LES 1: FORMS OF ARCHITECTURAL THEORY
WAT IS ARCHITECTUUR?
• Wat is architectuur? Vanaf wanneer spreken we over architectuur?
o Er is geen specifiek antwoord
o Verandert ook door de tijd
• Afbeelding: leren over architectuur
o Leren met boek van Vitruvius
o Gebruiken werktuigen niet
o In een klas, niet in een praktijk
o Het is een skill, als je hard werkt en goed leert kan je een architect worden
o Het gaat over mensen overtuigen van je eigen project of ontwerp, dus het begint bij theorie/boeken
VRAGEN
• Wat is de architect?
• Hoe verschilt architectuur van bouwen?
• Hoe verschilt architectuur van engineering (techniek)?
• Hoe verschilt architectuur van kunst of design?
ARCHITECTURE AS “ARTIFICE”
• Architectuur is meer dan een gebouw
o Niet natuurlijk, kunstmatig / artificieel
o Open dialoog, door mensen gemaakt
• Verschil tussen een hut / beschutting en wat architectuur precies is
o Niet enkel een hut, er zit ook kunst in
ARCHITECTURE FIRST DEFINED IN THE MIND
• Duchamp: hij beschrijft het als kunst, dus het is kunst
o Kan dat ook bij architectuur?
o Als je het architectuur noemt, is het dan ook meteen architectuur?
▪ Architectuur moet eerst gedefinieerd zijn in de geest
▪ Theoretische constructie
• Ghiberti
o (re)constructie op papier van oude tempel
o Creëert architectuur uit ‘thin air’
o Definieert hoe het gebouw eruit ziet
TIMEFRAME: FOCUS OP VROEGMODERNE PERIODE: 1300 – 1800
• Waarom is dit materiaal belangrijk?
o Geboorte van de architectuurtheorie (14e – 16e eeuw)
o Begin van nadenken over wat architectuur is
,PRIMAIRE VS. SECUNDAIRE BRONNEN
• Primaire bron: een document gemaakt door een ooggetuige
o Oorspronkelijke autoriteit
o Bv. dagboek
o Bv. schrijven over architectuur in je eigen tijd
• Secundaire bron: interpretatie of analyse van een primaire bron
o Afgeleide autoriteit
o Gebaseerd op feiten, maar op subjectievere manier uitgelegd
o Bv. encyclopedie
o Bv. boeken
o Bv. gerestaureerde gebouwen
• Kritisch zijn!
o Bepaalde aspecten spelen mee tijdens het schrijven
o Narratief, verschillende standpunten, niet altijd objectief
o Waardevol of niet?
o Verschillende versies van de geschiedenis
ARCHITECTUURTHEORIE
• Een disciplice die een discipline informeert → integraal onderdeel van architectuur
• Veel verschillende architectuur theoretici
• Beste architecten schreven eerst architectuurtheorie om daarna pas te bouwen
o Bv. Le Corbusier, Rem Koolhaas, Robert Venturi
• Architectuurtheorie → discussie over wat architectuur is
o Hoe moet het onderwezen of aangeleerd worden?
o Wat is de relatie met andere disciplines?
o Wat maakt studie van architectuur beter dan direct in het werkveld alles te leren
o Verschil tussen kunst en architectuur
• Hoe kan je een architect worden?
• Architecten bouwen voor mensen, het is een creatief proces → vrij denken en vrije expressie zijn nodig
HOE ARCHITECTUUR WORDT GEDEFINIEERD EN BEGREPEN IN DE GESCHIEDENIS → CONTEXT!!
• 1450: mensen beginnen na te denken over architectuur
o Wat is architectuur?
o Teksten schrijven, onderzoek doen
o Hoe definiëren we de architect?
o Welke verwachtingen leggen we bij de architect?
• Definitie verandert doorheen de tijd
• Vroeger meer bij kunst, nu vooral technisch onderwerp
, • Vanuit verschillende contexten:
o Omgevingscondities
o Sociale context
▪ Architectuur ondersteunt sociale constructie (bv. auditorium → prof t.o.v. leerling)
o Religieuze context
o Economie
o Politiek
o Ontwerppraktijken
o Bouwpraktijken en bouwmaterialen
• Circulaire definitie: de architect maakt architectuur, architectuur is het werk van architecten
• Michelangelo duidt zijn ontwerp aan
o Presenteert zijn ontwerp aan paus IV
o Ontwerp voor San Pietro
o We weten dat hij de kennis erover heeft
VORMEN VAN ARCHITECTUURTHEORIE
• Voornamelijk teksten, boeken, artikels…
• In schilderen, tekeningen, modellen
o Ook manier van communiceren
o Ideeën en intenties voorstellen
o Teksten wel meest directe manier van communiceren
• Hanno-Walter Kruft – Introduction: what is architectural theory from Vitruvius tot the present
o Veel verschillende namen komen terug
o Vitruvius, Alberti, di Giorgio, Cesariano, Palladio, Maggi, Soane, Wood, Perrault, Ruskin, Viollet-le-Duc, Loos,
Venturi, Koolhaas
1. VITRUVIUS
• Belangrijke teksten (10 boeken)
• 16e eeuw: periode waarin iedereen zich focuste op Vitruvius
o Boeken in verschillende talen gedrukt
o Veel illustraties gemaakt (oorspronkelijk boek zonder illustraties)
o Vitruvius inspireerde veel andere personen
• Vitruvius ook bekritiseerd
o Veel zaken zijn verzonnen door Vitruvius
o Iedereen gelooft alles, maar klopt niet altijd
o Bv. bepaalde proporties, gebouwen moeten zo perfect zijn als een lichaam
2. TEKSTEN GESCHREVEN DOOR NIET -ARCHITECTEN
• Bible, beschrijving van Solomon’s Temple
• Pliny the Younger “Letter to Gallus on the villa”
• Procopius, on the Hagia Sophia
• Paolo Cortesi, “De cardinalatu libri tres”
• Alvise Cornaro, “Writings on the Sober Life”
, LES 2: ARCHITECTURAL FOUNDATIONS OF THE ARTS & VITRUVIUS
BERG OLYMPUS
• Hoofdkwartier van de griekse goden
• Eerste omschrijving van de artiest en zijn werkplaats
o Hephaestus maakte schilden, aardewerk, literatuur
o Maakte ook zijn eigen huis (onverwoestbaar, gemaakt van brons)
o Moeder van Achilles vroeg hem een schild te maken voor haar zoon
IN HET OUDE GRIEKENLAND
• Ambachtslieden vaak slaven
• Slaven ongeveer 1/3 van bevolking in 5e eeuw v.C.(hoogtepunt van Griekse cultuur)
• Burgers mochten geen handwerk doen
• Ambachtslieden hadden zelden eigendom of land → was essentiële voorwaarde voor burgerschap
• Xenopon: “ambachtsmannen zijn nutteloos tijdens een invasie”
o Gesprek met Socrates
o Mentaliteit van kunstenaar/ambachtsman: “het verzachten van het lichaam leidt tot het verzachten van de
geest”
• Solon (638-558 v.C.) beweerde op dezelfde manier: “de beeldhouwer werkt met zijn hand, maar het is de dichter die
wordt beschouwd als de maatstaf voor de felbegeerde wijsheid”
ART = KUNST
• Tegenwoordig: kunst =
o Creatieve praktijk, gericht op schoonheid of kunstmatigheid
o Geassocieerd met esthetiek en smaak, genialiteit, originaliteit en creatieve verbeelding
• Zeer modern concept (18e eeuw)
OORSPRONG: ARS (LATIJN), TECHNE (GRIEKS)
• Ars =
o een vaardigheid die geleerd wordt
o iets dat onderwezen kan worden
o gebonden aan ervaring en regels
WAT IS ARCHITECTUUR?
• Wat is architectuur? Vanaf wanneer spreken we over architectuur?
o Er is geen specifiek antwoord
o Verandert ook door de tijd
• Afbeelding: leren over architectuur
o Leren met boek van Vitruvius
o Gebruiken werktuigen niet
o In een klas, niet in een praktijk
o Het is een skill, als je hard werkt en goed leert kan je een architect worden
o Het gaat over mensen overtuigen van je eigen project of ontwerp, dus het begint bij theorie/boeken
VRAGEN
• Wat is de architect?
• Hoe verschilt architectuur van bouwen?
• Hoe verschilt architectuur van engineering (techniek)?
• Hoe verschilt architectuur van kunst of design?
ARCHITECTURE AS “ARTIFICE”
• Architectuur is meer dan een gebouw
o Niet natuurlijk, kunstmatig / artificieel
o Open dialoog, door mensen gemaakt
• Verschil tussen een hut / beschutting en wat architectuur precies is
o Niet enkel een hut, er zit ook kunst in
ARCHITECTURE FIRST DEFINED IN THE MIND
• Duchamp: hij beschrijft het als kunst, dus het is kunst
o Kan dat ook bij architectuur?
o Als je het architectuur noemt, is het dan ook meteen architectuur?
▪ Architectuur moet eerst gedefinieerd zijn in de geest
▪ Theoretische constructie
• Ghiberti
o (re)constructie op papier van oude tempel
o Creëert architectuur uit ‘thin air’
o Definieert hoe het gebouw eruit ziet
TIMEFRAME: FOCUS OP VROEGMODERNE PERIODE: 1300 – 1800
• Waarom is dit materiaal belangrijk?
o Geboorte van de architectuurtheorie (14e – 16e eeuw)
o Begin van nadenken over wat architectuur is
,PRIMAIRE VS. SECUNDAIRE BRONNEN
• Primaire bron: een document gemaakt door een ooggetuige
o Oorspronkelijke autoriteit
o Bv. dagboek
o Bv. schrijven over architectuur in je eigen tijd
• Secundaire bron: interpretatie of analyse van een primaire bron
o Afgeleide autoriteit
o Gebaseerd op feiten, maar op subjectievere manier uitgelegd
o Bv. encyclopedie
o Bv. boeken
o Bv. gerestaureerde gebouwen
• Kritisch zijn!
o Bepaalde aspecten spelen mee tijdens het schrijven
o Narratief, verschillende standpunten, niet altijd objectief
o Waardevol of niet?
o Verschillende versies van de geschiedenis
ARCHITECTUURTHEORIE
• Een disciplice die een discipline informeert → integraal onderdeel van architectuur
• Veel verschillende architectuur theoretici
• Beste architecten schreven eerst architectuurtheorie om daarna pas te bouwen
o Bv. Le Corbusier, Rem Koolhaas, Robert Venturi
• Architectuurtheorie → discussie over wat architectuur is
o Hoe moet het onderwezen of aangeleerd worden?
o Wat is de relatie met andere disciplines?
o Wat maakt studie van architectuur beter dan direct in het werkveld alles te leren
o Verschil tussen kunst en architectuur
• Hoe kan je een architect worden?
• Architecten bouwen voor mensen, het is een creatief proces → vrij denken en vrije expressie zijn nodig
HOE ARCHITECTUUR WORDT GEDEFINIEERD EN BEGREPEN IN DE GESCHIEDENIS → CONTEXT!!
• 1450: mensen beginnen na te denken over architectuur
o Wat is architectuur?
o Teksten schrijven, onderzoek doen
o Hoe definiëren we de architect?
o Welke verwachtingen leggen we bij de architect?
• Definitie verandert doorheen de tijd
• Vroeger meer bij kunst, nu vooral technisch onderwerp
, • Vanuit verschillende contexten:
o Omgevingscondities
o Sociale context
▪ Architectuur ondersteunt sociale constructie (bv. auditorium → prof t.o.v. leerling)
o Religieuze context
o Economie
o Politiek
o Ontwerppraktijken
o Bouwpraktijken en bouwmaterialen
• Circulaire definitie: de architect maakt architectuur, architectuur is het werk van architecten
• Michelangelo duidt zijn ontwerp aan
o Presenteert zijn ontwerp aan paus IV
o Ontwerp voor San Pietro
o We weten dat hij de kennis erover heeft
VORMEN VAN ARCHITECTUURTHEORIE
• Voornamelijk teksten, boeken, artikels…
• In schilderen, tekeningen, modellen
o Ook manier van communiceren
o Ideeën en intenties voorstellen
o Teksten wel meest directe manier van communiceren
• Hanno-Walter Kruft – Introduction: what is architectural theory from Vitruvius tot the present
o Veel verschillende namen komen terug
o Vitruvius, Alberti, di Giorgio, Cesariano, Palladio, Maggi, Soane, Wood, Perrault, Ruskin, Viollet-le-Duc, Loos,
Venturi, Koolhaas
1. VITRUVIUS
• Belangrijke teksten (10 boeken)
• 16e eeuw: periode waarin iedereen zich focuste op Vitruvius
o Boeken in verschillende talen gedrukt
o Veel illustraties gemaakt (oorspronkelijk boek zonder illustraties)
o Vitruvius inspireerde veel andere personen
• Vitruvius ook bekritiseerd
o Veel zaken zijn verzonnen door Vitruvius
o Iedereen gelooft alles, maar klopt niet altijd
o Bv. bepaalde proporties, gebouwen moeten zo perfect zijn als een lichaam
2. TEKSTEN GESCHREVEN DOOR NIET -ARCHITECTEN
• Bible, beschrijving van Solomon’s Temple
• Pliny the Younger “Letter to Gallus on the villa”
• Procopius, on the Hagia Sophia
• Paolo Cortesi, “De cardinalatu libri tres”
• Alvise Cornaro, “Writings on the Sober Life”
, LES 2: ARCHITECTURAL FOUNDATIONS OF THE ARTS & VITRUVIUS
BERG OLYMPUS
• Hoofdkwartier van de griekse goden
• Eerste omschrijving van de artiest en zijn werkplaats
o Hephaestus maakte schilden, aardewerk, literatuur
o Maakte ook zijn eigen huis (onverwoestbaar, gemaakt van brons)
o Moeder van Achilles vroeg hem een schild te maken voor haar zoon
IN HET OUDE GRIEKENLAND
• Ambachtslieden vaak slaven
• Slaven ongeveer 1/3 van bevolking in 5e eeuw v.C.(hoogtepunt van Griekse cultuur)
• Burgers mochten geen handwerk doen
• Ambachtslieden hadden zelden eigendom of land → was essentiële voorwaarde voor burgerschap
• Xenopon: “ambachtsmannen zijn nutteloos tijdens een invasie”
o Gesprek met Socrates
o Mentaliteit van kunstenaar/ambachtsman: “het verzachten van het lichaam leidt tot het verzachten van de
geest”
• Solon (638-558 v.C.) beweerde op dezelfde manier: “de beeldhouwer werkt met zijn hand, maar het is de dichter die
wordt beschouwd als de maatstaf voor de felbegeerde wijsheid”
ART = KUNST
• Tegenwoordig: kunst =
o Creatieve praktijk, gericht op schoonheid of kunstmatigheid
o Geassocieerd met esthetiek en smaak, genialiteit, originaliteit en creatieve verbeelding
• Zeer modern concept (18e eeuw)
OORSPRONG: ARS (LATIJN), TECHNE (GRIEKS)
• Ars =
o een vaardigheid die geleerd wordt
o iets dat onderwezen kan worden
o gebonden aan ervaring en regels
