Hoorcolleges
Taalkundigen: vooral gericht op betekenis (semantiek) en grammatica
(syntaxis) --> prescriptief. Filosofen: vooral gericht op ‘onder welke
condities is een uitspraak waar’.
Conversationele polarisatie
Niet alleen wat je zegt maar ook hoe je het zegt speelt een rol.
Polarisatie zit niet in je hoofd maar ontstaat/wordt geconstrueerd in
gesprekken. Via bepaalde gesprekspraktijken – manier van formuleren,
positioneren en reageren – worden die tegenstellingen uitvergroot.
1. Conversational turning point: het kantelmoment in het gesprek waarop
de interactie verschuift van een normale uitwisseling naar een
conflictueuzere, wij-zij georiënteerde dynamiek.
2. Battle of entitlements: de rechten die sprekers claimen om iets te
zeggen: het recht om te definiëren wat waar is, om een groep te
vertegenwoordigen, om een probleem te beoordelen, etc.
3. Constructed superiority: hier construeren gesprekspartners een morele,
intellectuele of sociale superioriteit van hun eigen positie of groep. Dit kan
subtiel of expliciet gebeuren.
Wat is FFC?
Allerdaagse interactie vs institutionele interactie
Online interactie valt hier niet onder, telefoongesprekken wel
Bij telefoongesprekken
-> Aangrenzende paren (hallo – hey; hoe is het – goed)
-> Verwachtingspatroon/contextuele relevantie
-> Handelingen/acties (groeten, oma aan de lijn krijgen)
Taalhandelingstheorie (speech act theory)
Pragmatiek (betekenis in context)
3 soorten handelingen
- Locutie (betekenis van combinatie van woorden)
- Illocutie (intentie of communicatieve strekking van een uiting)
- Perlocutie (bewerkstelligen van boodschap)
Context en gedeelde achtergrondkennis is essentieel
Taalhandelingstheorie (hoe geven taalgebruikers betekenis aan talige
uitingen)
Coöperatie-principe van Grice: zorg voor relevantie!
- Maxime van kwantiteit (geef genoeg informatie, maar niet meer dan
nodig)
- Maxime van kwaliteit (zeg niets waarvan je weet dat het onwaar is)
- Maxime van wijze (wees duidelijk, ordelijk en begrijpelijk)
- Maxime van relevantie (blijf bij het onderwerp)
, Conversationele implicatuur:
De hoorder geeft betekenis aan een uiting op basis van talige informatie
en omdat we ervan uitgaan dat we handelen volgens het
coöperatieprincipe. Als een spreker iets zegt wat in strijd lijkt te zijn met
een van de maximes of het coöperatieprincipe, dan gaat de hoorder er
toch vanuit dat de sprekers het coöperatieprincipe volgen. We spreken
dan van conversationele implicatuur. Wanneer een spreker meer bedoelt
dan wat hij letterlijk zegt, en de hoorder dat extra bedoelde toch begrijpt
door gedeelde kennis en context. Je gaat uit van relevantie, ook als een
maxime wordt geschonden.
Face & face-keeping (Goffman)
- Positive (behoefte om te worden gewaardeerd en gerespecteerd)
- Negative (behoefte aan privacy, autonomie en handelingsvrijheid)
Face threatening act (taalhandelingen die bedreigend zijn voor face).
Bijvoorbeeld iemand corrigeren of afwijzen.
- Bald on record (FTA): handeling rechtstreeks, zonder verzachting of
omweg, bedreigt de face vaak het meest.
- On record (afgezwakt): gebruik beleefdheid, excuses, disclaimers om de
face-dreiging kleiner te maken.
- Off record (onderhands): indirect of impliciet, geeft een hint of laat
ruimte voor interpretatie, als face-dreiging dan zeggen dat het niet zo
bedoeld was.
- FTA niet uitvoeren: niet doen.
-->
Politeness Theory
Weight = power difference + social distance + rate of imposition
Deze theorie bepaalt de zwaarte van een face threatening act hoeveel
beleefdheidsstrategieën iemand nodig heeft. Hoe groter de weight, hoe
meer de spreker de FTA moet afzwakken, indirect maken of zelfs
vermijden. Rate of imposition: ingrijpend, lasting of ongepast op basis van
cultuur, context of normen.
Sociale regels (hoe regelen we dingen)
Wat gebeurt er als je (gespreks)regels doorbreekt?
Gevolgen voor je face, relaties, identiteit?
Breaching experiment (ethnomethodologie), de ‘gewoontes’ doorbreken
om die gewoontes aan het licht te brengen.
Vraag met vraag beantwoorden -> doorbreken gespreksregels
Beurtwisselingsregels/methodes. Welke regels hanteren we om aan de
beurt te komen, van de beurt af te komen, anderen aan te moedigen, te
onderbreken, etc. Welke regels hanteren we om samen handelingen uit te
voeren in gesprekken? Hoe volgen handelingen elkaar op? Bv. hoe gaan
we te werk om:
- Verzoeken te doen, verzoeken af te wijzen, te aanvaarden?
Taalkundigen: vooral gericht op betekenis (semantiek) en grammatica
(syntaxis) --> prescriptief. Filosofen: vooral gericht op ‘onder welke
condities is een uitspraak waar’.
Conversationele polarisatie
Niet alleen wat je zegt maar ook hoe je het zegt speelt een rol.
Polarisatie zit niet in je hoofd maar ontstaat/wordt geconstrueerd in
gesprekken. Via bepaalde gesprekspraktijken – manier van formuleren,
positioneren en reageren – worden die tegenstellingen uitvergroot.
1. Conversational turning point: het kantelmoment in het gesprek waarop
de interactie verschuift van een normale uitwisseling naar een
conflictueuzere, wij-zij georiënteerde dynamiek.
2. Battle of entitlements: de rechten die sprekers claimen om iets te
zeggen: het recht om te definiëren wat waar is, om een groep te
vertegenwoordigen, om een probleem te beoordelen, etc.
3. Constructed superiority: hier construeren gesprekspartners een morele,
intellectuele of sociale superioriteit van hun eigen positie of groep. Dit kan
subtiel of expliciet gebeuren.
Wat is FFC?
Allerdaagse interactie vs institutionele interactie
Online interactie valt hier niet onder, telefoongesprekken wel
Bij telefoongesprekken
-> Aangrenzende paren (hallo – hey; hoe is het – goed)
-> Verwachtingspatroon/contextuele relevantie
-> Handelingen/acties (groeten, oma aan de lijn krijgen)
Taalhandelingstheorie (speech act theory)
Pragmatiek (betekenis in context)
3 soorten handelingen
- Locutie (betekenis van combinatie van woorden)
- Illocutie (intentie of communicatieve strekking van een uiting)
- Perlocutie (bewerkstelligen van boodschap)
Context en gedeelde achtergrondkennis is essentieel
Taalhandelingstheorie (hoe geven taalgebruikers betekenis aan talige
uitingen)
Coöperatie-principe van Grice: zorg voor relevantie!
- Maxime van kwantiteit (geef genoeg informatie, maar niet meer dan
nodig)
- Maxime van kwaliteit (zeg niets waarvan je weet dat het onwaar is)
- Maxime van wijze (wees duidelijk, ordelijk en begrijpelijk)
- Maxime van relevantie (blijf bij het onderwerp)
, Conversationele implicatuur:
De hoorder geeft betekenis aan een uiting op basis van talige informatie
en omdat we ervan uitgaan dat we handelen volgens het
coöperatieprincipe. Als een spreker iets zegt wat in strijd lijkt te zijn met
een van de maximes of het coöperatieprincipe, dan gaat de hoorder er
toch vanuit dat de sprekers het coöperatieprincipe volgen. We spreken
dan van conversationele implicatuur. Wanneer een spreker meer bedoelt
dan wat hij letterlijk zegt, en de hoorder dat extra bedoelde toch begrijpt
door gedeelde kennis en context. Je gaat uit van relevantie, ook als een
maxime wordt geschonden.
Face & face-keeping (Goffman)
- Positive (behoefte om te worden gewaardeerd en gerespecteerd)
- Negative (behoefte aan privacy, autonomie en handelingsvrijheid)
Face threatening act (taalhandelingen die bedreigend zijn voor face).
Bijvoorbeeld iemand corrigeren of afwijzen.
- Bald on record (FTA): handeling rechtstreeks, zonder verzachting of
omweg, bedreigt de face vaak het meest.
- On record (afgezwakt): gebruik beleefdheid, excuses, disclaimers om de
face-dreiging kleiner te maken.
- Off record (onderhands): indirect of impliciet, geeft een hint of laat
ruimte voor interpretatie, als face-dreiging dan zeggen dat het niet zo
bedoeld was.
- FTA niet uitvoeren: niet doen.
-->
Politeness Theory
Weight = power difference + social distance + rate of imposition
Deze theorie bepaalt de zwaarte van een face threatening act hoeveel
beleefdheidsstrategieën iemand nodig heeft. Hoe groter de weight, hoe
meer de spreker de FTA moet afzwakken, indirect maken of zelfs
vermijden. Rate of imposition: ingrijpend, lasting of ongepast op basis van
cultuur, context of normen.
Sociale regels (hoe regelen we dingen)
Wat gebeurt er als je (gespreks)regels doorbreekt?
Gevolgen voor je face, relaties, identiteit?
Breaching experiment (ethnomethodologie), de ‘gewoontes’ doorbreken
om die gewoontes aan het licht te brengen.
Vraag met vraag beantwoorden -> doorbreken gespreksregels
Beurtwisselingsregels/methodes. Welke regels hanteren we om aan de
beurt te komen, van de beurt af te komen, anderen aan te moedigen, te
onderbreken, etc. Welke regels hanteren we om samen handelingen uit te
voeren in gesprekken? Hoe volgen handelingen elkaar op? Bv. hoe gaan
we te werk om:
- Verzoeken te doen, verzoeken af te wijzen, te aanvaarden?
