Hoofdstuk 2: Publiekrecht vs. Privaatrecht
2.1 Algemeen vs. Particulier belang
• Publiekrecht = algemeen belang
• Het regelt de relaties tussen overheid en burger en de overheidsorganen
onderling.
• Het is bedoeld om de hele samenleving te beschermen en goed te laten
functioneren.
• Privaatrecht = particulier belang
• Het helpt individuele mensen of bedrijven onderling (bijv. bij een
scheiding of contractsluiting).
Deze harde grens is in de praktijk niet zo strikt
• Privaatrecht dient soms als algemeen belang → deze regels zijn niet
alleen goed voor burgers, maar ook voor de hele samenleving.
• → Bijv. Vrouwen in het bestuur: een bedrijf moet minstens voor 1/3 uit
vrouwen bestaan.
• → Bijv. Recht op privacy.
• Publiekrecht dient soms voor particulier belang → wetten zijn er voor
het algemene landbestuur, maar kunnen ook door burgers goed gebruikt worden.
2.3 Hiërarchisch vs. Nevenschikt
• In het publiekrecht bepaalt de overheid in de eerste wet de
rechtsgevolgen. → Er is sprake van een hiërarchische verhouding.
• → Staat is de baas, burger is ondergeschikt.
• → Bijv. APK-keuring: een taak uit die belangrijk is voor ons allemaal.
• In het privaatrecht staat gelijkwaardigheid van partijen centraal. →
Partijen beslissen zelfstandig aan welke spelregels ze zich verbinden (houden).
• → Nevengeschikt.
De grens is in de praktijk niet altijd zo zwart-wit
• Burgers kunnen soms via de rechter afdwingen dat een wet niet wordt
gebruikt door te wijzen op hun grondrechten / internationale rechten.
• → De relatie tussen overheid en burger in het staatsrecht betekent dus
niet per se dat de overheid de baas is.
• Andersom staat er in het Personen- en Familierecht (hoort bij
privaatrecht) juist veel regels waarin de overheid wel haar wetten bepaalt.
2.4 Subjecten in rechtsverhouding
• Het privaatrecht regelt de verhouding tussen burgers onderling.
• Het publiekrecht regelt de verhouding tussen overheidsorganen en tussen
overheden en burgers.
Dit klinkt logisch:
• In het strafrecht en bestuursrecht staat de overheid tegenover de
burger (en de gemeente weegt regels bijv. de relatie tussen verschillende overheden
onderling).
• Het Burgerlijk Wetboek → juist voor relaties tussen burgers onderling
en burgers en bedrijven.
• → Voorbeeld: trouwen, huis kopen.
Verschil is niet zo zwart-wit:
• Soms sluit de overheid ook een gewoon zakelijk contract. Dan moet de
overheid zich gewoon houden aan de regels van het privaatrecht.
2.1 Algemeen vs. Particulier belang
• Publiekrecht = algemeen belang
• Het regelt de relaties tussen overheid en burger en de overheidsorganen
onderling.
• Het is bedoeld om de hele samenleving te beschermen en goed te laten
functioneren.
• Privaatrecht = particulier belang
• Het helpt individuele mensen of bedrijven onderling (bijv. bij een
scheiding of contractsluiting).
Deze harde grens is in de praktijk niet zo strikt
• Privaatrecht dient soms als algemeen belang → deze regels zijn niet
alleen goed voor burgers, maar ook voor de hele samenleving.
• → Bijv. Vrouwen in het bestuur: een bedrijf moet minstens voor 1/3 uit
vrouwen bestaan.
• → Bijv. Recht op privacy.
• Publiekrecht dient soms voor particulier belang → wetten zijn er voor
het algemene landbestuur, maar kunnen ook door burgers goed gebruikt worden.
2.3 Hiërarchisch vs. Nevenschikt
• In het publiekrecht bepaalt de overheid in de eerste wet de
rechtsgevolgen. → Er is sprake van een hiërarchische verhouding.
• → Staat is de baas, burger is ondergeschikt.
• → Bijv. APK-keuring: een taak uit die belangrijk is voor ons allemaal.
• In het privaatrecht staat gelijkwaardigheid van partijen centraal. →
Partijen beslissen zelfstandig aan welke spelregels ze zich verbinden (houden).
• → Nevengeschikt.
De grens is in de praktijk niet altijd zo zwart-wit
• Burgers kunnen soms via de rechter afdwingen dat een wet niet wordt
gebruikt door te wijzen op hun grondrechten / internationale rechten.
• → De relatie tussen overheid en burger in het staatsrecht betekent dus
niet per se dat de overheid de baas is.
• Andersom staat er in het Personen- en Familierecht (hoort bij
privaatrecht) juist veel regels waarin de overheid wel haar wetten bepaalt.
2.4 Subjecten in rechtsverhouding
• Het privaatrecht regelt de verhouding tussen burgers onderling.
• Het publiekrecht regelt de verhouding tussen overheidsorganen en tussen
overheden en burgers.
Dit klinkt logisch:
• In het strafrecht en bestuursrecht staat de overheid tegenover de
burger (en de gemeente weegt regels bijv. de relatie tussen verschillende overheden
onderling).
• Het Burgerlijk Wetboek → juist voor relaties tussen burgers onderling
en burgers en bedrijven.
• → Voorbeeld: trouwen, huis kopen.
Verschil is niet zo zwart-wit:
• Soms sluit de overheid ook een gewoon zakelijk contract. Dan moet de
overheid zich gewoon houden aan de regels van het privaatrecht.
