!
Sofie&Van&Heesvelde&
!
& !
,&! &
Geschiedenis!van!de!politiek!en!van!het!publiekrecht!
& &
HOOFDSTUK&1&–&INLEIDING:&DEFINITIE,&DOELSTELLINGEN&EN&AANPAK&
§1.!DEFINITIE:!“GESCHIEDENIS!VAN!DE!POLITIEK!EN!VAN!HET!PUBLIEKRECHT”!
A.!GESCHIEDENIS!!
1.!DE!HISTORISCHE!BENADERING!IS!EEN!METAJURIDISCHE!BENADERING!
MetaBjuridische&benadering!=!Het!recht!bekijken!vanuit!de!geschiedeniswetenschap,!vanuit!een!andere!
wetenschap!(bv.!sociologie,!economie,!filosofie,!…)!!
• Juridisch!=!Rechtelijk!=!RechtsY!(bron,!boek,!vraag)!!!“Het!heeft!met!het!recht!te!maken”!zoals!bv.!
notaris,!wetboek,!…!
!!Het!recht!in!zijn!meest!brede!betekenis!(niet!alleen!de!rechtbank,!maar!ook!verkiezingen,!
staatshervormingen,!…)!!
Bv.!Het!is!strafrechtelijk!verboden!om!je!moeder!te!doden.!!
Juridique!
• Gerechtelijk!=!Rechterlijk!!!“Het!heeft!te!maken!met!de!rechtbank”!zoals!bv.!advocaat,!proces,!
procedure,!dagvaarding,!…!!
Bv.!Het!café!is!rechterlijk!gesloten;!wil!zeggen!dat!het!door!1!specifieke!rechter!gesloten!is.!!
Judiciaire!!
!!Alles!wat!strafrechterlijk!is,!is!ook!strafrechtelijk!maar!niet!alles!wat!strafrechtelijk!is!wordt!ook!
strafrechterlijk!toegepast.!!
!
Recht!=!Een!geheel!van!regels!en!sancties!waarmee!we!de!maatschappij!willen!ordenen.!!
• Sanctie!=!Elk!gevolg!die!het!recht!koppelt!aan!gebeurtenissen!(Straffen!beschreven!in!het!
strafwetboek:!boete,!werkstraf,!gevangenisstraf,!rijverbod,!…!MAAR!sancties!zijn!veel!ruimer!dan!
straffen!bv.!Je!hebt!geld!geleend!van!de!bank!!!intrest!betalen!aan!de!bank!voor!elke!dag!dat!je!te!
laat!bent!met!het!terugbetalen!of!bv.!nietigheid!van!een!bouwvergunning,!…)!
• Niet!geldig!=!Nietig,!dus!je!moet!er!geen!rekening!mee!houden.!!!
• Privaatrecht!=!De!horizontale!verhoudingen!!!onderlinge!afspraken.!!
• Publiekrecht!=!De!verticale!verhoudingen!!!machtsafspraken.!!
!
><!Positief&recht!=!Wat!op!een!concrete!plaats,!op!een!concreet!moment!de!concrete!regel!is.!!
!!Steeds!plaats!en!tijdsgebonden,!het!hier!en!nu!geldende!recht.!!
Bv.!In!België!is!de!doodstraf!afgeschaft,!ze!behoort!niet!tot!het!Belgische!positieve!recht.!!
!
Paradigma!=!Een!veronderstelling,!een!geheel!van!basisprincipes!waarop!een!wetenschap!gebaseerd!is.!
Ze!zijn!nodig,!ze!zijn!een!fundament!van!een!bepaalde!wetenschap.!Wanneer!je!dit!fundament!wegneemt!
valt!de!wetenschap!in!mekaar!maar!tegelijk!is!het!een!veronderstelling,!ze!kan!dus!toch!verkeerd!zijn.!!
• Wetenschappelijk!paradigma!van!het!recht:!we!gaan!van!veronderstellingen!uit,!die!eigenlijk!fout!
zijn.!Als!we!afstand!nemen!van!het!recht,!zien!we!dat!ze!fout!zijn.!Maar!in!het!recht!moeten!we!ze!
toch!aanvaarden.!!
Bv.!“Nemo&censetur&ignorare&legem”!=!Niemand!wordt!geacht!de!wet!niet!te!kennen!DUS!iedereen!
wordt!geacht!het!recht!te!kennen!!!Is!een!absolute!voorwaarde!om!ons!recht!te!kunnen!
toepassen!in!de!maatschappij.!Dit!is!een!veronderstelling!die!nodig!is!om!het!rechtssysteem!te!
kunnen!gebruiken.!!
!
!
!
!
!
! 2!
,&! &
Geschiedenis!van!de!politiek!en!van!het!publiekrecht!
& &
Rechtsgeschiedenis&–&Carl&Friedrich&Von&Savigny&(19e&eeuw):&De&Historische&Rechtsschule&
We!moeten!niet!meer!zoals!eeuwenlang!gebeurde!allemaal!Romeins!recht!studeren,!maar!we!moeten!het!
eigen!recht!van!elke!maatschappij!studeren.!Elk!land!heeft!zijn!eigen!Volksgeist,!het!recht!is!de!
uitdrukking!van!de!Volksgeist!(Bv.!Siësta!is!de!volksgeest!van!de!Spanjaarden).!De!staat!maakt!precies!dat!
recht!die!de!staat!nodig!heeft,!het!recht!is!het!resultaat!van!een!historische!ontwikkeling.!!
2.!RECHT!EN!GESCHIEDENIS!DIENEN!ELKAAR!!
Geschiedenis&“dient”&recht&&
Geschiedenis!kan!helpen!voor!…!!
• Heuristiek!!
=!De!wetenschap!van!het!zoeken!en!vinden,!de!wetenschap!die!zich!bezig!houdt!met!de!bronnen;!
op!een!juiste!manier!iets!gaan!vinden,!de!juiste!bron!detecteren.!!
!!Het!zoeken!en!vinden!van!een!toepasselijke!bron.!!
!!Op!een!wetenschappelijke!manier.!!
!!Retroactiviteit:!in!strafzaken!is!dit!toegelaten!wanneer!de!nieuwe!wet!milder!is;!in!burgerlijke!
zaken!worden!de!regels!toegepast!die!van!toepassing!waren!op!het!moment!van!de!feiten.!!
Dus:!kijken!wanneer!de!feiten!zich!hebben!voorgedaan,!welke!wet!was!er!toen!van!toepassing?!!
!!Elke!wet!heeft!zijn!eigen!historiek:!de!wetshistoriek.!!
“Tempus®it&actum”!=!De!tijd!regelt!de!akte.!!!
“Locus®it&actum”!=!De!plaats!regelt!de!akte!!!“Locus®it&formam&acti”!=!De!plaats!
regelt!de!vorm!van!de!akte.!!
Er!moet!dus!een!onderscheid!gemaakt!worden!tussen!de!vorm!(formeel!element:!de!
manier!waarop!je!iets!doet)!en!de!inhoud!(materieel!element:!wat!je!doet).!Iets!is!geldig!
in!het!recht!wanneer!het!zowel!formeel!als!materieel!geldig!is,!dus!het!moet!naar!de!vorm!
en!naar!de!inhoud!geldig!zijn.!!
!!Eenmaal!formeel!geldig,!blijft!het!formeel!geldig;!de!inhoud!kan!immers!wel!gewijzigd!
worden!naar!een!ander!rechtssysteem.!!
Naar!analogie:!“Tempus®it&formam&acti”!=!De!tijd!regelt!de!vorm!van!de!akte.!!
Bis,!ter,!…!wil!zeggen!dat!men!tussen!een!bepaald!artikel!een!nieuwe!wet!heeft!ingevoegd.!!
Geconsolideerde!wetgeving!=!Men!kan!ook!middenin!een!wet!een!nieuwe!bepaling!invoegen!(niet!
aan!de!hand!van!een!bisYartikel),!de!oude!tekst!blijft!wel!bestaan!maar!er!vindt!een!nieuwe!
aanpassing!plaats!!!knip!en!plakwerk.!Bevat!de!tekst!zoals!hij!vandaag!geldt,!met!toevoegingen!
en!weglatingen.!!
Probleem!met!heuristiek:!Je!moet!de!juiste!toepasselijke!norm!vinden!in!de!geschiedenis.!!
!
• Interpretatie!!
=!Meer!lezen!dan!er!staat,!iets!echt!goed!begrijpen,!iets!gedetailleerder!kennen!dan!het!er!
letterlijk!staat.!!
Bv.!Art.!1382!BW.!–!“Elke!daad!van!de!mens!waardoor!aan!een!ander!schade!wordt!veroorzaakt,!
verplicht!aan!degene!door!wiens!schuld!de!schade!is!ontstaan,!de!schade!te!vergoeden.”!
Maar,!wat!is!een!daad?!Wat!als!ik!iets!niet!doe,!is!dat!ook!een!daad?!!
!!Er!kunnen!verschillende!interpretaties!plaatsvinden.!!
Hoe!de!juiste!historische!interpretatie!nagaan?!!
Wetshistorisch:!kijken!naar!de!geschiedenis!van!de!totstandkoming!van!die!wet.!!
1. Wetsontwerp,!initiatief!dat!uitgaat!van!de!regering!(UM)!/!wetsvoorstel,!initiatief!dat!
uitgaat!van!het!parlement!of!parlementsleden!(WM)!
2. Memorie!van!toelichting!(dient!te!gebeuren!door!de!regering,!dus!bij!een!
wetsontwerp;!ze!verklaren!waarom!ze!die!wet!willen!maken)!=!Exposé!des!motifs!!
3. Advies!van!de!afdeling!wetgeving!van!de!Raad!van!State!(verplicht!voor!een!
wetsontwerp,!facultatief!voor!een!wetsvoorstel)!
! 3!
, &! &
Geschiedenis!van!de!politiek!en!van!het!publiekrecht!
& &
4. Verslag!van!de!parlementaire!commissie,!zorgen!dat!de!tekst!van!de!wet!beter!wordt.!
Ze!leggen!uit!waar!ze!naartoe!willen!met!die!wet.!!
5. Amendementen!=!Een!individuele!akte,!neergelegd!in!het!parlement!waarbij!1!of!
meerdere!leden!iets!willen!veranderen!of!verbeteren!aan!de!wet.!!
6. (Artikelsgewijs&stemmen&+&stemmen&over&de&gehele&wet&!&goedgekeurd?&Dan&is&de&wet&
definitief,&moet&wel&nog&bekrachtigd,&afgekondigd&en&gepubliceerd&worden.)&&
!!De!RATIO!LEGIS!=!De!reden!van!de!wet,!het!waarom!van!de!wet!(te!vinden!in!de!
voorbereidende!documenten).!!
Rechtshistorisch:!kijken!naar!de!volledige!evolutie!van!het!recht.!!
!!Nieuw!probleem!dat!je!probeert!te!vatten!onder!een!oude!wet.!
Bv.!1804,!Burgerlijk!Wetboek!–!Wanneer!iemand!door!ingeslotenheid!niet!aan!de!
openbare!weg!kan,!heeft!hij!het!recht!om!over!de!grond!van!iemand!anders!te!gaan.!Er!is!
een!recht!van!doorgang!naar!de!openbare!weg.!!
200!jaar!later:!Ingesloten!boer,!gespecialiseerd!in!akkerbouw;!mag!deze!persoon!ook!met!
grote!tractoren!passeren?!Hoe!oplossen?!Rechtshistorische!interpretatie,!ook!kijken!wat!
de!UM!en!RM!daar!sindsdien!mee!gedaan!hebben.!In!1804!liet!men!een!kar!toe,!ook!al!
was!er!geen!sprake!van!in!de!tekst,!in!1950!laat!men!een!tractor!toe,!…!!
!!Ook!al!zegt!de!wet!het!niet!letterlijk,!toch!is!het!toegelaten!voor!zover!het!de!normale!
exploitatie!betreft.!!
De!oude!wet!wordt!aan!de!geest!van!de!tijd!aangepast.!!
!!Zie!boek!p.!3!–!Enkele!voorbeelden!van!rechtshistorische!interpretatie.!!
Extensieve!interpretatie!(breed)!><!Restrictieve!interpretatie!(strikt)!
!
• Inhoud!van!het!recht!!
“Verworven!rechten”!=!Je!hebt!iets!zodanig!lang!gedaan,!in!je!macht!gehad!dat!ze!het!je!niet!meer!
kunnen!afpakken.!Het!is!definitief,!ze!kunnen!het!je!niet!meer!afpakken.!!
!!Door!de!historische!evolutie!is!het!recht!verworven.!!
Rol!van!de!archieven:!Als!we!ooit!willen!bewijzen!wat!onze!rechten!zijn,!moeten!we!ze!zwart!op!
wit!op!papier!hebben.!In!de!Middeleeuwen!kon!je!geen!beroep!doen!op!boeken,!internet,!…!als!we!
willen!bewijzen!dat!we!bepaalde!rechten!hebben,!moeten!we!deze!bewaren!(bv.!Belfort!van!Gent,!
het!symbool!van!de!stedelijke!macht!en!vrijheid!van!Gent!+!in!de!meest!versterkte!kamer!stond!er!
een!koffer!waarin!de!rechten!van!de!stad!zaten!!!was!het!begin!van!archivering).!
!!!
• Inhoud!van!de!feiten!
Bv.!Negationismeprocessen,!het!ontkennen!van!de!holocaust.!!
!!De!rechter!kan!een!expert!/!college!van!experten!aanduiden!(=!gerechtelijke!expertise),!deze!
zal!oordelen!of!het!een!degelijk!wetenschappelijk!onderzoek!is!dat!op!waarheid!gebaseerd!is!of!
dat!het!op!negationisme!gebaseerd!is.!Deze!expert!maakt!daarvan!een!verslag,!dit!verslag!is!een!
onderdeel!van!het!procesdossier.!De!rechter!kan!en!mag!met!dit!verslag!rekening!houden,!is!
daartoe!niet!verplicht.!De!juridische!waarde!van!een!expertise!is!zoals!die!van!een!advies.!!
!
Recht&“dient”&geschiedenis&&
Wat!we!in!de!geschiedenis!terug!vinden!is!voor!een!groot!deel!juridisch!geregeld!(de!instellingen).!!
De!belangrijkste!bijdrage:!De!geschiedenis!kan!maar!wetenschappelijk!verantwoord!zijn,!als!de!historicus!
zich!baseert!op!bronnen,!hij!moet!de!waarheid!van!het!verleden!achterhalen.!!
!
!
!
!
!
!
! 4!
Sofie&Van&Heesvelde&
!
& !
,&! &
Geschiedenis!van!de!politiek!en!van!het!publiekrecht!
& &
HOOFDSTUK&1&–&INLEIDING:&DEFINITIE,&DOELSTELLINGEN&EN&AANPAK&
§1.!DEFINITIE:!“GESCHIEDENIS!VAN!DE!POLITIEK!EN!VAN!HET!PUBLIEKRECHT”!
A.!GESCHIEDENIS!!
1.!DE!HISTORISCHE!BENADERING!IS!EEN!METAJURIDISCHE!BENADERING!
MetaBjuridische&benadering!=!Het!recht!bekijken!vanuit!de!geschiedeniswetenschap,!vanuit!een!andere!
wetenschap!(bv.!sociologie,!economie,!filosofie,!…)!!
• Juridisch!=!Rechtelijk!=!RechtsY!(bron,!boek,!vraag)!!!“Het!heeft!met!het!recht!te!maken”!zoals!bv.!
notaris,!wetboek,!…!
!!Het!recht!in!zijn!meest!brede!betekenis!(niet!alleen!de!rechtbank,!maar!ook!verkiezingen,!
staatshervormingen,!…)!!
Bv.!Het!is!strafrechtelijk!verboden!om!je!moeder!te!doden.!!
Juridique!
• Gerechtelijk!=!Rechterlijk!!!“Het!heeft!te!maken!met!de!rechtbank”!zoals!bv.!advocaat,!proces,!
procedure,!dagvaarding,!…!!
Bv.!Het!café!is!rechterlijk!gesloten;!wil!zeggen!dat!het!door!1!specifieke!rechter!gesloten!is.!!
Judiciaire!!
!!Alles!wat!strafrechterlijk!is,!is!ook!strafrechtelijk!maar!niet!alles!wat!strafrechtelijk!is!wordt!ook!
strafrechterlijk!toegepast.!!
!
Recht!=!Een!geheel!van!regels!en!sancties!waarmee!we!de!maatschappij!willen!ordenen.!!
• Sanctie!=!Elk!gevolg!die!het!recht!koppelt!aan!gebeurtenissen!(Straffen!beschreven!in!het!
strafwetboek:!boete,!werkstraf,!gevangenisstraf,!rijverbod,!…!MAAR!sancties!zijn!veel!ruimer!dan!
straffen!bv.!Je!hebt!geld!geleend!van!de!bank!!!intrest!betalen!aan!de!bank!voor!elke!dag!dat!je!te!
laat!bent!met!het!terugbetalen!of!bv.!nietigheid!van!een!bouwvergunning,!…)!
• Niet!geldig!=!Nietig,!dus!je!moet!er!geen!rekening!mee!houden.!!!
• Privaatrecht!=!De!horizontale!verhoudingen!!!onderlinge!afspraken.!!
• Publiekrecht!=!De!verticale!verhoudingen!!!machtsafspraken.!!
!
><!Positief&recht!=!Wat!op!een!concrete!plaats,!op!een!concreet!moment!de!concrete!regel!is.!!
!!Steeds!plaats!en!tijdsgebonden,!het!hier!en!nu!geldende!recht.!!
Bv.!In!België!is!de!doodstraf!afgeschaft,!ze!behoort!niet!tot!het!Belgische!positieve!recht.!!
!
Paradigma!=!Een!veronderstelling,!een!geheel!van!basisprincipes!waarop!een!wetenschap!gebaseerd!is.!
Ze!zijn!nodig,!ze!zijn!een!fundament!van!een!bepaalde!wetenschap.!Wanneer!je!dit!fundament!wegneemt!
valt!de!wetenschap!in!mekaar!maar!tegelijk!is!het!een!veronderstelling,!ze!kan!dus!toch!verkeerd!zijn.!!
• Wetenschappelijk!paradigma!van!het!recht:!we!gaan!van!veronderstellingen!uit,!die!eigenlijk!fout!
zijn.!Als!we!afstand!nemen!van!het!recht,!zien!we!dat!ze!fout!zijn.!Maar!in!het!recht!moeten!we!ze!
toch!aanvaarden.!!
Bv.!“Nemo&censetur&ignorare&legem”!=!Niemand!wordt!geacht!de!wet!niet!te!kennen!DUS!iedereen!
wordt!geacht!het!recht!te!kennen!!!Is!een!absolute!voorwaarde!om!ons!recht!te!kunnen!
toepassen!in!de!maatschappij.!Dit!is!een!veronderstelling!die!nodig!is!om!het!rechtssysteem!te!
kunnen!gebruiken.!!
!
!
!
!
!
! 2!
,&! &
Geschiedenis!van!de!politiek!en!van!het!publiekrecht!
& &
Rechtsgeschiedenis&–&Carl&Friedrich&Von&Savigny&(19e&eeuw):&De&Historische&Rechtsschule&
We!moeten!niet!meer!zoals!eeuwenlang!gebeurde!allemaal!Romeins!recht!studeren,!maar!we!moeten!het!
eigen!recht!van!elke!maatschappij!studeren.!Elk!land!heeft!zijn!eigen!Volksgeist,!het!recht!is!de!
uitdrukking!van!de!Volksgeist!(Bv.!Siësta!is!de!volksgeest!van!de!Spanjaarden).!De!staat!maakt!precies!dat!
recht!die!de!staat!nodig!heeft,!het!recht!is!het!resultaat!van!een!historische!ontwikkeling.!!
2.!RECHT!EN!GESCHIEDENIS!DIENEN!ELKAAR!!
Geschiedenis&“dient”&recht&&
Geschiedenis!kan!helpen!voor!…!!
• Heuristiek!!
=!De!wetenschap!van!het!zoeken!en!vinden,!de!wetenschap!die!zich!bezig!houdt!met!de!bronnen;!
op!een!juiste!manier!iets!gaan!vinden,!de!juiste!bron!detecteren.!!
!!Het!zoeken!en!vinden!van!een!toepasselijke!bron.!!
!!Op!een!wetenschappelijke!manier.!!
!!Retroactiviteit:!in!strafzaken!is!dit!toegelaten!wanneer!de!nieuwe!wet!milder!is;!in!burgerlijke!
zaken!worden!de!regels!toegepast!die!van!toepassing!waren!op!het!moment!van!de!feiten.!!
Dus:!kijken!wanneer!de!feiten!zich!hebben!voorgedaan,!welke!wet!was!er!toen!van!toepassing?!!
!!Elke!wet!heeft!zijn!eigen!historiek:!de!wetshistoriek.!!
“Tempus®it&actum”!=!De!tijd!regelt!de!akte.!!!
“Locus®it&actum”!=!De!plaats!regelt!de!akte!!!“Locus®it&formam&acti”!=!De!plaats!
regelt!de!vorm!van!de!akte.!!
Er!moet!dus!een!onderscheid!gemaakt!worden!tussen!de!vorm!(formeel!element:!de!
manier!waarop!je!iets!doet)!en!de!inhoud!(materieel!element:!wat!je!doet).!Iets!is!geldig!
in!het!recht!wanneer!het!zowel!formeel!als!materieel!geldig!is,!dus!het!moet!naar!de!vorm!
en!naar!de!inhoud!geldig!zijn.!!
!!Eenmaal!formeel!geldig,!blijft!het!formeel!geldig;!de!inhoud!kan!immers!wel!gewijzigd!
worden!naar!een!ander!rechtssysteem.!!
Naar!analogie:!“Tempus®it&formam&acti”!=!De!tijd!regelt!de!vorm!van!de!akte.!!
Bis,!ter,!…!wil!zeggen!dat!men!tussen!een!bepaald!artikel!een!nieuwe!wet!heeft!ingevoegd.!!
Geconsolideerde!wetgeving!=!Men!kan!ook!middenin!een!wet!een!nieuwe!bepaling!invoegen!(niet!
aan!de!hand!van!een!bisYartikel),!de!oude!tekst!blijft!wel!bestaan!maar!er!vindt!een!nieuwe!
aanpassing!plaats!!!knip!en!plakwerk.!Bevat!de!tekst!zoals!hij!vandaag!geldt,!met!toevoegingen!
en!weglatingen.!!
Probleem!met!heuristiek:!Je!moet!de!juiste!toepasselijke!norm!vinden!in!de!geschiedenis.!!
!
• Interpretatie!!
=!Meer!lezen!dan!er!staat,!iets!echt!goed!begrijpen,!iets!gedetailleerder!kennen!dan!het!er!
letterlijk!staat.!!
Bv.!Art.!1382!BW.!–!“Elke!daad!van!de!mens!waardoor!aan!een!ander!schade!wordt!veroorzaakt,!
verplicht!aan!degene!door!wiens!schuld!de!schade!is!ontstaan,!de!schade!te!vergoeden.”!
Maar,!wat!is!een!daad?!Wat!als!ik!iets!niet!doe,!is!dat!ook!een!daad?!!
!!Er!kunnen!verschillende!interpretaties!plaatsvinden.!!
Hoe!de!juiste!historische!interpretatie!nagaan?!!
Wetshistorisch:!kijken!naar!de!geschiedenis!van!de!totstandkoming!van!die!wet.!!
1. Wetsontwerp,!initiatief!dat!uitgaat!van!de!regering!(UM)!/!wetsvoorstel,!initiatief!dat!
uitgaat!van!het!parlement!of!parlementsleden!(WM)!
2. Memorie!van!toelichting!(dient!te!gebeuren!door!de!regering,!dus!bij!een!
wetsontwerp;!ze!verklaren!waarom!ze!die!wet!willen!maken)!=!Exposé!des!motifs!!
3. Advies!van!de!afdeling!wetgeving!van!de!Raad!van!State!(verplicht!voor!een!
wetsontwerp,!facultatief!voor!een!wetsvoorstel)!
! 3!
, &! &
Geschiedenis!van!de!politiek!en!van!het!publiekrecht!
& &
4. Verslag!van!de!parlementaire!commissie,!zorgen!dat!de!tekst!van!de!wet!beter!wordt.!
Ze!leggen!uit!waar!ze!naartoe!willen!met!die!wet.!!
5. Amendementen!=!Een!individuele!akte,!neergelegd!in!het!parlement!waarbij!1!of!
meerdere!leden!iets!willen!veranderen!of!verbeteren!aan!de!wet.!!
6. (Artikelsgewijs&stemmen&+&stemmen&over&de&gehele&wet&!&goedgekeurd?&Dan&is&de&wet&
definitief,&moet&wel&nog&bekrachtigd,&afgekondigd&en&gepubliceerd&worden.)&&
!!De!RATIO!LEGIS!=!De!reden!van!de!wet,!het!waarom!van!de!wet!(te!vinden!in!de!
voorbereidende!documenten).!!
Rechtshistorisch:!kijken!naar!de!volledige!evolutie!van!het!recht.!!
!!Nieuw!probleem!dat!je!probeert!te!vatten!onder!een!oude!wet.!
Bv.!1804,!Burgerlijk!Wetboek!–!Wanneer!iemand!door!ingeslotenheid!niet!aan!de!
openbare!weg!kan,!heeft!hij!het!recht!om!over!de!grond!van!iemand!anders!te!gaan.!Er!is!
een!recht!van!doorgang!naar!de!openbare!weg.!!
200!jaar!later:!Ingesloten!boer,!gespecialiseerd!in!akkerbouw;!mag!deze!persoon!ook!met!
grote!tractoren!passeren?!Hoe!oplossen?!Rechtshistorische!interpretatie,!ook!kijken!wat!
de!UM!en!RM!daar!sindsdien!mee!gedaan!hebben.!In!1804!liet!men!een!kar!toe,!ook!al!
was!er!geen!sprake!van!in!de!tekst,!in!1950!laat!men!een!tractor!toe,!…!!
!!Ook!al!zegt!de!wet!het!niet!letterlijk,!toch!is!het!toegelaten!voor!zover!het!de!normale!
exploitatie!betreft.!!
De!oude!wet!wordt!aan!de!geest!van!de!tijd!aangepast.!!
!!Zie!boek!p.!3!–!Enkele!voorbeelden!van!rechtshistorische!interpretatie.!!
Extensieve!interpretatie!(breed)!><!Restrictieve!interpretatie!(strikt)!
!
• Inhoud!van!het!recht!!
“Verworven!rechten”!=!Je!hebt!iets!zodanig!lang!gedaan,!in!je!macht!gehad!dat!ze!het!je!niet!meer!
kunnen!afpakken.!Het!is!definitief,!ze!kunnen!het!je!niet!meer!afpakken.!!
!!Door!de!historische!evolutie!is!het!recht!verworven.!!
Rol!van!de!archieven:!Als!we!ooit!willen!bewijzen!wat!onze!rechten!zijn,!moeten!we!ze!zwart!op!
wit!op!papier!hebben.!In!de!Middeleeuwen!kon!je!geen!beroep!doen!op!boeken,!internet,!…!als!we!
willen!bewijzen!dat!we!bepaalde!rechten!hebben,!moeten!we!deze!bewaren!(bv.!Belfort!van!Gent,!
het!symbool!van!de!stedelijke!macht!en!vrijheid!van!Gent!+!in!de!meest!versterkte!kamer!stond!er!
een!koffer!waarin!de!rechten!van!de!stad!zaten!!!was!het!begin!van!archivering).!
!!!
• Inhoud!van!de!feiten!
Bv.!Negationismeprocessen,!het!ontkennen!van!de!holocaust.!!
!!De!rechter!kan!een!expert!/!college!van!experten!aanduiden!(=!gerechtelijke!expertise),!deze!
zal!oordelen!of!het!een!degelijk!wetenschappelijk!onderzoek!is!dat!op!waarheid!gebaseerd!is!of!
dat!het!op!negationisme!gebaseerd!is.!Deze!expert!maakt!daarvan!een!verslag,!dit!verslag!is!een!
onderdeel!van!het!procesdossier.!De!rechter!kan!en!mag!met!dit!verslag!rekening!houden,!is!
daartoe!niet!verplicht.!De!juridische!waarde!van!een!expertise!is!zoals!die!van!een!advies.!!
!
Recht&“dient”&geschiedenis&&
Wat!we!in!de!geschiedenis!terug!vinden!is!voor!een!groot!deel!juridisch!geregeld!(de!instellingen).!!
De!belangrijkste!bijdrage:!De!geschiedenis!kan!maar!wetenschappelijk!verantwoord!zijn,!als!de!historicus!
zich!baseert!op!bronnen,!hij!moet!de!waarheid!van!het!verleden!achterhalen.!!
!
!
!
!
!
!
! 4!
