Connotatie is de emotionele bijklank, gevoelswaarde, of bijbetekenis van
een woord, los van de letterlijke betekenis (de denotatie).
> Connotatie rode roos = liefde
Encourage een extra zetje om een bepaalde betekenis eruit te halen.
Relay je hebt tekst nodig om van het ene plaatje naar het andere plaatje
te gaan (beeld is onderdeel van dialoog).
Barthes kijkt stapsgewijs naar een reclame:
- Is er tekst, zo ja wat staat er?
- Denotatie en connotatie?
- Zijn de kleuren gebruikt voor versterking betekenis?
In de jaren ’60 stelde Christian Metz dat filmtheorie moet vertrekken
vanuit een simpel feit: films worden begrepen door kijkers. Semiotiek
probeerde dit te verklaren via codes (zoals taal), maar dat bleek beperkt.
Later richtte filmtheorie zich vooral op psychoanalyse en ideologie, maar
die benaderingen zijn grotendeels verlaten.
De cognitieve filmtheorie stelt dat kijkers films begrijpen door gewone
denkprocessen: ze gebruiken hun kennis van de wereld, maken
verwachtingen, trekken informele conclusies en zoeken vooral naar de
kern (gist) van het verhaal. Dit gebeurt via:
Schemas: kennisstructuren die ons helpen dingen te herkennen
(bv. een autopech-schema).
Actie-schemas: we begrijpen handelingen in termen van doelen en
reacties.
Agent-schemas: we begrijpen personages via sociale rollen en
mensachtige eigenschappen.
Voorbeeld: in Mildred Pierce (1945) leidt de openingsmoord de kijker om
hypotheses te vormen. Veel kijkers denken eerst dat Mildred de dader is,
maar de film voedt ook een sceptische lezing waarin haar schuld
betwijfeld wordt. Pas later blijkt de ware moordenaar haar dochter Veda.
In dit deel bespreekt Bordwell hoe Mildred Pierce laat zien dat filmbegrip
sterk samenhangt met geheugen, aandacht en inferentie.
Vergeten en gist
Barthes zei dat lezen altijd ook vergeten inhoudt; bij film is dat net
zo. Kijkers onthouden vooral de gist (de kern van het verhaal en de
belangrijkste aanwijzingen), niet de precieze details. Filmmakers
gebruiken dit actief: ze weten dat we aandacht geven aan
hoofdhandelingen en personages, maar minder aan stilistische
details.