Samenvatting Het jonge kind en zijn leefwereld
Werkcollege 1: De eerste 1000 dagen en Early Life Stress
De eerste 1000 dagen
- Beginnend bij de bevruchting tot 2 jaar.
- Invloeden vanuit de omgeving in deze periode zijn bepalend voor de
rest van het leven.
- Het hart is na 8 weken rond in de zwangerschap.
- FAS: frontale alcoholsyndroom > problemen met leren, aandacht en
oplossen met problemen (emotionele en sociale problemen worden
erger)
- Het brein
- Het is de slimste investering die we kunnen vanuit de menselijk,
maatschappelijk en economische perspectief
Hoe zorgen voor een kansrijke start?
Welke beschermende en risicofactoren zijn er in de eerste 1000 dagen
van invloed op de ontwikkeling van het kind?
- Alles wat je aan een kind doorgeeft is belangrijk voor de
ontwikkeling.
- Nederland is wel een van de beste landen om op te groeien als kind.
- 1 op de 6 kinderen maken een minder goede start in het leven.
Denk aan bepaalde liefde, mishandeling ect.
,Early Life Stres
- Positieve stress: kortdurende relatief zelden voorkomend en mild.
Denk aan positieve stress. Nieuwe uitdaging, eerste dag
kinderopvang, het krijgen van een inenting of het overwinnen van
vrees voor dieren. Zolang een kind maar warme, zorgzame steun
krijgt van ouders of verzorgers. Dit is een belangrijk onderdeel van
het normale ontwikkelings- en leerproces van het kind.
- Verdraagbare stress: ontstaat door zelden optredende
stressoren. De stressoren zijn matig tot ernstig. Er is voldoende
steun in de omgeving. Stressreacties die schadelijk kunnen zijn voor
het ontwikkelde brein. Stress duurt niet zolang, als er voldoende
steun en troost is door ouders of iemand anders. Verdraagbare
stressreactie kunnen bijvoorbeeld optreden na het overlijden, of bij
ernstige ziekte van een geliefde persoon, een ernstig ongeluk of een
scheiding van de ouders. Als er geen steun is voor het kind dan is de
kans groot dat de stress chronisch en bij lang aanhoudend
vervolgens toxisch wordt.
- Chronische stress: frequent voorkomende en/of langdurige
aanhoudende stress met als gevolg langdurige activering van het
stressnetwerk. De stressor is niet te controleren door het kind. Er is
geen of onvoldoende steun van zorgzame en adequaat
ondersteunende volwassenen. Veroorzaakt ontregeling van het
stressnetwerk en andere organen. Chronische (toxische) stress
ontregel het stressnetwerk ook zo dat het stresssysteem al actief
wordt bij relatief milde stressoren, die bij anderen geen (sterke)
reactie oproepen.
Voorbeelden stressoren die chronische stress veroorzaken:
- Mishandeling
- Seksueel misbruik
- Emotionele en lichamelijke verwaarlozing
- Opgroeien in armoede
- Geweld in het gezin
- Gepest worden
Soorten stressoren
Stressor = is elke invloed op het kind die het evenwicht kan bedreigen.
- Acute stressoren: zijn situaties die om een onmiddellijke reactie
vragen, bijvoorbeeld een kind slikt een giftige drank in of komt met
zijn fiets ten val.
- Chronische stressoren: zijn langdurige of steeds weerkerende
situaties, bijvoorbeeld opgroeien in armoede of in een omgeving
, met veel (verkeer) lawaai, of voortdurend moeten presteren of
constant gepest of mishandeld worden.
- Concrete stressoren: zijn situaties die grijpbaar of feitelijk zijn,
bijvoorbeeld giftig voedsel, aangevallen, geslagen of uitgescholden
worden.
- Abstracte stressoren: zijn gedachten (angsten, zorgen,
anticipatie op onaangename ervaringen, ingebeelde gedachten),
zoals ‘andere kinderen denken vast dat ik’, ‘anderen vinden mij
niets waard’ en ‘waarom moet ik bij de juffrouw komen’. Aan een
abstracte stressor kun je moeilijker ontsnappen, omdat je hem in je
hoofd meedraagt.
Jonge kinderen hebben hulp nodig om te leren niet te veel door emoties te
worden gedreven en evenwichtig met stressoren om te gaan!
Hoe kunnen we Early Life stress voorkomen?
- Stressor: Helpende hand bieden wat het kind nodig heeft.
- Kind: Veerkracht ontwikkelen van een kind. Leren om stress
zelfstandig te hanteren. Denk aan mindfulness. Hoe je kan
gevoelens kan herkennen, erkennen en toelaten.
Stress buffer: stress responsieve omgeving. Een kind heeft iemand
nodig om emoties te leren reguleren. Het is belangrijk dat ouders
weten hoe zij hun stress moeten reguleren.
- Omgeving: Gezonde kinderen is gezonde omgeving. Voldoende
bewegen en gezonde voeding.
, Window of Tolerance
Ook wel stressraam genoemd is de optimale zone waarin je emoties,
prikkels en stress goed kunt verdragen en in balans bent.
Er zijn 3 zones:
Binnen het venster (optimale zone): je bent kalm, alert en in contact
met je omgeving. Je kunt helder nadenken, keuzes maken en reageren op
tegenslagen zonder dat je overspoeld raakt.
Boven het venster (Hyperarousal): je schiet in de vecht- of
vluchtreactie door te veel spanning. Je merkt dit aan prikkelbaarheid, een
snelle hartslag, gespannen spieren, piekeren of paniek. (Sympathische
zenuwstelsel)
Onder het venster (Hypoarousal): je energie zakt weg in een bevries-
of instortreactie. Je voelt je verdoofd, afwezig, extreem vermoeid of leeg
en trekt je terug. (Parasympatische zenuwstelsel)
Feitjes weblecture 1
De eerste 1000 dagen zijn belangrijk, omdat het lichaam de hersenen en
het immuunsysteem significant ontwikkelen
In deze vormende levensfase kunnen de hersenen van een baby
elke seconden meer dan 1 miljoen nieuwe hersenverbindingen
vormen- een tempo dat nooit meer wordt herhaald. Vroege
momenten zijn belangrijk. Daarom zijn de juiste voeding, stimulatie
en verzorging – oftewel eten, spelen, liefhebben – essentieel voor de
hersenontwikkeling van een baby in de eerste 1000 dagen van zijn
leven.
Werkcollege 1: De eerste 1000 dagen en Early Life Stress
De eerste 1000 dagen
- Beginnend bij de bevruchting tot 2 jaar.
- Invloeden vanuit de omgeving in deze periode zijn bepalend voor de
rest van het leven.
- Het hart is na 8 weken rond in de zwangerschap.
- FAS: frontale alcoholsyndroom > problemen met leren, aandacht en
oplossen met problemen (emotionele en sociale problemen worden
erger)
- Het brein
- Het is de slimste investering die we kunnen vanuit de menselijk,
maatschappelijk en economische perspectief
Hoe zorgen voor een kansrijke start?
Welke beschermende en risicofactoren zijn er in de eerste 1000 dagen
van invloed op de ontwikkeling van het kind?
- Alles wat je aan een kind doorgeeft is belangrijk voor de
ontwikkeling.
- Nederland is wel een van de beste landen om op te groeien als kind.
- 1 op de 6 kinderen maken een minder goede start in het leven.
Denk aan bepaalde liefde, mishandeling ect.
,Early Life Stres
- Positieve stress: kortdurende relatief zelden voorkomend en mild.
Denk aan positieve stress. Nieuwe uitdaging, eerste dag
kinderopvang, het krijgen van een inenting of het overwinnen van
vrees voor dieren. Zolang een kind maar warme, zorgzame steun
krijgt van ouders of verzorgers. Dit is een belangrijk onderdeel van
het normale ontwikkelings- en leerproces van het kind.
- Verdraagbare stress: ontstaat door zelden optredende
stressoren. De stressoren zijn matig tot ernstig. Er is voldoende
steun in de omgeving. Stressreacties die schadelijk kunnen zijn voor
het ontwikkelde brein. Stress duurt niet zolang, als er voldoende
steun en troost is door ouders of iemand anders. Verdraagbare
stressreactie kunnen bijvoorbeeld optreden na het overlijden, of bij
ernstige ziekte van een geliefde persoon, een ernstig ongeluk of een
scheiding van de ouders. Als er geen steun is voor het kind dan is de
kans groot dat de stress chronisch en bij lang aanhoudend
vervolgens toxisch wordt.
- Chronische stress: frequent voorkomende en/of langdurige
aanhoudende stress met als gevolg langdurige activering van het
stressnetwerk. De stressor is niet te controleren door het kind. Er is
geen of onvoldoende steun van zorgzame en adequaat
ondersteunende volwassenen. Veroorzaakt ontregeling van het
stressnetwerk en andere organen. Chronische (toxische) stress
ontregel het stressnetwerk ook zo dat het stresssysteem al actief
wordt bij relatief milde stressoren, die bij anderen geen (sterke)
reactie oproepen.
Voorbeelden stressoren die chronische stress veroorzaken:
- Mishandeling
- Seksueel misbruik
- Emotionele en lichamelijke verwaarlozing
- Opgroeien in armoede
- Geweld in het gezin
- Gepest worden
Soorten stressoren
Stressor = is elke invloed op het kind die het evenwicht kan bedreigen.
- Acute stressoren: zijn situaties die om een onmiddellijke reactie
vragen, bijvoorbeeld een kind slikt een giftige drank in of komt met
zijn fiets ten val.
- Chronische stressoren: zijn langdurige of steeds weerkerende
situaties, bijvoorbeeld opgroeien in armoede of in een omgeving
, met veel (verkeer) lawaai, of voortdurend moeten presteren of
constant gepest of mishandeld worden.
- Concrete stressoren: zijn situaties die grijpbaar of feitelijk zijn,
bijvoorbeeld giftig voedsel, aangevallen, geslagen of uitgescholden
worden.
- Abstracte stressoren: zijn gedachten (angsten, zorgen,
anticipatie op onaangename ervaringen, ingebeelde gedachten),
zoals ‘andere kinderen denken vast dat ik’, ‘anderen vinden mij
niets waard’ en ‘waarom moet ik bij de juffrouw komen’. Aan een
abstracte stressor kun je moeilijker ontsnappen, omdat je hem in je
hoofd meedraagt.
Jonge kinderen hebben hulp nodig om te leren niet te veel door emoties te
worden gedreven en evenwichtig met stressoren om te gaan!
Hoe kunnen we Early Life stress voorkomen?
- Stressor: Helpende hand bieden wat het kind nodig heeft.
- Kind: Veerkracht ontwikkelen van een kind. Leren om stress
zelfstandig te hanteren. Denk aan mindfulness. Hoe je kan
gevoelens kan herkennen, erkennen en toelaten.
Stress buffer: stress responsieve omgeving. Een kind heeft iemand
nodig om emoties te leren reguleren. Het is belangrijk dat ouders
weten hoe zij hun stress moeten reguleren.
- Omgeving: Gezonde kinderen is gezonde omgeving. Voldoende
bewegen en gezonde voeding.
, Window of Tolerance
Ook wel stressraam genoemd is de optimale zone waarin je emoties,
prikkels en stress goed kunt verdragen en in balans bent.
Er zijn 3 zones:
Binnen het venster (optimale zone): je bent kalm, alert en in contact
met je omgeving. Je kunt helder nadenken, keuzes maken en reageren op
tegenslagen zonder dat je overspoeld raakt.
Boven het venster (Hyperarousal): je schiet in de vecht- of
vluchtreactie door te veel spanning. Je merkt dit aan prikkelbaarheid, een
snelle hartslag, gespannen spieren, piekeren of paniek. (Sympathische
zenuwstelsel)
Onder het venster (Hypoarousal): je energie zakt weg in een bevries-
of instortreactie. Je voelt je verdoofd, afwezig, extreem vermoeid of leeg
en trekt je terug. (Parasympatische zenuwstelsel)
Feitjes weblecture 1
De eerste 1000 dagen zijn belangrijk, omdat het lichaam de hersenen en
het immuunsysteem significant ontwikkelen
In deze vormende levensfase kunnen de hersenen van een baby
elke seconden meer dan 1 miljoen nieuwe hersenverbindingen
vormen- een tempo dat nooit meer wordt herhaald. Vroege
momenten zijn belangrijk. Daarom zijn de juiste voeding, stimulatie
en verzorging – oftewel eten, spelen, liefhebben – essentieel voor de
hersenontwikkeling van een baby in de eerste 1000 dagen van zijn
leven.
