles scripties die op bedrijf geschreven nou. Als jij zegt het
recht, ziet er zo uit. Kun je puur beschrijven hoe je verder niks te. Maar zodra je
gaat zitten recht, ziet er zo uit, en Dat is niet goed. Dan moet je een criterium
hebben, wat is het criterium dat jullie gebruiken voor jullie oordeel dat het niet
goed is? Rechtvaardigheid? Ja, Maar dat is niet echt vaak. Die wet is niet
rechtvaardig, dus die moet veranderd worden en wel zo en zo en zo. Dus ergens
en dat zou Natuurlijk ook niet zo gek zit dat criterium van die rechtvaardigheid al
lang in jullie hoofd. Het wordt niet zoveel aandacht aan besteed in je college,
want dan moeten jullie eerst eens voeren met een heleboel wetten en
jurisprudentie. Maar tegelijkertijd is het toch altijd aanwezig In de zaal en tussen
je twee oren. Hij is eigenlijk Het is derhalve evident en trouwens ook omstreden.
Niet alles wat evident is, is omstreden. Maar in dit geval is evident en
onomstreden dat de rechtvaardigheid in zekere zin de kernwaarde is in zekere
zin Laten pakken. Dus de kernwaarden van het. Zo. Wat is nou het probleem
daarvan, of kunnen we nu naar huis? Ga. Nu wij dit hebben, hè? Helder gekregen
zijn we klaar. Nee, waar we beginnen, want, want. Aan de ene kant erkennen we
allemaal dat rechtvaardigheid kernwaarden is van het recht, maar aan de andere
kant. En ik ik ruik het er niks, zie het aan jullie. Aan de andere kant. Is het
Natuurlijk ook een heel groot? Wat rechtvaardigheid nou precies is? En bij ons
allemaal leeft de vraag. Ja, bestaat rechtvaardigheid überhaupt wel? Is dat niet
een sociaal Construct? Is het niet plaatsen en tijd gebonden? Is het niet subjectief
en relatief? Is het niet afhankelijk van de cultuur, het tijdsgewricht. De plek waar
je bent? Nou, nu zitten we midden In de problemen. Midden In de problemen? Hè
en die problemen die die zitten in jullie hart de mijn ook Natuurlijk, maar ook in
jullie. Want aan de ene kant ben je ervan overtuigd dat het de meeste niet
Iedereen. Maar dus je dominante opvatting, zeg maar, zou ik maar zeggen, al

Document information

Study
Uploaded on
October 5, 2026
Number of pages
22
Written in
2026/2027
Type
Class notes
Professor(s)
Prof.
Contains
All classes
$8.03

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Sold
0
Followers
0
Items
7
Last sold
-



Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions